Bilgi Bakkalı

Aristo; “İnsan doğuştan bilmek ister!” Demiş. Bilgi Bakkalı, ‘bilmek’ isteyenler için yapıldı. Paylaşmaya ve eleştiriye açık, küfür, hakaret ve nefret söylemine kapalıdır. Bu Bakkal’dan çıkarken; değişmiş olarak çıkarsanız ve bilgilerin kaynağı olan kitapları merak edip okursanız amacıma ulaşmış olacağım.

recent posts

about

  • “KÂFİRE O KADAR HINCIM VARDIR Kİ ELİME GEÇSE DİŞLERİMLE PARÇALAYACAĞIM”

    22 Nisan 1340 (1924) tarihinde İçtima: 44, Celse: 4 Hafidir. , Reis Ali Fethi Bey

    4. Celse Hafidi (Gizlidir);

    Yüz Ellilikler Meselesi Görüşülüyor Gizli Celse

    İsmet Bey (Çorum); “..  bu listede Vahidettin’in bütün tedbirlerini idare eden bir adam vardır. Hazineci Refik’tir, maliyeci Refik. Defteri Hakanî Emini (tapu kadastro yetkilisi) olmuştur ve Maliyeye devredilen ne kadar emval (mallar) varsa onun namına (adına) kayıtlarını tashih etmeğe (düzenlemeye) çalışmış ve onun yanında bütün plânlarını yapan Refik mevcuttur. Refik’in yerini tutacak ve ona muadil (karşılık olacak) burada kimse yoktur. Refiki koymak ve onun yerine bir Çerkez çıkarmak lâzımdır.” 

    Mehmet Bey (Karesi); “Şamlıdan bir Türk çobanı var, onu çıkaralım.         

                          “Riyaseti Celile’ye    22/23. 4. 1334

    Muhip Mağmumî isminde ziraat mühendisi bir melun (lânetli adam) vardır. Büyük Milletimizin ebedî düşmanıdır. Macaristan’da hıyanete devam etmektedir. Milletime hakaretlerinden dolayı kâfire o kadar hıncım vardır ki elime geçse dişlerimle parçalayacağım. Melunun mutlaka listeye ithalini ( 150’likler listesine katılmasını) Heyeti Celile’den (yüce topluluğunuzdan) rica ederim.

                                                                   Malatya Mahmud Nedim” 

    Feridun Fikri Bey (Dersim); “Peki, kabul ettiğimiz Teşkilâtı Esasiye Kanunumuz (anayasamız) ıskatı tabiiyet (vatandaşlıktan çıkartma) hakkını Meclis2e veriyor.

    Ferit Bey (Dâhiliye Vekili) (Kütahya); “Beyefendiler; mesele şimdi mühim bir şekil alır: böyle. Çünki tabiiyetten ıskat ettiğimiz (vatandaşlıktan çıkarttığımız) adamlar vardır ki hakikaten 150 kişilik listenin içerisine girmelidir. Fakat yer olmadığı için girmemişlerdir. Şimdi bu adamları affı umumiye (genel affa) tabi tutarak yüz elliden mâdâsını (sonrasını, üst tarafını) tabiiyetten ıskat (vatandaşlıktan çıkartmak) için bundan bir kaç ay sonra Heyeti Celile’nize arz etmek usulünü takip edecek olursak bu olamaz. Çünki bu tarzdaki müfsitleri (fesatlık çıkartanları), bir takım eşkıyaları sonra içeriye sokmak demektir. Şimdiye kadar ıskat (vatandaşlıktan çıkartmak), tabiiyet kanunları mucibince (vatandaşlık kanunu gereğince) Heyeti Vekile (hükümet) tarafından Heyeti Âliye’nize arz olunur. Teamül (uygulama) de böyledir. Binaenaleyh (bundan dolayı) bunlar hakkında da 150’lik defter olarak yapacağız. Diğerlerini bu tarzda muameleye tabi tutarak büroları da kapı dışarı atacağız. Başka türlü yapmanın imkânı yüktür.” Sf. 462

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 38 (25.03.1924 / 19.04.1924) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 44, Celse: 4 Hafidir: (TBMM GCZ IV – Sf.462) kitabından birebir alınmıştır.

  • ELAZİZ MEBUSU: “BÜYÜK İŞLERİMİZ VAR!” DEYİNCE, BİR MEBUS: “İŞİN VARDI DA NİÇİN BURAYA GELDİN!” DİYOR.

    22 Nisan 1340 (1924) tarihinde İçtima: 44, Celse:1, Reis Ali Fethi Bey

    Meclisin Tatil Görüşmeleri: (Meclisi altı ay tatile sokmak istiyorlar, Rüştü Paşa ve arkadaşları karşı çıkıyorlar üç ay yeter diyorlar ama nafile.)

    Hüseyin Bey (Elâziz); “Büyük işlerimiz var” diyor.

    Ali Rıza Efendi (Amasya); “Bundan büyük iş mi olur? Daha sen menfaati şahsiyeni düşünüyorsun. .. İşin vardı da niçin buraya geldin?”

    (Tayini esami ile yani isim söyleyerek, oylama istiyorlar. Meclis Reisi istemiyor, sonunda: 103 kabul, 51 red oyu ile 23 Nisan’dan itibaren Meclis tatile giriyorlar.)

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 38/1 (25.03.1924 / 19.04.1924) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 44, Celse: 1, – Sf. 1150) kitabından birebir alınmıştır.

  • İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ’NE İLAHİYAT MEDRESESİ EKLENMESİ KANUNU KABUL EDİLDİ

          21 Nisan 1340 (1924) tarihinde İçtima: 43, Celse:1, Reis Ali Fethi Bey

    İstanbul Darülfünunu Hakkında Kanun: Isparta Mebusu Hafız İbrahim Efendi tarafından; Tıp, Hukuk, Edebiyat ve Fen Medreseleri arasında Edebiyat ve İlâhiyat Medresesi teklifi yapılmıştı, kabul edildi.  

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 38 (25.03.1924 / 19.04.1924) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 43, Celse: 1, – Sf. 895 ile 924 arası) kitabından birebir alınmıştır.

           

  • 1924 BÜTÇESİ AYRINTISI

        19 Nisan 1340 (1924) tarihinde İçtima: 41, Celse:1, Reis Ali Fethi Bey

    1340 (1924) Bütçesi Heyeti Umumiyesi Kabul Edildi 17.4.1924

    Büyük Millet Meclisi;1.548.596

    Riyaseticumhur; 208.770 

    Divanımuhasebat (Sayıştay);202.298 

    Başvekâlet; 329.248  

    Maliye; 10.885.299   

    Muhasebatı Zatiye; 10.922.883.000  

    Duyunu Umumiye; 7.560.000  

    Rüsumat; 3.158.000  

    Tapu; 718.000  

    Dâhiliye; 4.156.000  

    Posta ve Telgraf; 4.780.000  

    Emniyet; 3.123.000  

    Umum Jandarma; 10.101.000   

    Hâriciye; 1,303.000   

    Matbuat ve İstihbarat; 136.000  

    Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye; 2.968.000   

    Şeriye; 1.422.000  

    Adliye; 5.381.000   

    Maarif; 6.877.000   

    Nafıa; 17.383.000  

    Ticaret; 1,962.000  

    Müdafai Milliye; 27.279.000   

    Bahriye; 6.582.000   

    Mübadele ve İmar İskân; 6.020.000 

    Ziraat; 5.406.000 

    Toplam Giderler; 140.433.000 Lira. 

    Toplam Gelirler; 129.214.000 Lira.  

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 38 (25.03.1924 / 19.04.1924) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 41, Celse: 1, – Sf.  ile  arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • YÜZELLİLİKLER KONUŞULUYOR. ÇERKEZ KONGRESİNE KATILANLARI DA YOLLAYALIM DİYORLAR

       16 Nisan 1340 (1924) tarihinde İçtima: 39, Celse:1, Reis Ali Fethi Bey

    Affı Umumi Kanunu Görüşmeleri:  

    2. Celse (Hafidir( Gizlidir): Bu gizli celsede yüzelliliklerin affı da teklif ediliyor.  Yüzellilikler Listesi Hazır;   

    Aşağıdaki Notlar: TBMM GCZ IV – (Sf. 434, 449 arası) kitabından birebir alınmıştır.

    Ferit Bey (Dâhiliye Vekili)(Kütahya); “..  Affı Umumi (genel af), Lozan Muahedenamesi icabıdır (antlaşması gereğidir). Müddeti muayyene zarfında (belli bir zaman içerisinde) tekmil ceraimi (bütün suçları), gerek Türk tebaası gerek ecnebi tebaası için bütün ceraimi af mahiyetindedir (bütün suçları affetme içeriğindedir). Yalnız Heyeti Murahhasamızın (Özel temsilcimizin, delegelerimizin) ısrarı üzerine 150 kişilik bir listenin aftan istisnası (af dışı bırakılması) hakkında… Dâhiliye Vekâleti, Emniyet Umum Müdürlüğü de bunun tertibi (düzenlenmesi) ile meşgul olmuştur. .. Takriben 600 kişiye baliğ olmuştur (ulaşmıştır). Mademki ahden (sözleşme gereği) mutlak bu 150 olacak, 151 olmayacak, ne yapmalı? .. Sonra bunun içinde evvela bilfarz (farz olmak üzere) Vahdettin vardır. Sonra bunu çıkardık, çünkü Hanedan Kanunu dolayısıyla çıkmış olduğundan buna hacet (ihtiyaç, gerek) kalmadı.” (TBMM GCZ IV Sf. 434, 435)   

    Akçora Oğlu Yusuf Bey (İstanbul); ” .. ben istiyorum ki; daha isimler okunmadan evvel hükümet namına bu 150 kişiyi hangi prensiplere müsteniden (dayanılarak) tefrik edilmiş (ayrılmış) olduğunu, muayyen (belirli), hukuki, sarih (açık), bir surette söylesin. .. ..Prensipler bu suretle taayyün ettikten (belirlendikten) sonra bir hüküm vereceğiz. Çünkü çok veballi, vicdanımız üzerinde bizi daima rahatsız edecek bir rey (oy) vermekle mükellef (sorumlu) bulunuyoruz.”   

    Ferit Bey (Dâhiliye Vekili)(Kütahya); “Efendim, prensip diye ne istiyorsunuz? Hain, hain, ne prensibi? Yalnız hıyanetin vecih (görüntüsü) ve nevi (cinsi) itibariyle ancak tasnif (sınıflandırma) kabil olur. Yoksa prensip nedir? .. Evvela firari Vahdettin maiyeti (yanındakiler), Sevr Muahedesini (antlaşmasını) kabul ve imza eden kabine ve Heyeti Murahhasa (delegeler heyeti), sonra kuvayı inzibatiye (zabıta kuvvetleri, güvenlik kuvvetleri), sonra Çerkez Ethem ve avanesi (yandaşları), İzmir Çerkez Kongresine murahhas (delege) olarak katılanlar, Hıyaneti vataniyede (vatan hainliğinde) bulunan memurini mülkiye (mülki memurlar, sivil memurlar) ve askeriye (askeri memurlar), polis rüesası (polis şefleri), hain gazeteciler, sonra hıyaneti vataniyede bulunan diğer eşhas (kişiler).”   

    Halil Bey (Zonguldak) ; ” Bendeniz bu kadar kulak kabarttım, bu listenin içinde ne bir tek ermeni, ne bir tek Rum, ne bir tek Yahudi vardır.”            

    Ferit Bey (Dâhiliye Vekili)(Kütahya); (Devamla); “Ahden (antlaşma gereği) kabul etmişiz.”

    (Meclis bu yüz elliliklerin listesini düzenleme işini hükümete bırakıyor. Ayrıca, Karesi Mebusu Süreyya Bey, bu listeye Rum, Ermeni ve Yahudilerin de 1922’den sonra işledikleri suçlar var ise, konulabileceklerini iddia ediyor. Dâhiliye Vekili olmazlanıyor, Rumların atılamayacaklarını Venizelos istemiş, tutanaklarda var diyor. Süreyya Bey bunun tutanaklarda olmadığını ispat ediyor. Dahiliye Vekili Ferit Bey inatlaşınca da onun yalan söylediğini söylüyor, Meclis başkanı Fethi Okyar Bey imdada yetişip kifayeti müzakere (görüşmeler yeterlidir) diyor.)

    3. Celse Alenidir: Fethi Bey:

    Affı Umumi (Genel Af) Kanunu Kabul Edildi.

    24 Temmuz 1924 Affından Daha Şümullü (kapsamlı) bir af ama Yüzellikler’e Af Yok.

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 38 (25.03.1924 / 19.04.1924) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 39, Celse: 2 Hafidir: (TBMM GCZ IV – Sf.434 – 449 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • MECLİS, TEHCİRDE GÖRVİNİ KÖTÜYE KULLANAN ZANLILARA SAHİP ÇIKIYOR

        12 Nisan 1340 (1924) tarihinde İçtima: 35, Celse:1, Reis Ali Fethi Bey

    TBMM Tehcir Zanlılarına Sahip Çıkmaya Devam Ediyor:

    Meclis’te Siyasi Cinayete Kurban Giden Deli Halit Paşa: Ermeni Kırımcılarına Sahip Çıkan Bir Önerge Veriyor. Kabul Ediliyor:

    (1925 yılında Meclis’te bir cinayete kurban giden Ardahan Mebusu Deli Halit Paşa’nın bir teklifi var; Talat Paşa, Cemal Paşa, Dr. Bahattin Şakir ve Trabzon Mebusu İzzet Bey’in ailelerine yardım edilmesini sağlayan kanun teklifi yapıyor. Kabul ediliyor.) Sf. 562

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 38 (25.03.1924 / 19.04.1924) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 35, Celse: 1, – Sf. 562) kitabından birebir alınmıştır.

  • ŞER’İ MAHKEMELER KALDIRILDI

    8 Nisan 1340 (1924) tarihinde İçtima: 32, Celse:1, Reis Ali Fethi Bey

    Şer’i Mahkemeler Kaldırıldı; Şer’i (dini kurallara göre hüküm veren) Mahkemelerin İlgası (kaldırılması) Hakkında Kanun. Kabul edildi; Sf. 443

    Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 38 (25.03.1924 / 19.04.1924) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 32, Celse: 1, – Sf. 443) kitabından birebir alınmıştır.

     

  • “HALKI, ALLAHIN EN BOL MİKTARDA YARATTIĞI TUZDAN DA MAHRUM ETMEYELİM”

     8 Nisan 1340 (1924) tarihinde İçtima: 32, Celse:1, Reis Ali Fethi Bey

    Men’i Müskirat (Alkollü İçecek Yasağı) Kanununu Tâdil Eden (değiştiren) Kanun;

    Madde 6; Türkiye dâhilîde ruhsatsız müskirat (alkollü içki) imâli (üretilmesi) ve meyhaneler küşadı (açılması) ve alenen (açıkça) müskirat istimâli (alkollü içecek kullanılması) ve alenen sarhoşluk memnudur (yasaktır). … Ancak hükümetçe tayin edilen ve ayrıca hazineye ait vergisini vererek mezuniyet vesikası (izin belgesi) alan lokanta ve emsali (benzeri) mahallerde terkibinde (içeriğinde) gayet cüz’i miktarda ispirto bulunup gayri müskir (alkolsüz) olan bira ve likör gibi mevaddın (maddelerin) istimali caizdir (kullanılması uygundur, yasaldır).

    Kabul edildi. Sf. 423

    Tuz Vergisi Arttırılıyor:

    Besim Atalay Bey (Aksaray); “Halkı, Allah’ın en mebzul (bol, zibil gibi) miktarda yarattığı tuzdan da mahrum bırakmayalım.” 

    Tuz vergisini arttıran kanun kabul edildi. Sf. 428

    Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 38 (25.03.1924 / 19.04.1924) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 32, Celse: 1, – Sf. 423 ile 428 arası) kitabından birebir alınmıştır.

     

  • TEHCİR OLMUŞ VEYA KAYBOLMUŞ GAYRİMÜSLİMLERİN MALLARINA VE ALACAKLARINA EL KOYMAK

      3 Nisan 1340 (1924) tarihinde İçtima: 28, Celse:1, Reis Ali Fethi Bey

    Dâhili (iç) Borçlar Kanun’u Görüşüldü.  

    2. Celse Hafidi (Gizlidir):

    Aşağıdaki Notlar (TBMM e-Arşiv) birebir alınmıştır.

    Mahsubu Umumi Kanun Lâyihasının (Genel Muhasebe Kanununu Teklifi) İkinci ve Dördüncü Maddelerinin Tadiline (Değiştirilmesine) Dair Kanun Lâyihası ve Encümen Mazbatası: (Tehcir edilmiş olan gayrimüslimlerin mallarına el konulması hakkında)

    Hasan Fehmi Bey (Gümüşhane); ” ..  Maddeden maksat tehcir (göçürülen) ve tegayyüp eden (kaybolan) Rumların ve Ermenilerin tekâlifi milliye (Tekâlifi Milliye; savaş yıllarında, sonradan geri verilmek üzere vatandaştan alınan vergi)  ve harbiye mazbatalarını (Tekâlifi Harbiye alacaklarına dair tutanaklarını) mahsup etmemektir (geri vermemektir). Çünkü gerek Harbi Umumiye (Genel Savaşa yani 1. Dünya Savaşına), gerek İstiklâl Harbine yine Şarkî Anadolu’nun harabisine (Doğu Anadolu’nun harap olmasına) nasıl Ermeniler sebebiyet verdi ise Garbi (batı) Anadolu’nun harabisine ve İstiklâl harbinin bu kadar çetin ve bu kadar memleketi yıkıcı bir hal almasına da Rumlar sebebiyet verdi. Binaenaleyh (bundan dolayıdır ki) Rumları, Ermenileri bu tekâlifi milliye mazbatalarının bedellerinden müstefit etmemek (yararlandırmamak)  için bir çare düşünüldü. Fakat bunu açık olarak Rum ve Ermeni diyemezdik. Muhtelif şekiller ve formüller yazıldı. Muhtelif şekiller üzerinde tetkikat (inceleme) yapıldı. Nihayet en az mahzurlu (sakıncalı) veyahut mahzursuz (sakıncasız olarak) bu şekli bulduk. Derhatır buyurursunuz ki (hatırlarsınız ki) vaktiyle (zamanında) bir emvali metruke (terk edilmiş mallar) kanunu yapıldı. Firar edenlerin emvalini (mallarını) Hükümet tasfiye eder (temizler, temize çıkarır) deniliyordu. .. Hatta o kanun yapıldıktan sonra eski hafi celselerin zabıtlarında muharrerdir (yazılıdır). Meclisi Âli o zamanın Maliye Vekiline demiştir ki «mahrem bir tebligat (gizli bir yazı ile) ile bu maddei kanuniyenin (bu kanun maddesinin) Müslümanlardan firar ve tagayyüp edenlere (kanun kaçağı olan ve kaybolanlara) şamil olmadığını (kapsamadığını) temin edecek misin?» «Evet” dedi.

    Hasan Fehmi Bey (Devamla); “Binaenaleyh bendenizce bu maddeyi kabul edelim. Yalnız Maliye Vekili Bey, evvelce de arz ettiğim gibi, yine emvali metrukede (terk edilmiş mallarda) olduğu gibi Maliye Vekili Bey Defterdarlara emir verir ve der ki, maddeden maksat budur.. Yalnız Rum ve Ermenilere aittir. Diyeceksiniz ki tetkikat (inceleme) yapıyoruz, tahkikat (araştırma) yapıyoruz. İlla müddeti kanuniyeyi (illa yasal süreyi) geçiştirmiş olacaksınız.

    Zeki Bey (Gümüşhane); “Yahudiler ne olacak? Memleketi sülük gibi emen Yahudilerdir.”

    Zeki Bey (Gümüşhane); “Hacim Muhiddin Bey söylediler. Maliye Vekili Bey söylesinler. Yahudiler bunda dâhil midir? Cevap istiyorum. Yahudiler dâhil midir, değil midir?”  

    Mustafa Abdülhalik Bey (Maliye Vekili) (Kangırı); “Efendim bu madde emvali metruke kanununun kimlere tatbik ediliyorsa onlara tatbik edilecektir.”

    Zeki Bey (Gümüşhane); “Yahudilere de şamil olmalıdır.”

    Yahudileri bu kanun kapsamına almadılar.

    Hafi (Gizli) Celse bitti.

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 38 (25.03.1924 / 19.04.1924) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 28, Celse: 2 Hafidir – TBMM e- Arşiv) kaynağından birebir alınmıştır.

  • BAŞBAKAN’IN MAAŞI 300 LİRA OLDU, REİSİCUMHUR’UN 4.000 LİRA

        2 Nisan 1340 (1924) tarihinde İçtima: 27, Celse:1, Reis Ali Fethi Bey

    Başbakanlık Bütçesi:

    Başvekilin 1923’teki maaşı; aylık; 200 lira idi bu bütçede 300 lira oldu. Başvekâlette çalışan 28 memurun maaşı da toplam; 275 lira. Sf. 233

    Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 38 (25.03.1924 / 19.04.1924) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 27, Celse: 1, – Sf. 233) kitabından birebir alınmıştır.

     

  • DUYUNU UMUMİYE ARPALIĞI

        2 Nisan 1340 (1924) tarihinde İçtima: 27, Celse:1, Reis Ali Fethi Bey

    Muaveneti Milliye Bütçesi ve Duyunu Umumiye (Milli Yardım Yani Sosyal Güvenlik ve Genel Borçlar İdaresi Kurumlarının) Bütçesi:

    (Duyunu Umumiye; Dış borçlarımızı ödeyen kurum. Başbakan’ın maaşı aylık 200 liradan 300 liraya çıktı. Burada çalışanlar; 7 İngiliz aylık 1.116 lira.  49 Fransız; aylık 10.046 lira.  47 İtalyan; aylık;6.142 lira.   1 Çekoslovak yıllık 10.040 lira.  23 Yugoslav; aylık 1,652 lira. 11 Levanten; aylık 1.502 lira. 3 Polonez; aylık 310 lira,   1 İspanyol; aylık 350 lira. Bir Romen ve bir Rus aylık 205 lira,  1 Felemenk aylık 180 lira.   1 Belçikalı; aylık 180 lira.   19 Yunanlı; aylık 2.648 lira.  9 Acem; aylık 1.356 lira.   74 Rum; aylık; 7604 lira.   132 Ermeni; aylık 15.178 lira 16 Musevi; aylık 1.700 lira.  11 Katolik Arap; aylık; 1056 lira. Bu maaşları 1898 yılından beri alıyorlarmış.)

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 38 (25.03.1924 / 19.04.1924) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 27, Celse: 1, – Sf. 23 ile  arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • “KONSERE GİDELİM DANS EDELİM, HAYDİ DANS EDELİM, YENİLENME BU MUDUR”

        31 Mart 1340 (1924) tarihinde İçtima: 25, Celse:1, Reis Ali Fethi Bey

    1340 (1924) Bütçesi Görüşülüyor:

    Ticaret bakanlığı bütçesi görüşülüyor, Besim Bey bir konuşma yapıyor;

    Besim Atalay Bey; “Ölçü ve tartı aletlerini ıslah edelim, beynelmilel ölçüleri kullanalım…. Teceddüt (yenileşme) bu gibi şeylerde olur, yoksa konsere gidelim, dans edelim, haydi dans edelim (handeler) oldu, teceddüt bu mudur? Gümrük memurlarına fazla maaş verelim yolsuzluğu azaltalım. .. Açlık sofuluğu bozar” diyor.  Sf. 148  

    Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 38 (25.03.1924 / 19.04.1924) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 25, Celse: 1, – Sf. 148) kitabından birebir alınmıştır.

     

  • ASKERİ FABRİKALAR BÜTÇESİ

        29 Mart 1340 (1924) tarihinde İçtima: 23, Celse:1, Reis Ali Fethi Bey

    Askeri Fabrikalar Müdüriyeti Umumiye (Genel Müdürlüğü) Bütçesi; 6.387.652 lira.

    (Eskişehir Mebusu ve 1926’da İzmir Suikastı davasında idam edilen Gazi’nin çok eski arkadaşı olan meşhur Albay Ayıcı Arif, bu fabrikalardaki personel şişkinliğini anlatıyor; Askeri Silah Fabrikalarında;  7 miralay, 7 kaymakam, 9 binbaşı, 7 kıdemli yüzbaşı, 9 yüzbaşı, 10 mülazımı evvel, toplam 50 ümera, zabitan 1. sınıf mevcut. Sadece genel müdürlük merkezinde 145 tane ümera zabitan (amir subaylar) var.) Sf. 67

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 38 (25.03.1924 / 19.04.1924) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 23, Celse: 1, – Sf. 67 ile 82 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • ORDUNUN BÜTÇESİ

    26 Mart 1340 (1924) tarihinde İçtima: 22, Celse:1, Reis Ali Fethi Bey

    Müdafai Milliye Bütçesi.

    3. Celse Hafidir (Gizlidir): (Hiçbir bilgi yok)

    3. ve 4. Celseler Alenidir: Reis Ali Fethi Bey.

    Müdafai Milliye Bütçesi (Milli Savunma Bakanlığı)

    (Ordunun maaş toplamı; 3.207.813 lira. Elbise ve teçhizat; 1,5 milyon lira,  silah ve mühimmat; 2.275.000 lira Tahsisatı fevkalâdei şehriye (aylık olağanüstü ödenek); 8.397.000 lira. Toplam; 27.149.386 lira.) Sf. 50

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 38 (25.03.1924 / 19.04.1924) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 22, Celse: 1, – Sf. 50) kitabından birebir alınmıştır.

  • TOPÇU İHSAN: YAVUZ – HAVUZ DAVASI YOLSUZLUĞU

     25 Mart 1340 (1924) tarihinde İçtima: 21, Celse:1, Reis Ali Fethi Bey

    2. Celse Hafidir (Gizlidir):

    Aşağıdaki Notlar: (TBMM e-arşivi) birebir alınmıştır.

    Bahriye Vekâleti Bütçesi Gizli Celse: İhsan Bey’in Yolsuzluk Görüşmeleri:

    Muhtar Bey (Trabzon); “Efendim; buyurdunuz ki; bugün Yavuz’un kıymeti -tabii böyle kimse almaz- ancak bir milyon liradır. Mükemmel tamir olunursa 40-45 milyon liralık bir gemi olur. Tamiri için ne kadar para lâzımdır? Onu da söyleseniz de ona göre karar verelim.

    Hamdi Bey; “Efendim; şimdiye kadar tamir edileceğini duyan müesseselerden vuku bulan tekliflerde 250-300 bin İngiliz lirası ile tamir olunacağı bildirilmiştir.  Bizim paramızla takriben 2,5 milyon lira kadar bir para eder.

    Muhtar Bey (Trabzon); “Bununla Yavuz, harekâtı harbiyeye geçebilecek midir?

    Hamdi Bey (İstanbul); “Evet efendim.” Gizli Celse Bitti.  

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 38 (25.03.1924 / 19.04.1924) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 21, Celse: Gizlidir: (TBMM e-arşiv) kaynağından birebir alınmıştır.

      

  • DEMİRYOLLARINA BÜYÜK ÖDENEKLER VERİLMİŞ, EĞİTİM BÜTÇESİ İSE SIFIRA YAKIN 

    22 Mart 1340 (1924) tarihinde İçtima: 18, Celse:1, Reis Ali Fethi Bey

    Hariciye Vekâleti Bütçesi

    2. Celse: İsmet Bey:

    Nafıa Vekâleti Bütçesi

    Toplam Nafıa Bütçesi; 16,1 milyon, 

    Karayolu ve köprüler; 1,650 milyon.  

    Anadolu demiryolu Haydarpaşa- Erzurum hattı; 3 milyon. 

    Samsun – Sivas – Ankara demiryolu; 9,8 milyon. 

    Şark demiryolu bakım onarım; 0,4 milyon. 

    Denizyolları; 0,435 milyon.  Sf. 899

    (Nafıa (Bayındırlık) bütçesi; 1906’da 1,06 milyon. Nafıa’nın yurtdışında okuttuğu talebe ödenekleri; 1906’da; 3.500 lira. 1913’de; 14.000 lira. 1918’de 13.000 lira.  1330 da; 2.600 lira.  1918 ile 1922 arası sıfır. 1923 yılında; 750 lira.) Sf. 942

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 37 (16.03.1924 / 23.03.1924) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 18, Celse: 1, – Sf. 899 ile 942 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • “MUSUL İÇİN NE YAPTINIZ?”

     19 Mart 1340 (1924) tarihinde İçtima: 16, Celse:1, Reis Ali Fethi Bey

    Ziraat Bankası Bütçesi Görüşülüyor;

    Lozan, Musul ve Kürt Meselesi;

    İhsan Hamit Bey (Ergani); (Lozan, misakı milli ve Musul meselesini dile getiriyor.) “Lozan muahedesinin (antlaşmasının) devletler tarafından tasdik edilmemesinin sebebi nedir? .. Bu muahedenin Türkler için bulunmaz bir fırsat olduğundan ileri gelmiyor, … Musul meselesi bir Türkiye meselesidir. İngilizlerin orada tatbik ettikleri siyaset nedir? Bir Kürt hükümeti tesisidir (kurulmasıdır). Musul ahalisinin % 50’sini Türkler % 30’unu Türklerden hiç bir vakit ayrılmak istemeyen ve bütün tazyikata (baskılara) rağmen İstiklâl vermek için İngilizler tarafından vaki olan mevaide (yapılan vaatlere) rağmen hiç bir suretle İngilizlere boyun eğmeyen Kürtler teşkil eder. (Bravo) Daima, ilelebet (sonsuza kadar) Türkler ve Kürtler Türkiye’nin istikbâli için müttehit (birlikte) ve mütesanit (dayanışmalı) olarak hareket edeceklerdir. (Alkışlar)” 

    (Hariciye Vekiline ve İsmet Paşa’ya soruyor “Musul için ne yaptınız?”  Dersim Mebusu Feridun Fikri Bey de “… İcap ederse bütün mevcudiyetimizi Musul için tehlikeye atmaya, Meclisi Âli, bütün millet müheyyadır (hazırdır) zannederim.” diyor.) Sf. 744 

    Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 37 (16.03.1924 / 23.03.1924) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 16, Celse: 1, – Sf. 744) kitabından birebir alınmıştır.

     

  • HER 500 KİŞİYE BİR KORUCU. MUHTARA BAĞLI OLACAKLAR

    18 Mart 1340 (1924) tarihinde İçtima: 15, Celse:1, Reis Ali Fethi Bey

    Şair Abdülhak Hamit’e Maaş Bağlandı; (Hidamatı Vataniye tertibinden ayda 50 lira maaş bağlandı, emekli maaşı da devam edecek. Memur maaşı ayda 8 – 10 lira.)  Sf. 650 

    Köy Kanunu Görüşülüyor; (Her 500 kişiye bir korucu verilecek o da muhtara bağlı olacak.)

    2. Celse Fethi Bey.

    Köy Kanunu görüşülüyor.  

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 37 (16.03.1924 / 23.03.1924) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 15, Celse: 1, – Sf.  ile  arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • DÖRT BİN POLİSİN 2500’Ü İSTANBUL’DA, ÜLKEDE 30.000 JANDARMA VAR.

     15 Mart 1340 (1924) tarihinde İçtima: 12, Celse: 2, Reis Ali Fethi Bey

    Bütçe Görüşmeleri;

    (Dâhiliye ve emniyet bütçesi; Türkiye’de 4 bin polis var, 2500’ü İstanbul’da, polis fazla diyorlar, azaltacaklar, 800 kişi çıkartalım diyorlar. 30 bin jandarma var.)

    1340 Bütçe Rakamları; Giderler;

    Büyük Millet Meclisi: 920.822 

    Riyaseticumhur; 208.770 

    Divanı muhasebat;77.608 

    Hilâfet ve Hânedan; 331.695 

    Başvekâlet; 40.000  

    Maliye; 8.500.000

    Muhasebatı Zatiye; 10.590.000  

    Duyunu Umumiye (Borçlar İdaresi); 7.489.000  

    Rüsumat (gümrükler); 3.000.000 

    Tapu; 660.000  

    Dâhiliye; 3.500.000   

    Posta ve Telgraf; 4.500.000  

    Emniyet; 3.100.000  

    Umum Jandarma; 9.900.000   

    Hâriciye; 1,265.000   

    Matbuat ve İstihbarat; 56.000  

    Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye; 2.899.000   

    Şeriye; 1.200.000  

    Adliye; 4.999.000   

    Maarif; 5.222.000    

    İktisat; 16.156.000   

    Müdafai Milliye; 3.078.000   

    Bahriye; 27.588.000   

    Mübadele ve İmar İskân; 4.500.000  

    Askeri Fabrika; 6.000.000 

    Toplam Giderler; 126.087.739 Lira.

    1340 Yılı Bütçe Gelirleri;

    Vasıtasız Vergiler;

    Aşar; 20.850.000

    Temettü; 4.000.000 Toplam; 37.280.500 Lira.  

    Damga Ve Harçlar; 3.210.000 lira.

    Vasıtalı Vergiler;

    Gümrük;23.460.000 vs. ile 24.920.000 lira.

    İnhisarlar (Tekeller, Tütün, tuz vs.); 13.944.000

    Tüketici Vergileri (Sigara, Oyun kâğıdı vs.) 14.461.000

    Harp Karşılığı varidatı; 10.000.000  

    Toplam Gelirler; 119.165.814 Lira.   

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 36 (1.03.1924 / 12.03.1924) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 12, Celse: 1, – Sf. 500) kitabından birebir alınmıştır.

  • “AMAN JANDARMA GELMESİN DE EŞKIYA GELSİN”

        12 Mart 1340 (1924) tarihinde İçtima: 10, Celse:1, Reis Ali Fethi Bey

    1340 Bütçesi; (Muhalefetin başarısı sonucu askerlik şubelerinin bütçesi azaltıldı.)

    Umum Jandarma Komutanlığı Bütçesi;

    Zeki Bey (Gümüşhâne); “.. Jandarma başkadır, asker başkadır, halkta bir anane vardır, aman jandarma gelmesin de eşkıya gelsin, .. bir jandarma kadrosu bu günkü vaziyet karşısında jandarma yağmacılığından başka, idarei maslahattan (vaziyeti idare etmekten) başka bir şey değildir.” Sf. 346, 347

    (Dersim Mebusu Feridun Fikri Bey bilhassa bizim o taraflarda jandarmayı güçlendirelim diyor. Zeki Bey kızıyor “gittin mi o tarafa?” diyor.) Sf. 348

    Vehbi Bey (Karesi); “…  Asker dediğimiz zaman hudutta düşman ile çarpışan kimse hatıra gelir. .. defaatle görülmüştür ki asker sevk edilen yerlerde eşkıya tutulamamıştır ve eşkıya çoğalmıştır. Asayiş için asker sevk etmek kadar fuzuli bir yol yoktur. Bunu yapan dâhiliye memurları ancak acizliklerinden veyahut mesuliyeti (sorumluluklarını) üzerlerinden atmak için yaparlar.” Sf. 352  

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 36 (1.03.1924 / 12.03.1924) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 10, Celse: 1, – Sf. 345 ile 352 arası) kitabından birebir alınmıştır.