Bilgi Bakkalı

Aristo; “İnsan doğuştan bilmek ister!” Demiş. Bilgi Bakkalı, ‘bilmek’ isteyenler için yapıldı. Paylaşmaya ve eleştiriye açık, küfür, hakaret ve nefret söylemine kapalıdır. Bu Bakkal’dan çıkarken; değişmiş olarak çıkarsanız ve bilgilerin kaynağı olan kitapları merak edip okursanız amacıma ulaşmış olacağım.

recent posts

about

  • LOZAN 13/16; MUSUL, ATEŞKESTEN SONRA İNGİLİZLER TARAFINDAN İŞGAL EDİLMİŞ

     21 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 7, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    Lozan Sulh Muahedenamesi (Barış Anlaşması) Devamı: Musul Meselesi

    (Sinop Mebusu ve Hariciye Encümeni Reisi Yusuf Kemal Bey Lozan’ı övüyor bu Mustafa Kemal Paşa senin eserindir diyor. Dr. Tevfik Rüştü de aynı görüşte. Mardin Mebusu Necip Bey bu muahedeyi beğenmiyor.)  

    Necati Bey (Mersin); “-…. Arkadaşlar o tarihlerde, mütareke (ateşkes) yıllarında Antakya, İskenderun Musul hulâsa bütün menâtık (mıntıkalar, yerler) fiilen elimizde, fiilen taht-ı hâkimiyetimizde (egemenliğimiz altında) idi. Musul takriben Teşrinisani evasıtında (ortalarında) işgal edilmiştir.”        

    Necip Bey (Mardin); “-Mütarekeden 15 gün sonra.” 

    Necati Bey (Mersin) Devamla; “-…İskenderun’a ecnebi kuvveti 12 Teşrinden itibaren girmiştir. Büyük Müncimiz (kurtarıcımız) Muhterem Reisimiz Gazi Paşa Hazretleri o tarihlerde bizzat Adana’da bulunuyordu. .. Nihayet Babıâli’yi ikaz için İstanbul’a hareket etmişlerdi. Musul Meselesi; Bir devlet menafii esasiyesine (menfaat esasına), vatanın bir kısmının mukadderatına müteallik (geleceğine yönelik) bir hususu Cemiyet-i Akvam (Kavimler Cemiyeti, Birleşmiş Milletler) hakemliğine havale eyleyemez… anlaşmayı toptan reddedelim.”  Sf. 223

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 7, Celse: 1, – Sf. 223) kitabından birebir alınmıştır.

  • LOZAN 12/16; TERSANE İNŞAATLARI DURDURULACAK, SAMSUN – SİVAS DEMİRYOLUNU İŞLETEN FİRMA KÂR EDECEK  

     21 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 7, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    Lozan Sulh Muahedenamesi (Barış Anlaşması) Devamı

    İmtiyazlar (Ayrıcalıklar); Osmanlı İmparatorluğu Memâlikinde (Memleketinde) İta Edilmiş (Verilmiş) Bazı İmtiyazata (Ayrıcalıklara) Dair Protokol ve Beyannâme (Bildirge);

    Madde 2– Hükümeti Osmani ile Sir A.G. Armstrong Whittworth ve şürekâsı (ortakları) Ltd. Vicers Limited arasında 1913-1914 seneleri doklar, tersaneler ve inşaat-ı bahriye (deniz inşaatları).. tatil olunacaktır. (Samsun Sivas şimendiferi işini üstlenmiş olan “Reggie Generale des Chenun de Fers” şirketinin zararını telafi edeceğiz.) Türkiye Hükümeti bu şirkete, talebi üzerine telâfi maksadıyla yeni bir imtiyaz ita etmeyi (ayrıcalık vermeyi) deruhte eyler (üstlenir).  İhtilafların (anlaşmazlıkların) halli için İsviçre Nafıa Vekâletinin ehlivukufları (bilirkişileri) devreye girecektir. (1)

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 7, Celse: 1, – Sf. 180) kitabından birebir alınmıştır.

    BAKKAL’IN YORUMU (1) (1995): Eğer emperyalizme karşı verilmiş bir bağımsızlık savaşı varsa bunun sonucunda galip gelmiş bir Türkiye’ye bu şartların kabul ettirilmiş olması doğru değil.

  • LOZAN 11/16; ADLİ DANIŞMANLIK, HUKUK KAPİTÜLASYONU GİBİ

     21 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 7, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    Lozan Sulh Muahedenamesi Devamı

    İdare-i Adliye’ye Dair Beyanname

    .. Türkiye Hükümeti 1914-1918 harbine (Birinci Dünya Savaşına) iştirak etmiş olan memâlik tebaası hukukşinasının meyanında olmak üzere (savaşa katılmış milletlerin vatandaşları arasından seçilmiş hukukçulardan olmak üzere) Lahey Beynelmilel Adalet Mahkemesi Dairesi tarafından tanzim kılınacak (düzenlenecek) listeden intihâb edeceği (seçeceği) Avrupalı hukuk müşavirlerini (danışmanlarını) beş seneden dûn (aşağı) olmamak üzere lüzûm göreceği bir müddet için Türkiye memuru sıfatıyla bilatehir (ertelemeksizin) hizmetine almak niyetindedir. Bu hukuk müşavirleri Adliye Vekâletine (bakanlığına) bağlı olacak ve İstanbul ve İzmir’de vazife yapacaklardır. Mumaileyhin (bu kişiler) kavanin (kanunlar) komisyonlarının mesaisine iştirak edecekler (çalışmasına katılacaklar) ve sınıf-ı hükkâmın (hâkimler sınıfının) vazaifine (görevlerine) müdahale etmeksizin, Türk hukuk, ticaret ve ceza mahkemelerinin tarz-ı ifay-ı vezaifini (görevlerini yapma biçimini) takibe ve Adliye Vekiline lüzûm görecekleri bütün raporları itaya (vermeye) memur edileceklerdir. .. Hukuk müşavirleri; mesâkine (meskenlere) duhulün (girmenin), ve taharriyat (yazışmalar) veya tevkifâtın (tutuklamanın) mehel vereceği şikayatı (sebep olacağı şikâyetleri) dahi kabule salâhiyettar (yetkili) olacaklardır. Cünha (yaralama) ve mevadd-ı kefalet (kefalet maddeleri) nedeniyle asayiş haleldar olmuyorsa (güvenlik zarar görmüyorsa) ve tahkikatın (araştırmanın) selametini bozmuyorsa kefaleti rapt ile (kefalete bağlanarak) tahliye-i sebil (tutukluların tahliyesi) daima mecburiyül ifa olacaktır (zorunlu olarak yapılacaktır). (1)

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 7, Celse: 1, – Sf. 185) kitabından birebir alınmıştır.

    BAKKAL’IN YORUMU (1) (1995): Eğer yaralanma veya kefalet vererek tahliye olma asayişi bozmuyorsa, kefaleti almak ve tahliyeye karar vermek mecburi olacaktır.

  • LOZAN 10/16; YÜZELLİLİKLER MESELESİ, İSİM LİSTESİ YOK

     21 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 7, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    Lozan Sulh Muahedenamesi Devamı

    Yüzellilikler Meselesi Protokol;

    Şurası mukarrardır ki (kararlaştırılmıştır ki) affı umumiye ait (genel affa dair) beyannamenin birinci fırkası mer’i (yürürlükte, geçerli) olmakla beraber, Türkiye Hükümeti fırka-i merkezinde istihdaf edilmiş (hükümet partisi merkezinde hedef alınmış) olan kısım eşhasa (kişilere, şahıslara) dâhil bulunan yüz elli kişinin Türkiye’ye duhul (giriş) ve orada ikametini (yerleşmesini) men etmek hakkını muhafaza eyler (korur). Binaenalâzalik (buna dayanarak) Türkiye Hükümeti mevzubahis (söz konusu) olan eşhastan elyevm ( kişilerden halen) kendi arazisinde bulunanları oradan ihraç ve memâliki ecnebiyedekilerin (yabancı memleketlerdekilerin) avdetlerini (geriye dönmelerini) men edebilecektir (yasaklayabilecektir).

    Bu yüz elli kişinin listesi affı umumi listesine raptedilecektir (birleştirilecektir). Türkiye ordusunda Yunan’a casusluk yapmış olan gayrimüslim tebaa affın dışındadır. Sf.183

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 7, Celse: 1, – Sf. 183) kitabından birebir alınmıştır.

  • LOZAN 9/16; SAVAŞ SUÇLULARI AFFEDİLECEK

     21 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 7, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    Lozan Sulh Muahadenâmesi (Barış Antlaşması) Devam:

    Affı Umumiye Müteallik (Genel Affa Yönelik) Beyanname ve Protokol;

    Türkiye ve Yunanistan’da Savaşta Suç İşlemiş Olanların Affı Hakkında:

    24 Temmuz 1923 tarihinde imza edilmiştir.  Türkiye’de ikâmet eden veya ikâmet etmiş olan hiçbir kimse ve mütekâbilen (karşılıklı olarak) Yunanistan’da ikâmet eden veya etmiş olan hiçbir kimse 1 Ağustos 1914 ve 20 Teşrinisani 1922 tarihleri beyninde (arasında) (Birinci Dünya savaşının yaşandığı dönemde) askeri veya siyasi tarz-ı hareketinden veyahut bugünkü tarihli Sulh Muahedenamesince (anlaşmasınca) vaz’ı imza eden (imza koyan) bir ecnebi devlete veya tebaaya (vatandaşa) herhangi bir muavenette (yardımda) bulunmasından dolayı hiçbir vesile ile Türkiye’de ve mütekâbilen (karşılıklı olarak) Yunanistan’da izaç (yerinden kopartmak)  ve tazib (azap) edilmeyecektir. .. zikr edilen müddet zarfında (sözü edilen zaman içerisinde) mütehaddis vekayii siyasiyeye (meydana gelmiş siyasi olaylara) bedihi (açık) bir suretle murtabıt (irtibatlı) olarak yine aynı müddet esnasında irtikâp edilmiş (işlenmiş) olan bilcümle cinâyet ve cünhalar (yaralamalar) hakkında Türkiye ve Yunan Hükümetleri tarafından mütekabilen (karşılıklı olarak) tam ve mutlak bir affı umumi (genel af) ilan edilecektir. Sf.183  

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 7, Celse: 1, – Sf. 183) kitabından birebir alınmıştır.

  • LOZAN 8/16; MÜBADELE: TÜRKİYE’DEN RUMLAR, YUNANİSTAN’DAN MÜSLÜMANLAR

     21 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 7, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    Lozan Sulh Muahedenamesi (Barış Antlaşması) Devamı

    Türk ve Rum Ahalisinin Mübadelesine (halklarının karşılıklı değişimine) Dair Mukavelenâme (sözleşme) ve Protokol: (1)

    Fasıl- 6 Madde 1- 1 Mayıs 1923’den itibaren Türkiye’de oturan Rumlar Ortodoks tebaa (vatandaşlar) ile Yunan arazisindeki Müslüman Yunan tebaasının mecburi (zorunlu) mübadelesine (karşılıklı değişimine) ibtidâr edilir (acele başlanır). Eşhas-ı mezkûre (yukarıda belirtilen kişiler) Türkiye ve Yunan Hükümetlerinin kendi memleketi hakkında müsaadesi (izini) olmadıkça ne Türkiye’de ne de Yunanistan’da gelip tekrar yerleşemeyeceklerdir. 

    Madde 2- Birinci maddede musarrah (sarih, açık) olan mübadele(karşılıklı değişim), atideki (aşağıda belirtilen) ahaliye şamil değildir.

    A) Dersaadet (İstanbul) Rum ahalisi. 

    B) Garbi Trakya’nın Müslüman ahalisi. (2)

    İstanbul Rumları ile Batı Trakya Türkleri mübadeleye dâhil değiller.

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 7, Celse: 1, – Sf. 170) kitabından birebir alınmıştır.

    BAKKAL’IN YORUMU (1) (1996): Zabıtta Türk ve Rum ahalisinin değişimi yazılmış ama gerçekte Yunanistan’dan gelenlere Sözleşme’de ‘Yunan arazisindeki Müslümanlar’ şeklinde tarif edilmiş. Yunanistan, ülkesindeki özellikle de Selanik’teki Sabetayist ve Yahudileri göndermeyi hedeflemiş.

    BAKKAL’IN YORUMU (2) (1996): Batı Trakya’daki Müslümanların büyük bir kısmı Türk, oysa Selanik’teki Müslümanların büyük bir kısmı da Sabetayist veya Yahudi olup ta gizli din taşıyanlar.

  • LOZAN 7/16; TİCARİ KAPİTÜLASYON GİBİ!

     21 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 7, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    Lozan Sulh Muahedenamesi Devamı

    Ticaret Mukavelenâmesi: ( Ticaret Sözleşmesi)

    Fasıl-5 (Bu sözleşme, imzalayan devletlerin vatandaş ve şirketlerine çok büyük ticari kolaylıklar sağlıyor. Tüketim vergisi cetveli yapılarak Türkiye’nin hangi mala ne kadar vergi koyacağını belirliyor. Çay, kahve, petrol, pirinç, sabun şeker vs. TBMM Zabıt Ceridesi Sf.170. Madde 18’de bu mukavelenin 5 yıl müddetle yürürlükte olacağını belirtiyor.)

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 7, Celse: 1, – Sf. 170) kitabından birebir alınmıştır.

  • LOZAN 6/16; YABANCI ŞİRKET VE KİŞİLERE VERGİ GÜVENCESİ

     21 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 7, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    Lozan Sulh Muahedenamesi Devamı

    Vergi ile ilgili Hükümler:

    (8. Maddede anlaşma yapan devletlerin vatandaşları Türkiye’deki ticaretleri esnasında yerli halktan daha fazla bir vergilendirmeye tabi tutulmayacaklardır.) 

    (Madde 10’da ise vergi muafiyetlerinin bunlara da aynen uygulanacağını yazıyor.) Sf. 166

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 7, Celse: 1, – Sf. 166) kitabından birebir alınmıştır.

  • LOZAN 5/16; YABANCI ŞİRKETLERE KOLAYLIKLAR TANINMIŞ, KAPİTÜLASYON MU?

     21 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 7, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    Lozan Sulh Muahedenamesi Devamı  

    İkâmet ve Salahiyet-İ Adliye Hakkında Mukavele; (Yerleşimler, Adli Yetkiler Hakkında Sözleşme):

    Madde 5- Diğer düvel-i akideden (Sözleşmeyi imzalayan diğer devletlerden) herhangi birinin memâlikinde (ülkesinde) usulüne tevfikân (usulüne uygun olarak) teşekkül etmiş (kurulmuş) olan ticari, sınai veya mâli şirketler .. nakliye ve sigorta şirketleri dâhil  olduğu halde .. Türkiye’de tanınacaktır. .. Şirekâtı mezkûre (zikredilen şirketler, söz konusu şirketler) teşekküllerine (kuruluşlarına), ehliyetlerine ve dava ikamesi ve def-i hakkına (dava açılması ve vazgeçilmesi hakkına) müteallik (ilişkin) bilcümle hususatta (bütün hususlarda) kanun-u millilerine tevfikan (kendi milli kanunlarına uygun olarak) muamele (işlem) gösterilecektir. Mezkûr şirketler (söz konusu şirketler) Türkiye memâlikinde teessüs edebilecekler (Türkiye’de kurulabilecekler) ve teşekkül eylemiş (kurulmuş) oldukları memleket tebaası (vatandaşı) tarafından icra edilecek (yapılacak) olan ve mezkûr memalikte (söz konusu memleketlerde) milli şirketlere memnu (yasak) olmayan her türlü ticaret ve sanatları icra eyleyecekledir. .. Şirekâtı mezkûre (bu şirketler), kavanin ve nizamat-ı memlekete (memleketin kanun ve yönetmeliklerine) tevfik-i hareket eyleyerek (uygun hareket ederek) her türlü emval-i menkûleyi (her türlü menkul değerleri) ihraz (kazanma), tasarruf (biriktirme) ve devir ve füruht (devretme ve vaz geçme) hakkına mâlik (sahip)olacaklardır. Şirketin ifayı muamele edebilmesi (işlem yapabilmesi) için lâzım olan emvâl-i gayrimenkule (gayrimenkul değerler) hakkında dahi aynı hüküm cari (geçerli) olacak ise de bu ahvalde (hallerde) emval-i gayrimenkule ihrazı keyfiyeti (gayrimenkul kazanma amacı) şirketin hedef-i mahsusa teşekkülü olmamak mukarrerdir (Şirketin gayrimenkul kazanmak gibi bir özel amacı olmaması şartıyla gayrimenkul alabilecekleri kararlaştırılmıştır.)   

      Madde 6- (Yukarıda bahsedilen şirket yetkilileri askerlikten ve bedelden muaf olacaklardır.)  ..menfaat-i ammeye (kamu yararına) müstenit olduğu (dayandığı) kanunen mütehakkak (hak edilmiş) bir sebep bulunmadıkça ve kendilerine evvelce muhik (hak edilmiş) tazminat verilmedikçe tebaayı mezkûrenin (belirtilen vatandaşların) emvâli (malları) istimlâk olunamayacak (kamulaştırılamayacak)…. Sf.162, 163 

    Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 7, Celse: 1, – Sf. 162, 163) kitabından birebir alınmıştır.

     

  • LOZAN 4/16; OSMANLI’NIN BÜTÜN BORÇLARINI SAHİPLENİYORUZ

     21 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 7, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    Fasıl 4 – Ahkâm-ı Maliye; (Osmanlının tüm borçlarını üstleniyoruz, Osmanlıdan ayrılan devletler kendi borçlarını ödeyecekler. Ahkâm-ı İktisadiye, Boğazların Tabi Olacağı Usule Dair Mukavelenâme, Trakya Hududuna Dair Mukavelenâme, TBMM Zabıt Ceridesi Sf. 150 ile 160 arasında.)

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 7, Celse: 1, – Sf.  ile  arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • LOZAN 3/16; İNSAN HAKLARI, ADLİ KAPİTÜLASYONLAR

     21 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 7, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    Lozan Sulh Muahadenamesi Yani Barış Antlaşmalarının Devamı

    Fasıl 3- Ekalliyetlerin Himâyesi (Azınlıkların Korunması): (Bu fasılda 37. maddeden 44. maddeye kadar olan konulara Türk hükümeti harfiyyen uymayı taahhüt eder diyor. Bu maddelere aykırı kanun, nizam, resmi muamele olmaz diyor.) 

    Madde 38- Türk Hükümeti tevellüt (doğum tarihi), milliyet, lisan, ırk yâda din tefrik etmeksizin (ayırmaksızın) Türkiye ahalisinin kâffesine (tamamına) hayat ve hürriyetlerine himaye-i tamme ve kâmile (tam ve olgun koruma) bahşetmeyi taahhüt eder. Türkiye’nin bütün ahalisi intizam-ı amme (kamu düzeni) ve adab-ı umumiye ile (genel edep kuralları ile) gayrikâbil-i telif olmayan (bağdaşması mümkün olmayan) her din, mezhep veya itikadın gerek umumi (genel) ve gerekse hususi (özel) surette serbesti-i icrası (özgürce yerine getirilmesi) hakkına malik (sahip) olacaklardır. Ekalliyetler (azınlıklar) seyahat ve yurt dışına çıkma haklarına sahip olacaklardır. Sf.119

    Madde 39- Gayrimüslim ekalliyetlere (azınlıklara) mensup Türk tebaası (vatandaşları), Müslümanların istifade ettikleri (yararlandıkları) aynı hukuk-u medeniye (medeni hukuk) ve siyasiyeden (siyasi haklardan) istifade edeceklerdir (yararlanacaklardır).  Türkiye’nin bütün ahalisi, din tefrik edilmeksizin (dini fark gözetilmeksizin) kanun nazarında müsavi (kanun gözünde eşit) olacaklardır. .. Bilumum Türk tebaasının münasebat-ı hususiye (özel ilişkiler) ve ticariyede (ticarette), gerek din, matbuat (basın) veya her nevi neşriyat (yayın) hususunda ve gerek içtimaı umumiyede (sosyal hayatta) herhangi bir lisanı (dili) istimal (kullanma) hakkına malik olmalarına karşı hiçbir kayıt vaz’ edilmeyecektir (hiçbir sınırlama konulmayacaktır).  Lisan-ı resmi (resmi dil) mevcut olmakla beraber, Türkçeden gayri lisan ile mütekellim bulunan (konuşan) Türk tebaasına (vatandaşına) hâkim huzurunda kolaylık sağlanacaktır.  Sf.119   

    Madde 40-  Gayrimüslim ekalliyetler (Müslüman olmayan azınlıklar) bilhassa (özellikle) masrafları kendilerine ait olmak üzere her türlü müessesât-ı hayriye (hayır kurumları), diniye veya içtimaiyeyi (hayır işleri, dini ve sosyal kurumları), her türlü mektep ve sair müessesatı (kurumları), talim ve terbiyeyi (öğretim ve eğitimi), tesis, idare ve murakabe etmek (kurmak, yönetmek ve denetlemek) ve buralarda kendi lisanlarını serbestçe istimal (kullanmak) ve ayin-i dinlerini (dini ibadetlerini) serbestçe icra eylemek hususlarında müsavi (eşit) hukuka malik (sahip) olacaklardır.   

    Madde 41- Ekalliyetlerin (azınlıkların) mühim nispette (önemli oranda) oldukları yerlerde, çocukları Türk çocuklarının tahsil ettikleri mekteplerde kendi lisanları ile okumaları hususunda kolaylıklar temin edilecektir.  Gayrimüslim ekalliyetlere (Müslüman olmayan azınlıklara) mensup (ait) Türk tebaasının (vatandaşlarının) mühim nispette (önemli oranda) mevcut oldukları şehirlerde veya kasabalarda devlet bütçesi, belediye vesair (ve diğer) bütçeler tarafından terbiye (eğitim), din veya emrihayır (hayır işleri) maksadıyla (amacı ile) tahsis edilen (ayrılmış olan) meblağdan (parasal tutardan) bu ekalliyetlere de (azınlıklara da) muhik (hakları olan) bir hisse (pay) temin olunacaktır. Sf.119-120  

    Madde 42-  Türkiye Hükümeti gayrimüslim ekalliyetlerin (Müslüman olmayan azınlıkların) hukuk-u aile ve ahkâm-ı şahsiyeleri (ailevi ve kişisel hukukları) bahsinde bu mesailin (işlerin) mezkûr ekalliyetlerin (belirlenmiş azınlıkların) örf (gelenek) ve adetlerince hal ve fasl edilmesine (çözülmesine) müsait ahkâmın (uygun hükümlerin) vaz’ına (belirlenmesine) muvafakat eder (uygun görür, katılır). (Bu çok açık bir adli kapitülasyondur. 1996)  İşbu ahkâm (bu hükümler) Türkiye Hükümeti ile alakadar ekalliyetlerin (ilgili azınlıkların) her birinin müsavi (eşit) miktarda mümessillerden mürekkep (temsilcilerinden oluşmuş) hususi (özel) komisyonlar tarafından tanzim olunacaktır (düzenlenecektir). İhtilaf vukuunda (anlaşmazlık halinde) Türk Hükümetiyle Cemiyet-i Akvam Meclisi Avrupa hukukşinasları (birleşmiş milletlerin Avrupa hukukçuları) meyanında (arasından) müntehap (seçilmiş) bir hakem, alelhakem-i bilittifak (herkesin katılacağı bir hakem) tayin edeceklerdir. Türkiye Hükümeti…  bunlara ait kilise, havra, mezarlık gibi müesseselere her türlü himayeyi (yardımı) bahşeylemeyi (gönülden vermeyi, bağışlamayı) taahhüt eder.  Sf. 120  

    Madde 44- İşbu faslın yukarıki (yukarıdaki) maddelerinin Türkiye’nin gayrimüslim ekalliyetlere (Müslüman olmayan azınlıklara) taahhüt ettiği mertebede (güvence verdiği seviyede) ahkâm-ı mezkûrenin (zikredilen, sözü edilen hükümlerin) beynelmilel menfaati haiz taahhüdat teşkil etmelerini (uluslararası yararlarını içeren taahhütleri yani garantileri oluşturmalarını) ve Cemiyet-i Akvamın (Birleşmiş Milletler’in) kefaleti altına vaz’ edilmelerini (garantörlüğünün altına sunulmalarını) kabul eyler. .. Cemiyet-i Akvam’ın bu konudaki itirazlarını Hükümet Meclis’e intikâl ettirir (nakleder, yansıtır), Meclis münasip ve müessir (uygun ve etkili) tedabiri (tedbirleri) alır. .. Türk Hükümeti bu kâbilden (türden) olan her ihtilafın diğer taraf talep etiği takdirde Beynelmilel Adalet Mahkemesi Dairesine tevdiini (gönderilmesini, yönlendirilmesini) kabul eder. Mahkeme-i Daiminin kararı kâbili istinaf olmayıp (temyizi yoktur) .. Sf.120 

    (Madde 45’de bu fasıldaki hükümler Yunanistan için de geçerlidir diyor. Yani galip gelen taraf da yenilen taraf ta Adli kapitülasyona tabidir diyor.)  Sf.125

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 7, Celse: 1, – Sf. 119 ile 125 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • LOZAN (2/16); MUSUL İNGİLİZE, ADALAR YUNAN’A KIBRIS ORTADA KALMIŞ

     21 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 7, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    Fasıl 1- Siyasi Mevad (Maddeler): (Musul Meselesi muallâkta yani boşlukta kalmış.) 

    Madde 3- 

    2. Irak ile: Türkiye ile Irak arasındaki hudut, dokuz ay zarfında (içerisinde) Türkiye ile Büyük Britanya suret-i muslihânede (suhuletle, sakin ve uysal bir biçimde) tayin edilecektir (belirlenecektir). Tayin olunan müddet zarfında (belirlenen zaman içerisinde) iki hükümet arasında itilaf (anlaşma) husule gelmediği (oluşmadığı, ortaya çıkmadığı) takdirde, ihtilaf (anlaşmazlık) Cemiyet-i Akvam (Birleşmiş Milletler’in ilk kuruluşu) Meclisi’ne arz olunacaktır (sunulacaktır).   Hatt-ı hudut (hudut çizgisi) hakkında ittihaz olunacak (verilecek) karara intizâren (karar çıkıncaya kadar, karar beklenirken) Türkiye ve Britanya hükümetleri, mukadderat-ı katiyesi (kesin geleceği) bu karara muallâk olan (bu karara kadar belirsiz olan) arazinin hali hazırında (mevcut durumunda) herhangi bir tebeddül ikama (değişiklik yapılmasına) bahis olacak mahiyette (içerikte) hiçbir hareket-i askeriye ve sairede bulunmamayı mütekabilen (karşılıklı olarak) taahhüt ederler.  Sf.113

    Madde 17- Türkiye’nin Mısır ve Sudan üzerindeki bütün hukuk ve müstenidatından (dayanaklarından, üslerinden) feragatinin (vaz geçtiğinin) hükmü 5 Teşrinisani 1914 tarihinden muteberdir (geçerlidir). Sf.115

    …. Madde 20- Kıbrıs’ın Britanya hükümeti tarafından 5 Teşrinisani 1914’te ilân olunan ilhâkını (terk edilmesini) Türkiye tanıdığını beyan eder.  Sf.116

    …. Madde 22 – Türkiye, yirmi yedinci maddenin ahkâm-ı umumiyesine (genel hükümlerine) halel (zarar) gelmemek şartiyle 18 Teşrinievvel 1912 tarihli Lozan Muahedesi ve ona müteallik senedât mucibince (ona dayanan senetler gereğince) her ne mahiyette (içerikte) olursa olsun, Trablusgarp (Libya) üzerinde haiz olduğu kâffe-i hukuk (bütün hukuk) ve imtiyazâtın (ayrıcalıklarının) ilgayı katiyesini (kesinlikle ortadan kalkmasını) tanıdığını beyan eder.  Sf.116  

    … Madde 25- … eski Almanya İmparatorluğu, Avusturya – Macaristan ve Bulgaristan arazisine dair ittihaz olunmuş veya olunacak (kararlaştırılmış ve kararlaştırılacak olan) mukarreratı (kararları) kabul etmeyi ve böylece tayin edilen hudutlar dâhilindeki yeni devletleri tanımayı taahhüt eder.

    (Türkiye, birlikte savaşa katıldığı ülkelerin diğer ülkelerle yaptığı ve yapacağı anlaşmaları da kabul ediyor. Türkiye, henüz yapılmamış anlaşmaları da kabul etmiş oluyor.)  Sf.117 

    … Madde 27- Türkiye Hükümeti ve Türk memurini tarafından, Türk arazisi haricinde işbu muahedeye vazı ul imza (bu anlaşmaya imza koymuş) diğer devletlerin taht-ı hâkimiyetlerinde (egemenliği altında) veya himayesinde (koruması altında) bulunan arazi tebaasıyla (vatandaşları ile), Türkiye’den ayrılan arazi tebaası (vatandaşları) üzerinde siyasi, teşrii (yasama yetkisi) veya idari hususatta herhangi bir sebebe müstenit olursa olsun (hangi sebebe dayanırsa dayansın) hiçbir salahiyet (yetki) veya hakk-ı kaza (yasal hak) istimal edilmeyecektir (kullanılamayacaktır). Şurası mukarrardır ki (kararlaştırılmıştır ki) memurin-i mezhebiye-i islamiyenin (Müslüman mezheplerin görevlilerinin) vazaif-i diniyelerine (dini görevlerine) halel iras olunamaz. (zarar verilmesine sebep olunamaz) Sf.117  

    Madde 28 (Bu Maddede kapitülasyonların tamamı mülgadır (kaldırılmıştır) deniliyor. Aslında 1914’de İttihat ve Terakki hükümeti kapitülasyonları zaten kaldırmıştı. Ayrıca adli kapitülasyon kaldı.)   

    Madde 29- Fransız tebaası Faslılar ve Tunuslular Türkiye’de diğer Fransız tebaasının tabi olduğu usulün her hususta aynısına tabi olacaklardır.

    Fasıl 2 – Tabiiyetler: (Vatandaşlıklar) 

    Madde 30-  (Türkiye’den ayrılan arazide yaşayanlar o ülkenin tebaası olurlar.)

    Madde 31- (18 yaşını geçmiş olanlar 2 sene içerisinde Türkiye’ye dönebileceklerdir.)

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 7, Celse: 1, – Sf. 113 ile  arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • LOZAN (1/16); BARIŞ ANTLAŞMASI “LOZAN SULH MUAHADENÂMESİ”

     21 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 7, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    Lozan Sulh Muahadenamesi (Barış Antlaşması);

    “Bir taraftan, Britanya İmparatorluğu, Fransa, İtalya, Japonya, Yunanistan, Romanya, Sırp-Hırvat- Sloven Devleti ve diğer taraflar, Türkiye (Rusya yok); 1914 senesinden beri  şarkın sükûnunu (doğunun sessizliğini) ihlâl eden (bozan) harbe, kat’i surette hitame (savaşa kesin biçimde son) vermek ..  Haşmetli Büyük Britanya ve İrlanda Kraliyet-i Müttehidi Maveray-ı Ebhâr Britanya Arazisi Kralı ve Hindistan İmparatorları Hazretleri; İstanbul’da Fevkalade Komiser asaletlû Sir Horas Corc Montakü Rombart Barone J.S.M.J.”

    “Haşmetlu Yunanlılar Kralı Hazretleri, Sabık Heyet-i Nuzzar Reisi Sovur Nişanının Grand Kuruva Rütbesini Haiz Mösyö Elefteriyos K. Venizelos’a. … TBMM Hükümeti Edirne Mebusu Umur-u Hariciye Vekili İsmet Paşa, Sinop Mebusu, Umur-u Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye Vekili Dr. Rıza Nur Bey, Trabzon Mebusu Sabık Vekil Hasan Bey Hazeratlarını Tayin Etmişlerdir…” (1) Sf.111, 112  

    Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 7, Celse: 1, – Sf. 111, 112) kitabından birebir alınmıştır.

    BAKKAL’IN YORUMU (1) (1996): Lozan’da karşı tarafın delegeleri büyük bir şatafatla tanıtılıyor, müttefiklerinkiler de aynı şekilde tanıtılıyor. Yunanlılar dâhil. Bizimkilerin tanıtımı sıradan bir tanıtım.

  • MECLİS’İN ÖDENEKLERİ ARTTIRILDI, İLK İCRAAT MAAŞLARA ZAM

       19 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 6, Celse: 2, Birinci Reis Vekili Mehmet Sabri Bey

    Meclis Ödenekleri Arttırılıyor:

    Meclis İdare Azalarından Rasim; Sivas, Ahmet Fuat; Lazistan, Asaf; Hakkâri verdikleri takrirle Meclis Bütçesine 686.400 liralık ilave tahsisat istiyorlar, encümen uygun görüyor 150 mebusun 142’si evet diyor. (Muhalefet eden yok.) Sf. 99

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923)  (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 6, Celse: 1, – Sf. 99) kitabından birebir alınmıştır.

  • RAUF PAŞA GÖZDEN DÜŞTÜ

    16 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 5, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    Rauf Bey’e Üç Ay izin verildi:

    (Rauf Paşa’nın Lozan’a tepkisi var, ayrıca hiçbir görev de verilmedi) Sf. 82

    Ragıp Bey; Nevâhi Kanunu’nu Gündeme Alalım Diyor, Takriri Encümene Gitti.  Sf. 86

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 5, Celse: 1, – Sf. 82 ile 86 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • KOMİSYONLAR SEÇİLDİ

    16 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 5, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    Madalya Vermeye Devam Edildi; (54 zabit, 68 çavuş, 33 onbaşı, 69 nefer, istiklal madalyası aldı. Sf; 71 1996)

    Encümenler (Komisyonlar) Seçildi;

    Kanun-u Esasi (Anayasa) Encümeni; Reis; Yunus Nadi,

    Mazbata Muharriri (Kanun Teklifleri Yazıcısı); Celal Nuri, Üye; Ağaoğlu Ahmet ,… 

    Hariciye (Dışişleri) Encümeni; Reis; Yusuf Kemal Bey, Mazbata Muharriri; Tevfik Rüştü,         

    Adliye Encümeni; Reis Yusuf Kemal Bey, 

    İktisat Encümeni; Reis Mahmut Celal Bey,  

    Nafıa (Bayındırlık) Encümeni; Reis Cavit Paşa  

    Eski Meclisin Evrakları Ne Olacak?   

    Nizamname-i dâhilinin (Meclis İçtüzüğünün) 35. maddesine göre bir önceki Meclis’in evrakları keenlemyekûn (tamamen yok gibi) addedilir. Ancak önemli şeyler var bunları ayıklayalım diyorlar.

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 5, Celse: 1, – Sf.  ile  arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • HÜKÜMET SEÇİMİ, TORBA LİSTE HÂLİNDE YAPILDI. BAŞBAKAN ALİ FETHİ BEY

     14 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 4, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    İstiklal Madalyası Dağıtılıyor:

    Daha önceki hükümetin teklifini Meclis kabul etmişti. Bunu vekiller heyeti yani hükümet versin denilmişti. Şimdi tekrar Hüseyin Rauf Bey imzalı bir mazbata(tutanak) geldi. 429 kişiye madalya müttefikan (hep birlikte) kabul edildi. Sf. 57 ve 58 zabitan yani subaylar takdirnâme ile taltif edildi (ödüllendirildi), ilaveten 24 zabitan daha takdirnâme aldı. Sf. 58

    İcra Vekilleri Heyetinin (Hükümetin) Seçimi:

    İlk Mecliste; İcra vekilleri, yani bakanlar tek tek Meclis tarafından aday gösteriliyor ve seçiliyordu. Şimdi hükümeti toptan seçelim diyorlar.      

    Yahya Galip Bey (Kırşehir); “-Hepsini birden yapalım efendim.” 

    Reis; “-Her vekil ayrı ayrı intihâb edilir (seçilir) efendim.”

    Ahmet Hilmi Bey (Kayseri); “-Efendim. Teşkilâtı Esasiye Kanunu (anayasa) mucibince (gereğince) intihâbın ayrı ayrı yapılması icap eder.”

    Dr. Tevfik Rüştü (İzmir); “-.. heyet-i umumiyesi birden reye konursa daha iyi olur.”

    (Hepsi birden oylandı, oyların sayımı için 6 kişi belirlendi birisi de Mustafa Kemal Paşa)

    Kabul edildi. Sf. 60, 61

    Heyeti Vekile Yani Hükümet Seçimi;

    Heyet-i Vekile Riyaseti; Başbakan: Ali Fethi Bey

    Ali Fethi Bey; 183, Kâzım Karabekir; 3, Fevzi Paşa; 1 Müstenkif (Çekimser);1 

    Dâhiliye Vekâleti; Ali Fethi Bey; 181, Hazım Bey; 2,  

    Şer’iye Vekili; Musa Kâzım Efendi; 187, 

    Hariciye Vekili; İsmet Paşa 190, 

    Müdafa-i Milliye Vekili; Kâzım Paşa (Karesi);189, Kâzım Karabekir;1          

    Maarif Vekili; İsmail Safa Bey; 186,  

    İktisat Vekili; Mahmut Esat Bey; 189, M. Celal Bey; 1 

    Sıhhiye Vekili; Dr. Rıza Nur; 187,

    Maliye Vekili; Hasan Fehmi Bey; 189,

    Adliye Vekili; Seyit Bey (İzmir); 185 

    Nafıa vekili; Fevzi Bey; 190, 

    Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Riyaseti; Fevzi Paşa; 188, Kâzım Karabekir; 2 (Sf. 61, 62)

    İcra Vekilleri Reisi Ali Fethi Beyefendi (İstanbul) “-… murakabe (denetleme) hususundaki salahiyetinizi (yetkinizi) hakkımda bilâmerhâmet (acımasızca) tatbik buyurmanızı bilhassa istirham eylerim (özellikle istiyorum). (Alkışlar)   .. En büyük vazifemiz, Gazi Paşa Hazretleri’nin buyurdukları gibi, siyaset-i dâhiliyemizde (iç siyasetteki) asayişi temin etmektir. (Bravo sesleri) … memlekette asayişi muhafaza etmek için her türlü kat’i (kesin) ve şedit (şiddetli) tedabiri (tedbirleri) almak lâzımdır. .. yapılacak olan ıslahatta (iyileştirmede); milletin hakiki ihtiyacatına (ihtiyaçlarına) ve en mübrem (zorunlu) olanlarına ait olmak üzere bir program tahtında (altında) hareket etmek birinci derecede haiz-i ehemmiyet (öneme sahip) olan bir husustur.”

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 4, Celse: 1, – Sf. 57 ile 62 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • MECLİS BAŞKANLIK DİVANI SEÇİMİ VE KEMAL PAŞA’NIN AÇIŞ KONUŞMASI:

    13 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 3, Celse:1, Reisi Muvakkat Ali Fuat Paşa

    Meclis Başkanı Seçimi: Mustafa Kemal Paşa Seçildi.

    Mevcut 197 Mebus’un 196’sı Gazi Paşa’ya oy veriyor, birisi İsmet Paşa’ya. Mebuslar: “O bir oyu da Gazi Paşa vermiştir” diyorlar.

    Gazi Paşa’nın Nutku; “-İngiliz, Fransız, İtalyan istila orduları vatanımızın aziz parçalarına çöktüler. . Sf. 37  .. Osmanlı Padişah’ı ve Halife ve onun hükümeti ise yalnız şahsi ve hasis menfaatlerini temin için tamamıyla düşmanlara teslim-i nefs eylemişti (kendilerini teslim emişti). Vatana ihanet hususunda onlara peyrev (tabi) olmuştu. .. galip Devletlerce Osmanlı devletinin inkıraz-ı kat’isine (kesin çöküşüne) karar verildiğini anlamakta müşkülat (zorluk) kalmadı.” (ve çeşitli kongreler yapıldı diyor, Erzurum Kongresi’nden bahsetmeden sadece Sivas Kongresi’nden bahsediyor.) Sf. 38 “23 Nisan’da Meclis açılarak kuvvetli bir halk hükümetinin esasını vaz’ eyledi (ortaya koydu). (Şiddetli Alkışlar) .. Giden Meclis vaziyet-i dâhiliyemizi (iç durumumuzu) ve harekât-ı askeriyemizi (askeri hareketimizi) teşviş (karıştırma) ve sulhumuzu işkalden (barış çabamızı meşgul etmekten, şekillendirmekten) geri durmamış olan bazı mahdut (sınırlı) kimselerin vücuduna (varlığına) rağmen vazifesini hüsn-ü ifa etmiş (görevini güzellikle yapmış) ve suret-i umumiyede (genel olarak) vatan ve millet için mucib-i halas (kurtuluş sebebi) ve hayat olmuştur (alkışlar)… Yani Türkiye Devlet’i bir halk devletidir. Halkın devletidir. Müessesât-ı maziye (eski kurumlar ise) ise bir şahıs devleti idi, eşhasın (şahısların) devleti idi…  halk müessesesi (halk kurumu) ile şahıs müessesesi (kişi kurumu) arasında hayat ve zevâl nispetleri de bunun aynıdır (ölüm ve kalım oranı gibidir).   Efendiler dünyanın belli başlı milletlerini esaretten kurtararak, hürriyetlerine kavuşturan büyük fikir cereyanları, köhne müessesâta (kurumlara) ümit bağlayanların bîaman (amansız) düşmanıdır.   Avusturya, Almanya, Rusya ve hatta Çin İmparatorlukları o büyük fikir cereyanının kahhar sadmeleriyle (kahredici darbeleri ile) gözlerimizin önünde devrilmişlerdir. İşte Efendiler yeni Türkiye devleti de cihana hâkim o büyük ve kadim (eski) fikrin Türkiye’de tecellisidir (görünmesidir), tahakkukudur (gerçekleşmesidir).” Sf. 42

    (Bu nutkun bastırılarak köylere kadar iletilmesini Yunus Nadi, Mahmut Celal, Yusuf Akçura ve arkadaşları teklif ediyorlar. Kabul ediliyor. Ve resmi Meclis’e de bir teşekkürnâme gönderilmesi kabul ediliyor.) Sf. 42  

    (Meclis’in orduya teşekkürünü isteyen bir takrir var. Müttefikan (ittifakla, hep birlikte kabul edildi.)         

    Reis-i Sani 196 zattan 196 rey alarak Ali Fuat Paşa seçildi. Sf. 43 

      2. Celse: Reis-i Sani Ali Fuat Paşa.

      Birinci Reis Vekili Saruhan Mebusu Sabri Bey, İkinci Reis Vekili Çorum Mebusu İsmet Bey oldular.  Sf. 44  

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 3, Celse: 1, – Sf. 37 ile 44 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • KEMAL PAŞA HEM ANKARA HEM DE İZMİR’DEN MEBUS SEÇİLMİŞ! “OLSUN!” DİYE TAKRİR VAR!

    12 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 2, Celse:1, Reisi Muvakkat Ali Fuat Paşa

    Mustafa Kemal Paşa Hem Ankara Hem de İzmir’den Mebus Seçilmiş:

    Ahmet Süreyya (Karesi); “-Efendiler! Bugün Büyük Türk Müncisi (necata erdireni, kurtaranı) Gazi Muhterem Kemal Paşa Hazretleri iki daire-i intihabiyeden (iki seçim bölgesinden) mebus intihâb edilmişlerdir (seçilmişlerdir). .. şimdi biz Paşa Hazretlerinden kemal-i hürmetle (olgun bir saygıyla) sormalıyız..”  Sf.15 

    Kanuna Aykırı Bir Takrir Var; (1)

    (İzmir Mebusu Tevfik Rüştü, Mahmut Esat, Mahmut Celal, İzmir Mebusu Mustafa Necati, Ankara Mebuslarından Sahi ve İhsan verdikleri takrirde Paşanın her iki şehrin mebusluğunu da üzerinde cem etmesini (toplamasını) teklif ediyorlar.)

                “TBMM Riyaset-i Celile’sine

    Bu devr-i intihabiyede (bu seçim devresinde) Büyük Halaskâr (kurtarıcı) ve Münci-i Vatan (vatanı kurtaran) Gazi Mustafa Kemal Paşa Hazretleri, biz zirde (aşağıda) vaz’ı ül imza (imzası olan) Ankara ve İzmir mebuslarının daire-i intihabiyemizden (seçim bölgelerimizden) mebus intihap buyurulmuşlar ve bu suretle livalarımız (sancaklarımız; ilçeden büyük idari bölüm) yüksek bir mazhariyet-i tarihiye (tarihi bir şeref sahibi olmakla) ile bekâm (bahtiyar) olmuştur. Yalnız bu devre-i intihabiyeye mahsus (yalnız bu seçim devresine özel) olmak ve müşarünileyhin (işaret edilen kişinin) şahsiyetlerine münhasır (kişiye özel) kalmak üzere ve bir mebus sıfatıyla yalnız bir rey istimal etmek (bir oy kullanmak) şartıyla aynı zamanda İzmir ve Ankara’nın mebusluklarını muhafaza buyurmaları için..” Sf. 29

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 2, Celse: 1, – Sf. 15 ile 29 arası) kitabından birebir alınmıştır.

    BAKKAL’IN NOTU (1) (1996): Seçim Kanununun 97. Maddesine göre bu seçim bölgelerinden birisini 8 gün içinde birisini seçmek zorunda. Bir önerge veriyorlar ikisini de kabul buyursun diye bu kanunsuz takrir reddedilmiyor, Divan-ı riyaset oluşunca karar verilsin diyorlar.

  • İKİNCİ MECLİS: BMM’NİN 2. DEVRE 1. SENE, 1. İÇTİMASI

    11 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 1, Celse:1,  Reis-i Sin (yaşlı reis) Abdurrahman Şeref Beyefendi. 

    Muvakkat (geçici) Reis Seçimi; Mebus sayısı 270, hazır bulunanlar 189 kişi. Muvakkat Reis seçimini Ali Fuat Paşa kazanıyor.

    Tahlif (Yemin) Kanunu Teklifi: 

    Ertuğrul Mebusu Dr. Fikret Bey’in Teklifi;

    “Vatan ve milletin selâmet ve saadetinden başka bir gâye takip etmeyeceğime ve milletin bilâkaydüşart hâkimiyeti esasına sadık kalacağıma Vallahi”  Sf. 3  

    Kabul Edildi. 

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 1, Celse: 1, – Sf. 2 ile 3 arası) kitabından birebir alınmıştır.