“İkinci isyan bölgesi Elâzığ ve havalisi. Şeyh Şerif yanına Yado ile Mısyan, Oxçiyan, Azen kabilelerini, Göktepe ve Palu Zazalarını alarak 21 Şubat günü Palu’yu işgal etti. Beritan Aşireti’ni de alarak 5 Mart günü Elâzığ’a geldiler, bazı yobaz eşraf (şerefliler, ileri gelenler) yüzünden şehre rahat girdiler ve talana başladılar. Hükûmet mensupları esir edildi ve cezaevi boşaltıldı. Elazığ’da gençler silahlanarak bunları şehir dışına atmışlar. (1)
Bu sırada şehre giren 5. Fırka komutanı Kâzım Diyarbakır Paşa, bu asilerin peşine düşmüş, bunlar, Dersim’e yönelip Alevi Aşiretlerini de yanlarına almayı planlamışlar. Bu sırada Dersim’e misafir gelen Ağuçanli Doğandede oğlu Hüseyin Efendi, dersim Aşiretlerinin bu asilere karşı silahla mukabele etmelerini (karşılık vermelerini) söylemiş ve Hiran, İzol Alevileri ve Ohi’den Necip Ağa bunlara saldırmış. Kâzım Bey’in Fırkası 3 Nisan’da bu asileri kovalarken Palu Bingöl arasındaki Mendo Boğazında pusuya düşmüş ama galip gelmiş. Şeyh Şerif, Şeyh Sait’in yanına doğru kaçmış ve bunların İran’a kaçmalarına engel olarak Şeyh Sait ve arkadaşlarını Solhan’a doğru kaçırmıştır. Üçüncü İsyan bölgesi olan Çapakçur (Bingöl) olaylarının bastırılmasında Hormek Aşireti ve Kiğı Halkının gayreti büyüktür.”
Alıntı: Doğu İlleri ve Varto Tarihi – Mehmet Şerif Fırat (1993 – Sf. 177, 178) kitabından birebir alınmıştır.
BAKKAL’IN NOTU (1) (2007): Harput’ta halk zaten Kürt saldırısını bekliyordu. Elazığ’ın isyancıların eline geçmesinden sonra Hükûmet kuvvetlerinden hiçbir haber yoktu. Elazığ işgal edilip Mutasarrıf esir alınmış ve Şeyh Şerif birisini mutasarrıf tayin edip yanına yeteri kadar asi bırakarak “Ben Diyarbakır’ı almaya gidiyorum” demiş. Asi Kürtler Elâzığ’ı yağma ve talana başlayınca Harput’ta şehrin ileri gelenleri 5 Mart akşamı Ulu Camide toplanıp, şehri Kürtlerden kurtarmaya karar vermişler. 6 Mart 1925 günü sabah namazından sonra eli silah tutan genç yaşlı herkes Elazığ’a girerek Kürtlerle çatışmış ve onları şehirden kovalamışlardır. Ertesi gün Malatya tarafından gelen Kâzım Paşa komutasındaki Fırka isyancıların peşine düşmüştür. Bu paşa Deli Abdullah Paşa da olabilir. Kâzım Paşa tellal (bağırıp davul çalarak duyuru okuyan kişi) kullanarak, Kürtleri şehirden kovalayan kahramanların Müfettişliğin önünde toplanmalarını ve Paşa’nın onlara hitap edeceğini söylüyor. Buraya toplandıklarında Paşa kısa bir konuşma yapıyor ve 1900 doğumlu olanların ayrı bir tarafa geçmesini emrediyor. Geriye kalanlara teşekkür edip evlerine gönderdikten sonra bu ayırdığı insanların iyi savaşacaklarını belirtip onları askere aldığını söylüyor ve bu gurubun içinde olan bazı kişiler yeniden askere gidiyor. Bu sefer Şeyh Sait’in adamlarının Suriye sınırına kadar takibi ve yol üstündeki Kürt köylerinin tedip ve tenkili yani korkutularak sindirilmesi söz konusu.
BAKKAL’IN NOTU (2022): Mehmet Şerif Fırat Doğu İlleri ve Varto Tarihi kitabını yazdıktan bir hafta sonra öldürüldü ve faili meçhul oldu.
Bilgi Bakkalı 
Yorum bırakın