Bilgi Bakkalı

“Mustafa Kemal, 1 Kasım 1922’de Mecliste, Hilafetin faydalarını anlatan uzun bir konuşma yapıyor. “Emr-i hilafet, milel-i İslamiyece (İslam milletlerince), en büyük maslahattır. (önemli iştir) Çünkü Efendiler, Hilafet-i Nebeviye (peygamberin halifeliği) Ehli İslam arasında rabıta (bağlayıcı) olan bir emanettir. .. bugün dahi saltanat ve hakimiyet makamını hilafetin yan yana bulunabilmesi en tabii halattandır (hallerdendir) 

23 Şubat 1923 Bursa’da  …”Hilafetin yalnız Türkiye halkına değil, bütün İslam âlemine şümulü (kapsayıcı) olması nedeni ile bu makam hakkında karar vermek, Türk milletinin salahiyeti (yetkisi) dışındadır.” 3 Şubat 1923 günü İzmir’de; “Bir dinin tabii olması için, akla, fenne (tekniğe) ilme ve mantığa dayanması lâzımdır. Bizim dinimiz tamamen bunlara mutabıktır (uygundur).”..  7 Şubat 1923 teki Balıkesir Hutbesini Kâzım Paşa anlatıyor; “Balıkesir Ulu camide öğlen namazını kalabalık bir cemaatle kıldık. Sonra Mevlit okundu, bundan sonra Mustafa Kemal Paşa minbere çıkarak mükemmel bir hutbe okudu.”

Hutbeden bazı kısımlar; “Biliyorsunuz ki, zaman-ı saadette (mutlu zaman, burada Hz. Muhammet’in yaşadığı zaman) Hazreti Peygamber hutbeyi kendisi okurdu. Gerek Peygamber Efendimiz ve gerekse de ilk dört halifenin hutbelerini okuyacak olursanız görürsünüz ki, … söyledikleri şeyler o günün meseleleridir.” Mustafa Kemal, hutbesinde isteyenin istediği soruyu sormasını söylüyor. Halk partisi hakkındaki soruya; “Bu milletin siyasi partilerden çok canı yanmıştır. Şunu arz edeyim ki, diğer ülkelerde partiler behemehâl (mutlaka, her halükarda) ekonomik amaçlar üzerinde kurulmuştur ve kurulmaktadır.” diyor. ⁽¹⁾

Kâzım Karabekir; “Napolyon, başkomutanlık zamanında, muhalif bir partiye izin veren diktatör başına neler geleceğini görür düşüncesi ile tek parti ile nasıl ki iktidara çıkmışsa, şimdi de Mustafa Kemal Paşa aynı şekilde Başkomutanlıktan bir tek parti ile benim önlememe rağmen, hilafet ve saltanatı almak fikrine yürüyecektir.” diyor.”

Alıntı: Kâzım Karabekir Anlatıyor – Uğur Mumcu (1993 – Sf. 71 ile 75 arası) kitabından birebir alınmıştır.

BAKKAL’IN NOTU ⁽¹⁾ (1993): Mustafa Kemal Paşa burada parti kavramını iyice önemsizleştirmek istiyor.

BAKAL’IN NOTU (1993): Kâzım Paşa, Mustafa Kemal’in Halife olmayı arzuladığını iddia ediyor bu konuda daha ayrıntılı bilgiler var. Bence, Osmanlı’daki saltanatı kaldıracağı için, hilafeti saltanattan ayırıp, birine sahip çıkarak tepkileri azaltıyor.