Bilgi Bakkalı

(29 Ekim 1921 tarihli gizli celsede asayiş ve Sakallı Nurettin Paşa ve Topal Laz Osman konuşuluyor:)

Osman Bey (Lazistan); “Merkez Ordu Komutanı Nurettin Paşa tarafından, kadınların, çocukların tehciri (hicret ettirilmesi, zorunlu göç ettirilmeleri) meselesi bütün mıntıkalara emrediliyor. Bunu haber alan Samsunlular Samsun aydınları ve Müdafi Hukuk Heyeti, Belediye, Müftü… doğrudan doğruya Mustafa Kemal Paşa’ya başvurarak bu tehcir olayı olursa Samsun’un baskına uğrayacağı, Yunan donanmasının bombardıman etmesi ihtimali fazladır. Ve Bakanlar Kurulu tehcir kararını erteledi. Fakat Nurettin Paşa kızarak bunları (Mustafa Kemal’e ricaya gidenleri) şehirbent (şehir dışına çıkma yasağı olan) yapıyor. .. Sonuç: Paşa Hazretleri (Sakallı Nurettin Paşa) Samsun’a geliyor, halkın kalbini rencide etmek için ne gerekirse yapıyor.” …

Ziya Hurşit Bey (Lazistan); ⁽¹⁾ “Nurettin Paşa Samsun’da elli yaşından on beş yaşına kadar olan Rumları tehcire tabi tuttu. Ve ilk kafile daha Samsun’dan altı saat mesafede iken saldırıya uğradı. .. Nurettin Paşa Rum tehcirinde Amerikalıların ve yabancıların gözleri önünde katliam yaptırdığı ve Amasya’ya geçen Rumların dahi aynı muameleye maruz kaldıkları ısrarla söylenmektedir ve bu böyle olmuştur.” …

Hafız Mehmet Bey (Trabzon); “.. silah toplamak için köylere giden Giresun Alayı’nın (Topal Osman’ın alayı) bir taburu uzaktan uzağa silah atarak köylere giriyorlar ve yakıyorlar. .. Bu suretle köyler yanınca ve aileleri saldırıya uğrayınca eşkıya artıyor. .. O gün gündüz gözü ile kasaba içinde beş kişi öldürüldü. Hatta bunlardan birisi Amerikalı Kampanya Direktörünün (şirket müdürünün) kapısı önünde öldürüldü… Hatta bu günlerde birçok Müslümanların dükkânlarından dahi çapulculuk yapıyorlardı… sırf ceplerini doldurmaya yöneliktir.”

Alıntı: TBMM Gizli Celse Zabıtları II – (İş Bankası Yayın No:267 – Sf. 404 ile 409 arası) kitabından birebir alınmıştır.

BAKKAL’IN YORUMU ⁽¹⁾ 1994): Ziya Hurşit, Türkiye’nin Amerika’da okumuş ilk makine mühendisi. Akıllı, hırçın ve gözü kara. İzmir’de Mustafa Kemal’i öldürecekti, yakalandı ve 1926’da asıldı.

BAKKAL’IN NOTU (1994): Mustafa Kemal Paşa, İçişleri Bakanı Fethi Bey’in de istememesine rağmen Sakallı Nurettin Paşa’yı destekliyor.