Bilgi Bakkalı

(Mustafa Kemal Paşa, 23 Ocak 1922 Bursa:)

“Hilafetin yalnız Türkiye halkına değil, bütün İslam âlemine şümulü (kapsaması) olması hasebiyle (nedeni ile) bu makam hakkında bir karar vermek Türk Milletinin salahiyeti (yetkisi) haricindedir.”  

(Mustafa Kemal 3 Şubat 1922 İzmir’de:)

“Bizim dinimiz en makbul ve en tabii bir dindir ve ancak bundan dolayıdır ki son din olmuştur. Bir dinin tabii olması için akla, fenne (tekniğe), ilime ve mantığa tetabuk etmek (uyumlu olması) lâzımdır. Bizim dinimiz bunların tamamına mutabıktır (uygundur).” 

(Karabekir anlatıyor:)

5 Şubatta Akhisar’da iken Ankara’dan Ali Fuat Paşa’dan bir şifreli telgraf geldi. “Gazi’nin geçen yıl millete verdiği söz mucibince (gereğince) bir tarafa çekilmesi şartı ile kendisine bir saray ve ayda on bin lira muhassesat (ödenek) verilmesi hakkında Riyasete bir takrir (kanun teklifi) verilmiştir. Müzakereye (görüşmelere) koyalım mı?” Mealinde (anlamında) idi. Gazi buna çok kızdı, rengi kaçtı. .. Mütalaamı (değerlendirmemi) sordu; O hâlâ hilafeti uhdesine (üzerine) almaya ve eski mefkuresine (fikrine) kavuşmaya uğraşırken ..   “Baştan sona bu kararı kimsenin teklifine lüzum kalmadan siz verirsiniz!” dedim. Bu cevabımı beğendi. 

7 Şubat 1922 Balıkesir Ulucami. Mustafa Kemal minbere çıkarak mükemmel bir hutbe okudu. ⁽¹⁾

Akşam bu hutbe hakkında görüşümü sordu; “Dünya işlerini camilere soktuğumuzun acısını çektiğimiz yetmez mi Paşa’m? Ve neden bilhassa siz başkumandan olduğunuz halde, dinle, hilafetle bir din adamı gibi herkesten daha ileri giderek meşgul oluyorsunuz? .. bu yol da esasen tehlikelidir.”

Alıntı: Paşaların Kavgası – İsmet Bozdağ (Emre Yayınları – Sf. 120 ile 125 arası) kitabından birebir alınmıştır.

BAKKAL’IN NOTU (1996): Bu hutbenin tamamı kitapta var.