Bilgi Bakkalı

27 Eylül 1338 (1922) tarihinde İçtima: 109. Celse: 2 Hafidir (Gizlidir), Reisisâni Vekili Musa Kâzım Efendi.  

Başkumandan’ın Ankara’ya Gelişinde Karşılamak İçin Meclisten On Kişilik Bir Karşılama Heyeti Seçiliyor; Sf.194

Durum Değerlendirmesi Gizli Celse    

Aşağıdaki Notlar TBMM Arşivi Gizli Celse Notlarından Birebir alınmıştır.  

İzmir’de Bulunan Başkumandan Mustafa Kemal Paşa ve Orada Bulunan Vekillerin (bakanların) Ankara’ya Avdetleri (dönmeleri) ve Mesaili Siyasiye (siyasi meseleler), İngilizlerin Trakya ve İstanbul’daki Hareketleri ve Üsera (ileri gelenler, reisler) Mübadelesi (karşılıklı değiştirmeler) Hakkında Müzakerat (görüşmeler);

Abdullah Azmi Efendi (İcra Vekilleri Heyeti Reis Vekili( (Başbakan Vekili)) (Eskişehir): “-Efendim: Rauf Beyefendiden de bir şey vardır. Biz geçen celseden sonra arkadaşlarımızı davet etmiştik. Buna cevap veriyorlar. Diyorlar ki, “mühim kararlar ittihazı (alınması) mecburiyetinde bulunduğumuzu biz de tamamıyla takdir ediyor ve biran evvel avdet etmek (dönmek) istiyoruz. Fakat Puankare’nin malumatı tahtında (bilgisi altında) Franklen Büyyon İzmir’e geliyor. Paşa Hazretlerine çektikleri başka bir telgrafta kendisiyle görüşmeksizin hiç bir karar ittihaz edilmemesini (karar alınmamasını) Başkumandan Paşa Hazretlerinden menafii umumiye namına (genel menfaatlerimiz adına) rica ediliyor. Franklen Büyyon ile vuku bulacak mülakat (gerçekleşecek görüşme) bizi son nota hakkında tenvir edecektir (aydınlatacaktır) ki,. bunun ehemmiyeti (önemi) Heyeti Celile’nizce de takdir buyurulur. Mumaileyh (söz konusu kişi) en seri vasıta ile Perşembe günü gelecek. Muvasalatında (ulaştıktan sonra) en sarih (açık) bir surette görüşülerek o gün akşamı olamazsa Cumartesi sabahı hareket edeceğimizi arz ve bu suretle iki gün daha müsaade buyurulmasını rica ederim.”

“Bu ana gelinceye kadar biz üç defa telgraf çektik.” En son gelen cevap budur. Bunu Meclisi Âlinize bırakıyoruz. Çünkü başka cevap gelmedi. (Muvafık (uygun) sadaları) Sonra Hariciye Vekili Beyefendiye gelen telgraf da vardır.”

Rıza Nur Bey (Hariciye Vekâleti Vekili (Dışişleri Bakanı vekili) (Sinop) — İstihbarat olarak şöyle bir haber almıştık. 26.9.1338 (1922) İstanbul’dan bu sabah General Harrington’un Hamit Beye gönderdiği mektubun hülâsasıdır (özetidir). “İki bin Türk süvarisinin Çanakkale civarında ve bitaraf mıntıkada (tarafsız sahada) bulunan Türk süvarisinin Erenköy’üne geldiğini ve Çanakkale’deki İngiliz kumandanı Türk kumandanına bitaraf mıntıkadan (tarafsız bölgeden) çekilmesini teklif ettiği halde henüz çekilmediğini, kezâlik (aynı şekilde) Biga’dan da bin Türk süvarisinin bitaraf hat’a (tarafsız bölge sınır çizgisine) tecavüz eylediğini beyan ile Çanakkale İngiliz kumandanının verdiği notada her türlü vesaite itina ile bitaraf mıntıkanın (her türlü araçla ve özenle tarafsız alanın) gerisine çekilmek ihtimali kalmadığı takdirde: Bahrî (deniz), berri (kara), havaî kuvvetlerden istifade etmek hususunda (yararlanmak konusunda) kendisine salâhiyeti tamme (tam yetki)” verildiğini bildirmiştir.

Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 23 (13.09.1922 / 16.10.1922)  (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre;1 Sene; 3, İçtima; 109, Celse: 2 hafidir (Gizlidir): Sf. ?) İnternetteki Meclis arşivinden birebir alınmıştır.