Bilgi Bakkalı

  3 Kanunusani (Ocak) 1338 (1922) tarihinde İçtima: 167, Celse:1,  Reisisani Ali Fuat Paşa

Lozan’da Son Durum İle İlgili Başbakan Rauf Bey’in Beyanatı;

(Rauf Bey; Konferansta sanki Lozan’daki heyetimizin yetkileri sınırlı imiş gibi bir hava estiriliyor. Bunun aslı yoktur. Hasan Bey’in yılbaşı tatili dolayısı ile Ankara’ya gelip dönmesi dedikodu sebebi olmuş bunun da aslı yoktur. Hasan Bey bazı noktaları bize bilgi vermiştir diyor. Eski Hâriciye Nâzırlarından Ermeni Noradonkiyan ekalliyetler (azınlıklar) komisyonuna Ermeni ekalliyeti adına konuşmuş. Bizim heyet komisyonu terk etmiş. Demişler ki İzlanda’dan bir heyet bu komisyona katılırsa biz de Ermenilerin katılmasını kabul ederiz. Devam ediyor: Sf.143, 144            

İcra Vekilleri Heyeti Reisi Rauf Bey; “- … Musul’un ekseriyet-i kâhiresi (büyük çoğunluğu) yek (tek) emel, yek din, yek his, saadet ve felakette müşterek yegâne çare-i halasları (tek kurtuluşları) beraber yaşamakta olan Türkiye halkının en kahraman evlatları Türkler ve Kürtlerle meskûn bir vilâyetimizdir. (Doğru sesleri) … Musul’un idaresinin imkânı olmadığını belki şimalde bazı tashih-i hudut (hudut düzenlemesi) yapılacağını ileri sürmüşlerdir.” 

Dr. Abidin Bey (Lazistan); “-Süngü alır! Süngü alır!”

Rauf Bey (Devamla); “-Adli kapitülasyonlarda ısrar ediyorlar.” Sf.149   

Sırrı Bey (İzmit); “-.. Gürzon beyanatında; … Musul ve havalisinin ekseriyet-i ahalisi (halkının çoğunluğu) Kürt’tür diyor. Ona demek lâzımdır ki; zaten bizim de dâvamız Kürt olduğu için istiyoruz. Burası Kürt ve Türk vatanı olduğundan dolayı bize verilmesi lâzımdır demeli.“

2. Celse. Musa Kâzım Efendi Hazretleri.

Lozan Görüşmelerine Devam;

Hafız Mehmet Bey (Trabzon); “-.. bizim muhik (haklı) olan davamızı, yanlış müdafaa etmek yüzünden kaybetmek ihtimâlini görüyorum.”

… Yusuf Ziya Bey(Bitlis); ” .. Mademki Musul havalisi Kürtlerle meskûndur (Musul Kürtlerin yerleşik olduğu yerdir), Kürdün mevcudiyet-i varlığı (Kürt’ün bütün varlığı), ekseriyet-i azimesi (büyük bir çoğunluğu) Türkiye’dedir ve Türkiye’de olacaktır.” (Yusuf Ziya Bey Şeyh Sait isyanından sonra 14.4.1925 de idam ediliyor.)

Hacı Şükrü Bey (Diyarbekir); “-Elbet! Ona inanmayan varsa inansın!”

Yusuf Ziya Bey (Bitlis); “-Türkiye ile müttehit (birlikte) bir mukadderat (gelecek) tayin etmiştir. …”

Selahattin Bey; “-Petrol! Petrol!”

Yusuf Ziya Bey (Bitlis); “-Efendiler. Lozan’daki Sulh Konferansı Heyeti yalnız Türklerin heyeti değil, yalnız Türkleri temsil etmiyor. Kürt’ü, Türk’ü temsil ediyor. (vatanı sesleri) .. Musul’un ayrılmasına müsaade etmek, emin olun Vilâyat-ı şarkiyenin istikbalini taht-ı tehlikeye (doğu vilâyetlerini tehlike altına) koymak demektir.”  Sf. 164,166  

(Müzakereler devam edecek.)

4 Kanunusani (Ocak) 1338 (1922) tarihinde İçtima: 168, Celse:1, Hüseyin Avni Beyefendi.

Lozan Görüşmelerine Devam

 6 Kanunusani (Ocak) 1338 (1922) tarihinde İçtima: 169, Celse:1Ali Fuat Paşa Hazretleri. 

 Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 26 (23.12.1922 / 25.01.1923) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre;1 Sene; 3, İçtima; 167,168,169, Celse: 1, – Sf. 143 ile 166 arası) kitabından birebir alınmıştır.