Bilgi Bakkalı

(Belge 5; “Genelkurmay Başkanlığı Albayı D. V. Putyata’nın Küçük Asya Hakkındaki Notu”)

Konsolos Hampson 12 Eylül 1891’de Erzurum’dan şunları bildirmiştir; Bundan beş gün önce saygıdeğer bir Ermeni tüccar, şehirden bir saat uzaklıktaki kırda iki veya üç tabanca kurşunu ile ağır yaralanmış bir şekilde bulundu. Şehre getirdiklerinde o, Ermeni Piskopos’un ikinci sekreteri ile gezmeye çıktıklarını ve kıra çıkıp sohbet ettiklerini söyledi. Daha sonra piskoposun sekreteri ayağa kalkarak birkaç dakika sonra döneceğini söylemiş, ancak hemen tabanca ile birkaç kez ateş etmiş ve kaçmıştır. Bu olayın asıl nedenleri şöyleydi. Bunların ikisi de iki farklı gizli komitenin başkanıydılar. Piskoposun sekreteri, halk arasında memnuniyetsizlik havası yaratan ve entrikalarla uğraşan komitenin başkanıyken, diğeri, daha ılımlı siyaset izleyen komitenin lideriydi. Olaydan önce de onlar Ermenilerin durumunun iyileştirilmesi konusunda izlenmesi gereken siyasetle ilgili tartışmaya başlamışlardır. Sekreter, Rusya veya başka güçlerin müdahalesine neden olacak karışıklıkların çıkarılması tezini savunmuştur. Diğeri ise böyle bir senaryoya kesinlikle karşı çıkarak zamana ve aşama aşama çıkartılan reformlara güvenmeleri, ya da en kötü ihtimalle bir fırsat beklemeleri gerektiğini ileri sürmüştür. Bu konu, cinayete teşebbüs ile sonuçlanan tartışmalara neden olmuştur.” Sf. 58

Alıntı; Türkiye’de Ermeni Meselesi (Rus Genelkurmay Başkanlığı Belgeleri) – Hazırlayan; Mihail Bashanov, Çeviren; İlyas Kemaloğlu (Kamalov), (Türk tarih Kurumu Yayınları 2013, Sf. 58) kitabından birebir alınmıştır.