(Belge; 17 Rusya İmparatorluğu5nun Van’daki Konsolos Yardımcısı R. Termen’in Kafkasya Askerî Bölge Karargâhı General- Kvartirmeysterına Gönderdiği 6 Mart 1906 Tarihli Rapor.)
Son dönemlerde devrimcilerin yeniden hareketlendikleri görülüyor, iki hafta önce Ermeni devrimcilerin Kayseri’deki Türk camiine bomba attıkları haberi alındı. Bu haberin doğruluğu hâlâ onaylanmasa ve büyük gizlilik içerisinde tutulsa da olayı duyanlar heyecanlanmışlardır. Sonraki Cuma günü, Van’ın en önemli imamlarından, valinin de ruhanisi olan Molla Said, camide okuduğu hutbede Müslümanları ticaret ve zanaat konularında tembel olmakla suçlamış ve Van’da ticaret ile bütün zanaat dallarının Ermenilerin elinde olduğunu söylemiştir. Güya Ermeni düşmanlığı içeren bu konuşmanın yayılması, Ermenileri tedirgin etmiş ve bir sonraki Cuma günü, Ermenilerin çoğu, camide daha kışkırtıcı konuşmaların yapılmasından korktuklarından dükkânlarını açmamışlardır. Ancak bu sefer böyle konuşmalar yapılmamış, imam da Van’dan ayrılmıştı (valinin onu cezalandırdığını ve sürgün ettiğini söylüyorlar). İhtilalci komiteler (Taşnaklar ve Armenakan) beyannameler yayımlıyorlar. Taşnakların beyannamesinin tercümesini sonraki posta ile göndereceğim. Armenakancıların beyannamesini de bulmaya çalışacağım. Taşnaklar, kendi beyannamelerinde Ermenilerden, Türklerle karşı karşıya gelmekten sakınmalarını ve anlaşmazlıklara sebebiyet vermemelerini istiyorlar. Sf. 147
Alıntı; Türkiye’de Ermeni Meselesi (Rus Genelkurmay Başkanlığı Belgeleri) – Hazırlayan; Mihail Bashanov, Çeviren; İlyas Kemaloğlu (Kamalov), (Türk tarih Kurumu Yayınları 2013, Sf. 147) kitabından birebir alınmıştır.
Bilgi Bakkalı 
Yorum bırakın