1 Şubat 1341 (1925) tarihinde İçtima: 44, Celse:1, Reis Kâzım Paşa
Çalışma Saatleri Arttırılıyor; Osmanlı Devlet’i zamanında 6 saat olan Günlük çalışma saatleri 6,5 ile 7 saate çıkartılıyor. Sf. 31
2. Celse:
Divanı Muhasebat (Sayıştay) Kuruluş Kanun’u Görüşmeleri Sf. 57
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 44 (31.01.1925 / 14.02.1925) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 43, Celse: 2, – Sf. 31 ile 57 arası) kitabından birebir alınmıştır.
31 Ocak 1341 (1925) tarihinde Tek İçtima: 43, Celse:2, Reis Kâzım Paşa
1924 Yılı Bütçe Görüşmeleri:
(Başvekil maaşı aylık 300 liraydı Encümen 400 liraya çıkardı. Müsteşar maaşı; 130 lira. Bakanların maaşı 200 liradan 300 liraya çıktı.) Sf. 70
(Duyunu Umumiye de bol personel var. Umum Jandarma Kumandanı maaşı; 60 lira, 23.368 jandarma neferi var, nefer aylığı; 13 lira. Diyanet İşleri Reisi; 155 lira, Başvekâlet Müsteşarı hariç tüm müsteşar ve genel müdür maaşı; 100 lira.) Sf. 29
Maarif Vekâleti; İlkokullar; Erkek Öğrenciler; 1. sınıf; 110.436 2.sınıf; 42.330 3. sınıf; 20.708 4.sınıf; 9.600 5. sınıf; 4.912 6. sınıf; 2.691 toplam erkek öğrenci; 192.000 Van ve Bitlis’te; 1.323 öğrenci var. 1341 Yılı Kız Öğrenciler; 1.Sınıf; 35.504 2.Sınıf; 9.605 3. Sınıf; 5.559 4.Sınıf; 3.071 5.Sınıf; 1.430 6. Sınıf; 1.159 kişi.
İlkokullar; 3.694 İlkokul var.
Erkek Muallim (öğretmen); 5.545 kişi.
Kadın Muallim; 1.865 kişi.
İlkokul Muallimlerinin Menşei; Rüştiye İptidai mezunu; 2.611 kişi. Âli; 152 kişi. Yüksek Mektep; 176 kişi. Orta mektep; 554 kişi. Medreseler; 293 kişi. Diğer mektepler; 1232 Sf. 324
Genel Mektep (okul) Durumu;
Erkek Muallim Mektebi Sayısı; 15. Talebe sayısı; 3.148 kişi. Memur; 119 Muallim; 295 kişi.
Kız Muallim Mektepleri; Mektep sayısı; 26 adet. Talebe; 2.053 kişi. Memur; 56 Muallim; 174 Kişi.
İmam Hatip Muallimi; Mektep Sayısı;26 talebe; 1.508 memur; 46 muallim; 256
Kız Liseleri; mektep sayısı; 4 Talebe Sayısı; 1.343 Memur Sayısı; 34 Muallim Sayısı; 157 kişi.
Kız Orta Mektepler; Mektep sayısı; 7 Talebe; 1022 memur; 37 Muallim; 117
Kız Sanayileri; (Kız sanat okulları olmalı); Mektep Adedi; 4 Talebe; 631 Memur; 11, Muallim; 69
Erkek Sivil Liseleri; Mektep Adedi; 15 Talebe; 5901 Memur; 185 Muallim; 540
Askeri Sivil Liseleri (özel askeri lise olmalı); Mektep; 4 Talebe; 1704 Memur; 68 Muallim; 84
Erkek Orta Mektepleri; Mektep Adedi;60 Talebe Sayısı;11.558 Memur;88 Muallim; 917
Ecnebi Orta Mektepler; 19 Talebe; 2.320 muallim; 244
Hususi (Özel) Orta Mektepler;127 adet talebe sayısı; 22.191 kişi. Muallim; 900
Toplam Orta Mektepler; 290 okul Talebe; 53.382 Kişi. Muallim; 3753 Kişi.
Müdafai Milliye Bütçesi
Giderler; 1- Tayinat (Tayinler için harcırahlar); 5.821.000 2- Ot, saman, yem vs. 2.945.000 3-Mahrukat ve tenvirat (yakacak ve aydınlanma); 475.000 ve Tahsisatı Fevkalade (olağanüstü ödenek); 8.926.104 Faslı Mahsusa (Özel Ödeme Kalemi, örtülü ödenek olmalı); 3.420.000 Toplam; 32.212.474 lira. Sf.75
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 43 (31.01.1925 / 14.02.1925) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, (Tek İçtima) İçtima; 43, Celse: 2, – Sf. 26 ile 75 arası) kitabından birebir alınmıştır.
31 Ocak 1341 (1925) tarihinde Tek İçtima: 43, Celse:2, Reis Kâzım Paşa
1924 Bütçesi 31.1.1925
1341 (1924) Yılı Gelirleri; 149 Milyon,
Giderleri; 159 milyondur. Sf. 26
Bütçe Kanunu;
BMM;1.468.599
Riyaseticumhur; 208.791
Divanımuhasebat (Sayıştay); 478.000
Başvekâlet; 73.584
Maliye; 9.614.000
Muhasebatı Zatiye; 10.741.000
Duyunu Umumiye (Genel Borçlar İdaresi Kurumu); 14.433.000
Rüsumat (Gümrükler); 4.520.000
Tapu; 955.000
Dâhiliye; 4.762.000
Posta ve Telgraf; 4.825.000
Emniyet; 3.606.000
Umum Jandarma; 10.745.000
Hâriciye; 2,587.000
Matbuat ve istihbarat; 616.000
Sıhhiye (sağlık) ve Muaveneti İçtimaiye (sosyal yardım); 4.661.000
Diyanet İşleri Başkanlığı; 1.660.000
Adliye; 6.007.000
Maarif; 7.224.000
Nafıa; 18.514.000
Ticaret; 2.762.000
Müdafai Milliye; 32.212.000
Bahriye (Deniz bakanlığı); 4.222.000
Mübadele ve İmar İskân; 6.031.000
Ziraat; 6.047 Sf. 18
1341 Bütçe Gelirleri; (1)
1- Bilavâsıta (Vasıtasız) Vergiler;
a) Musakkafat (binalar) ve Arazi vergisi; 10.180.000
b) Temettü (kâr) ve Harp Karşılığı; 4.250.000
c) Bedeli Nakdi; 1.500.000
d) Aşar; 20.000.000
Toplam; 42.000.000 LİRA.
2- Damga, Harç, Ceza Vs. Toplam; 4.695.000 Lira.
3- Bilvasıta (Vasıtalı) Vergiler;
a) İspirto ve alkol; 3.000.000
b) Gümrük; 30.000.000
c) Diğer Rüsumlar; 2.655.000
Toplam; 35.655.000 lira.
4- Tekeller;
a) Tuz. 6.350.000
b) Tütün, Sigara kâğıdı; 9.000.000
c) Kibrit; 1.350.000
d) PTT; 7.570.000
5- Müessesât; (Resmi Matbaa, maden, demiryolları vs.); 1.720.000
6- Emlâk Ve Eşyayı Devlet Hâsılatı;
a) Emlâkı Milliye hâsılatı; 11.165.000
b) Devlet Ormanları Hâsılatı; 2.250.000
c) Füruht Olunan (satılan) Eşya Bedeli; 1.500.000
Toplam; 14.965.000 Lira.
7) İstihlâk (Tüketim) Rüsumu; 15.060.000 lira.
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 43 (31.01.1925 / 14.02.1925) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, (Tek İçtima) İçtima; 43, Celse: 2, – Sf. 1 ile 26 arası) kitabından birebir alınmıştır.
BAKKAL’IN NOTU (1) (1998): Gelirlerine bakıldığında köylünün ve yoksulun sırtında bir bütçe.
31 Ocak 1341 (1925) tarihinde Tek İçtima: 43, Celse:1, Reis Kâzım Paşa
1341 (1925) Bütçesi 31.1.1925 (1342)
(Memur sayıları; 1340 (1924) yılı; 64.951 iken 1341 (1925) yılı 69.415 olmuş. Fark; 4.464 kişi. Bu rakama Ordu ve jandarma dâhil değildir. Bunların dışında müstahdemler yani hademeler yani şimdiki anlamda kamu işçileri; 1340 (1923) yılında; 6.303 kişi ve 1341 (1924) yılı; 7.809 olmuş.)
Mazbata Muharriri Şakir Bey (Çatalca); “… Bu kadar azim (büyük) bir teşkilât hiç şüphesizdir ki bütçemizin yüzde ellisini bel’ edecek (yutacak) bir miktardadır.”
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 43 (31.01.1925 / 14.02.1925) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, (Tek İçtima) İçtima; 43, Celse: 1, – Sf. 1 ile 280 arası) kitabından birebir alınmıştır.
31 Ocak 1341 (1925) tarihinde (Tek) İçtima: 43, Celse:1, Reis Kâzım Paşa
1341 (1925) Bütçe Görüşmeleri:
Nafıa Bütçesi; Genel Bütçeye oranı;1337 (1921) de % 1.25, 1338 (1922) yılı; %.0.95, 1339;(1923) % 1.47 1340 (1924) yılı ; % 11,22, 1326 (1910) yılı; 3,37, 1327 (1911) yılı; 3,91…
Maarif Vekâleti; 1326’da (1910); % 2,47, 1327’de (1911); 2,49, 1328’de (1912); 2,17, 1338’de (1922); 1,58 1339’da (1923): 2,25, 1340’da (1924); 4,9
Müdafai Milliye; 1326’da (1910); % 25 133’de (1921): % 61, 1338’de (1922); %56, 1339’da (1923); % 36,77 1340’ta (1924);% 20,41 ve 1341’de (1925); 20,76 Sf. 6, 7
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 43 (31.01.1925 / 14.02.1925) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, (Tek İçtima) İçtima; 43, Celse: 1, – Sf. ile arası) kitabından birebir alınmıştır.
29 Ocak 1341 (1925) tarihinde İçtima: 42, Celse:1, Reis Kâzım Paşa
Âli Askeri Şura (Yüksek Askeri Şura) Görüşmelerine Devam Sf. 384
Kanun Kabul Edildi Maddelere Geçildi. Sf. 387
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 42 (5.01.1925 / 29.01.1925) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 42, Celse: 1, – Sf. 384 ile 387 arası) kitabından birebir alınmıştır.
BAKKAL’IN NOTU (1994): 1926’de İzmir Suikastı davasında idam edilen Ayıcı Arif Bey; Genelkurmay Başkanı Meclis’e karşı değil Reisicumhur’a karşı sorumludur, Yüksek Askeri Şura’ya Meşrutiyetin bile vermediği yetkiyi verdik diyor.
29 Ocak 1341 (1925) tarihinde İçtima: 42, Celse:1, Reis Kâzım Paşa
Urfa Valisi Belediye Seçimlerine Müdahale Ediyor:
(Besim Bey Dâhiliye vekilinden soruyor; Urfa’daki Belediye seçimlerinde Vali entrikalar çeviriyor diyor.) Sf. 359
(Urfa’dan Valiyi şikâyet edenlerin dilekçesinde Şoför esnafı hâriç diğer esnafların başkanları şeyh olarak yazılmış. Mesela; Bakkal Esnafı Şeyhi gibi.)
Dâhiliye Vekili: “Urfa’nın hususi vaziyeti dolayısı ile Vali doğru yaptı.” diyor.
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 42 (5.01.1925 / 29.01.1925) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 42, Celse: 1, – Sf. 359 ile 387 arası) kitabından birebir alınmıştır.
26 Ocak 1341 (1925) tarihinde İçtima: 41, Celse:1, Birinci Reis Vekili Refet Bey
Âli Askeri Şura Kanunu: (Yüksek Askeri Şura)
Kâzım Karabekir (İstanbul); “.. bu kanun pek çok mahzurları hâvi olan (sakıncaları, kusurları içeren) eski Alman sisteminin daha mahzurlu olan bir şeklidir. .. Balkan faciasından hemen sonra bir ıslahatı askeriye (askeri iyileştirme) yapıldı ve bir Alman Islahiyesi Heyeti (iyileştirme heyeti) getirildi. Onlar ilk iş olarak dimağ mesabesinde (akıl seviyesinde) olan bu teşkilâtı kendilerine benzetmek istediler. .. Osmanlı Hükümdarları her şeyde aciz oldukları gibi ordu hususunda da pek câhil insanlar oldukları için bu mevki o zaman Enver Paşa’ya verildi. Enver Paşa .. adeta Alman ve Avusturya hükümdarları vaziyetine geçti. Bu sırada itilaf devletlerinde (İngiltere, Rusya, Fransa Vs.) başka şekiller ortaya çıktığı görüldü ki .. Orduyu bir serdarın eline tevdi (vermek) ile git muharebeyi kazan deyip milletin seyirci kalması .. mümkün değildir ve bu şekil pek mahzurludur dediler. İngiltere, Fransa ve İtalya barış zamanı ordularını hazırlayacak bir konsey kurup bunu Harbiye Nâzırı’na (savaş bakanına) bağladılar Savaşta ise Başbakana bağladılar. .. Bizim de hocalarımız Almandı ve bize daima öyle ders verilmeli ki Efendiler, harp başladığında siyaset biter, her iş bitmiştir, ordunuzun kuvvetine güvenirsiniz, bu nazariye (görüş) artık iflas etti. .Millet Reisleri harpte Başkumandanlığı aldıkları zamanlar bir takım felaketler vardır. Tarih bize zaferden ziyade felaketlerimizin çok olduğunu gösteriyor.”
(Karabekir Paşa; Başkumandan yenilgiyi kabul etmez, Enver Paşa kaçmayınca sulh olmadı Başkumandanlık sisteminde siyaset, hâriciye her şey atıl olur. . . diyor.) Sf. 344, 348
Yüksek Askeri Şura görüşmeleri sonraya kaldı:
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 42 (5.01.1925 / 29.01.1925) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 41, Celse: 1, – Sf. 344 ile 348 arası) kitabından birebir alınmıştır.
19 Ocak 1341 (1925) tarihinde İçtima: 37, Celse:1, Reis Kâzım Paşa
Yol Mükellefiyeti Kanunu;
2. Celse: Misilleme Kanunu
(Yunanistan’daki Türklerin mallarına el konulması halinde Türkiye’de olmayan Yunanlıların malları Maliye Vekâleti ve Milli Emlâk gibi kurumlarca idare edilecek ve Yunanistan’ın mağdur ettiği Türklere dağıtılacak.) Sf. 177
(Mebuslar kızgın hükümetin kararını yetersiz buluyorlar ve şu anda Türkiye’de olan Yunanlıların mallarını da bu kanun hükmüne alalım diyorlar. Ve “İcabında Türkiye’deki Yunanlıların Mallarını da İdare Ederiz” İbaresi Kanuna Konuldu.) Sf. 184
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 42 (5.01.1925 / 29.01.1925) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 37, Celse: 1, – Sf. 177 ile 184 arası) kitabından birebir alınmıştır.
22 Ocak 1341 (1925) tarihinde İçtima: 39, Celse:1, Reis Kâzım Paşa
2. Devre 2. Dönemde 10 kişi civarında mebus intihâb oldu, yani seçildi. Ara seçim yapıldı mı, yoksa Cumhurbaşkanı mı seçti belli değil.
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 42 (5.01.1925 / 29.01.1925) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 39, Celse: 1, – Sf. ile arası) kitabından birebir alınmıştır.
17 Ocak 1341 (1925) tarihinde İçtima: 36, Celse:1, Reis Kâzım Paşa
Nurettin Paşa’nın Seçimi Olayı
Sakallı Nurettin Paşa: (Nurettin Paşa askerlikten istifa etmemiş ama Mebus olmak istiyor, muhalifler Nurettin Paşa’dan yana ama reddediliyor.) Sf. 153
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 42 (5.01.1925 / 29.01.1925) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 36, Celse: 1, – Sf. 153) kitabından birebir alınmıştır.
5 Ocak 1341 (1925) tarihinde İçtima: 32, Celse:1, Reis Kâzım Paşa
Meclis Bakan Seçimlerinde Devre Dışı Bırakıldı:
(Bahriye Vekâletine Başbakan’ın belirlediği kişiyi Reisicumhur seçiyor Meclis’e de bilgi veriyorlar. Yasaya Göre Başbakan isim bildirecek Meclis seçerse Cumhurbaşkanının onayına gidecek.)
“Ankara’da TBMM Riyaseti Celile’sine;
Recep Beyefendi’nin vukuu istifası üzerine Dâhiliye Vekâletine Tekfurdağ’ı Mebusu Cemil Beyefendi’nin intihâb edildiği (seçildiği) Başvekâleti Celile’den (başbakanlıktan) işar kılınmakla (gösterilmekle) intihabı vaki tacvip edilmiştir (seçim olayı cevaplanmıştır). Keyfiyeti Meclis’in ıttılaına (durum Meclisin bilgisine) arz olunur.
Türkiye Reisicumhuru Gazi Mustafa Kemal” Sf. 10
2. Celse: Kâzım Paşa
Yol Mükellefiyeti Kanunu Görüşüldü.
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 42 (5.01.1925 / 29.01.1925) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 32, Celse: 1, – Sf. 10 ile arası) kitabından birebir alınmıştır.
3 Ocak 1341 (1925) tarihinde İçtima: 31, Celse:1, Reis Kâzım Paşa
Matbuata (Basına) Sansür Görüşülüyor; Sf. 356
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 41 (6.12.1924 / 3.01.1925) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 31, Celse: 1, – Sf. 356) kitabından birebir alınmıştır.
BAKKAL’IN NOTU (1997): Sivas mebusu Halis Turgut soruyor; İstanbul’daki Toksöz ve Orient News gazetelerinin basım ve dağıtımı neden tatil edildi? Başvekil Fethi Bey; Emniyeti dâhiliyemizi ihlâl ettikleri için kapattık diyor, bravo seslerinden sonra da basın hürriyetinin öneminden bahsediyor. Orient News gazetesinde “Ankara’da oturan bir takım barbarlar İstanbul’u tahrip etmekle meşguller” sözü Başvekil’i kızdırmış. 1926 İzmir Suikastı davasında idam edilen Halis Turgut Bey bu sansür anlayışına karşı çıkıyor.
31 Aralık 1340 (1924) tarihinde İçtima: 29, Celse:1, Reis Kâzım Paşa
(Bahriye Vekâleti vekili Cebelibereket Mebusu Topçu İhsan seçildi. Bir kaç sene sonra Yavuz – Havuz davasında yolsuzluk yaptığı için yargılandı.) Sf. 307
2. Celse: Kazım Paşa
Yol Mükellefiyeti (Yol Yapılmasında Sorumluluk Payı) Kanunu Görüşülüyor:
Madde – Türkiye’de sâkin (meskûn, yerleşik) bilumum erkek nüfusun 18 yaşından 60 yaşına kadar yol mükellefiyetine tabidir. Ancak maluliyeti (engelli oluşu) sabit olan fakirlerle bilumum talebe ve silah altında bulunan ordu ve jandarma efradı (fertleri) ve hayatta altı evladı olanlar bu mükellefiyetten istisnadır (bu sorumluluğun dışındadır.” Sf. 324
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 41 (6.12.1924 / 3.01.1925) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 29, Celse: 1, – Sf. 307 ile 324 arası) kitabından birebir alınmıştır.
24 Aralık 1340 (1924) tarihinde İçtima: 26, Celse:1, Reis Kâzım Paşa
2 Aralık 1924 tarihli 25. İçtimada Bahriye Vekâleti Kuruldu
Erzurum mebusu Rüştü Paşa bir kanun teklif hazırlamış, askeri personelin mebus olanlarının askeriye ile ilişkilerinin kesilmesini teklif ediyor. Usulden reddediyorlar, çünkü bu hüküm Teşkilâtı Esasiye’nin bir hükmüdür, Teşkilâtı Esasiye kanununun değiştirilebilmesi için meclisin üçte birinin imzası lazım. Sf. 235, 236
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 41 (6.12.1924 / 3.01.1925) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 26, Celse: 1, – Sf. 235, 236) kitabından birebir alınmıştır.
15 Aralık 1340 (1924) tarihinde İçtima: 22, Celse:1, Reis Kâzım Paşa
Kırkkilise İsmi Kırklareli Olarak Değişti. S.155
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 41 (6.12.1924 / 3.01.1925) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 22, Celse: 1, – Sf. 155) kitabından birebir alınmıştır.
1 Aralık 1340 (1924) tarihinde İçtima:14, Celse:1, Reis Kâzım Paşa
Mısır Meclisi Mebusan’ı ve Âyan Meclisinin Bildirileri Okundu;
(Sudan Valisi Sir Listak Paşa öldürülüyor, bunun üzerine İngilizler Mısır’dan, Sudan’ın bir kısmıyla birlikte çok büyük miktarda da para istiyorlar. Mısır da bu bildirilerle İslam dünyasını bilgilendirip destek arıyor. Ahmet Ağaoğlu İngiliz emperyalizminin rezil yüzünü anlatan çok güzel bir konuşma yaptı.)
Başvekil Ali Fethi Bey (İstanbul); “Ahmet Ağaoğlu’nun nutku kendi şahsi duygularıdır. .. Hükümetimiz, kendisiyle hüsnü münasebet idame etmek (güzel ilişkiler kurmak) arzusunda bulunduğu Büyük Britanya hükümeti hakkında söylenmiş olan elfaz (sözler) ve tabiratı (tabirleri, yakıştırmaları) tasvip etmediğini (onaylamadığını) Meclisi Âlinize arz etmek ister. (Çok doğru sesleri) Sf. 417
Ağaoğlu Ahmet Bey (Kars); “Başvekil beyefendi, İngiliz parlamentosunda Türkiye hakkında söylenen sözleri işitmediniz mi?”
Başvekil Fethi Bey; “İngiltere Başvekili Türkiye ile Büyük Britanya münasebatının (ilişkilerinin) dostane bir surette cereyanını (sürdürülmesini, sürmesini) arzu ettiğini beyan ettiler (açıkladılar).”
Ağaoğlu Ahmet Bey; “Öyledir ama mebuslarını söyletiyorlar. Ve hiç bir İngiliz Başvekili böyle sizin gibi Mebuslarına karşı hakaret etmemişlerdir.” (Gürültüler) Müzakere bitti. Sf.418
2. Celse: Ali Süruri Bey
Ormanların Fenni Usulde İşletilmesi Hakkında Kanun Görüşmeleri;
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 40 (1.11.1924 / 4.12.1924) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 14, Celse: 1, – Sf. 410 ile 418 arası) kitabından birebir alınmıştır.
22 Kasım 1340 (1924) tarihinde İçtima: 11, Celse:1, İkinci Reis Vekili Ali Süruri Bey
Ek Bütçe Görüşüldü.
İsmet Paşa İstifa Etti. (Hastalığını gerekçe gösterdi.)
2. Celse: Ali Fethi Bey Başbakan Oldu. Bakanlar Kurulu Listesi;
Başvekil ve Müdafai Milliye Vekili; Ali Fethi Bey.
Adliye Vekili İzmir Mebusu Mahmut Esat Bey
Dâhiliye Vekili ve Mübadele ve İmar Vekâleti Vekili; Kütahya Mebusu; Recep Bey,
Hariciye Vekili Menteşe Mebusu Şükrü Kaya,
Maliye Vekili; Kangırı Mebusu Mustafa Abdülhâlik,
Ziraat; Gümüşhane Mebusu Hasan Bey,
Ticaret; Gaziantep Mebusu Ali Cenani Bey,
Nafıa; Diyarbekir Mebusu Feyzi Bey.
Sıhhiye Ve Muaveneti İçtimaiye Vekili Aydın Mebusu Dr. Mazhar Bey. Sf.375
12 İçtimada Reis İntihabı. Meclis Reisliğine Karesi Mebusu Kâzım Paşa seçildi.
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 40 (1.11.1924 / 4.12.1924) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 11 ve 12, Celse: 1, – Sf. 375) kitabından birebir alınmıştır.
11 Kasım 1340 (1924) tarihinde İçtima: 5, Celse:1, İkinci Reis Vekili Ali Sürûri Bey
Ziya Gökalp’ın Hanımı ve Üç Kızına Hidamatı Vataniye Tertibinden Maaş Bağlandı. Sf. 175
Mebus Maaşlarına % 300 zam yapıldı: Yıllık 1.200 liradan 3.600 liraya çıktı. Sf.183
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 40 (1.11.1924 / 4.12.1924) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 5, Celse: 1, – Sf. 175 ile 183 arası) kitabından birebir alınmıştır.
8 Kasım 1340 (1924) tarihinde İçtima: 4, Celse:1, Birinci Reis Vekili İsmet Bey
İstizaha (Gensoruya) Devam edilirken Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (Gelişmeci Cumhuriyet Partisi) konuşulmaya başlandı:
Yunus Nadi Bey (İzmir); ( TCF Genel Başkanı olan Rauf Beye saldırıyor) “Efendim Rauf Beyefendi bizden ayrılmamak istediler. Fakat ben ondan ayrılmışımdır. Otursun yerinde, yanıma gelmesin. (Bravo Sesleri) .. Cumhuriyeti beğenmeyen adamlar vardır, itiraf etmedikleri şeyi fikrinde besleyen mahlûkât (yaratıklar, yaratılmışlar) vardır. Ve içimizdedirler. Dikkat edeceksiniz. .. ve ben söylüyorum ki kendi hesabıma, öyle adamların kafası ezilir efendiler. (Bravo sesleri. Alkışlar) Meclis2in açılışında Rauf, İsmail Canbulat ve Adnan Beyler biraz nümayişkâr (gösterişli) addolunabilecek evza (durumlar, vaziyetler) ve etvar (tavırlar) ile gelmişler ve köşe işgal etmişlerdir. Refet Paşa da var. Dörtler adını almışlar.”
Refet Paşa (İstanbul); (İstanbul’a saltanatı dağıtmaya beni gönderdiniz diyor ve devam ediyor;) ” Efendiler, vicdanınıza, insafınıza müracaat ederim. Beni Saltanatçı kabul edebilir misiniz?”
İhsan Bey (Cebelibereket); “Çin Cumhuriyeti gibi generallerden mürekkep bir Cumhuriyet yapmak isterdiniz.”
Refet Paşa; “Ben mi?”
İhsan Bey; “Evet. İstanbul matbuatına (basınına) ifade ettiniz.”
Refet Paşa;..” .. tekrar edeyim ki efendiler, saltanatçı değilim, hilafetçi değilim.. ben benim.”
İhsan Bey; “Sen her zaman dönmüş, tebdili mahiyet etmiş (içerik değiştirmiş, yapısını değiştirmiş) bir adamsın.” Sf. 130, 134
2. Celse İsmet Bey
İstizaha (gensoruya) Devam; Mübadiller ve muhacirler ile ilgili gensoru;
148 e 19 oyla istizah reddedildi. İsmet Paşa Hükümetine karşı oy verenler: Feridun Fikri (Dersim), İhsan Bey (Ergani), Sabit Bey (Erzurum), Hâlet Efendi ve Raif Bey ve Rüşdü Paşa ve Ziyaeddin Bey (Erzurum), Arif (Eskişehir), Zeki (Gümüşhane), İsmail Canbulat (Adana), Refet Paşa, Ahmet Şükrü (İzmit), Halit Bey (Kastamonu), Necib (Mardin), Faik (Ordu), Abidin (Saruhan), Halis Turgut (Sivas), Bekir Sami (Tokat) Beyler. Sf. 168
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 40 (1.11.1924 / 4.12.1924) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 4, Celse: 1, – Sf. 130 ile 168 arası) kitabından birebir alınmıştır.
