Bilgi Bakkalı

⁽¹⁾ “Mustafa Kemal ile görüşmelerinde, İstanbul ve daha çok İngiliz makamları Ali Fuat Paşa’nın Batı cephesi kumandanlığından ayrılmasını koşul olarak öne sürmüşler. Ancak bu koşulun yerine getirilmesinden sonradır ki Misak-ı Milli (Milli Anlaşma) üzerinde  bir görüşme söz konusu olabileceğini söylüyorlar…. Ethem hemen geri dönüyor ve Ali Fuat Paşa’dan durumu soruyor. Doğru olduğunu anlıyor. Ali Fuat Paşa Ethem’e benimle birlikte Moskova’ya gel diyor. Çerkez Ethem Bey Ankara’da Mustafa Kemal ile görüşüyor. Ali Fuat Paşa’nın Moskova’ya İstanbul’un isteği üzerine gittiğini duydum diyor.” ⁽²⁾

Alıntı: Kutsal İsyan V – Hasan İzzettin Dinamo (1992 – Sf. 219 ile 319 arası) kitabından birebir ve notlar alınmıştır.

BAKKAL’IN NOTU ⁽¹⁾ (1992): Mustafa Kemal Paşa ve İsmet Paşa, Çerkez Ethem olayına çözüm arıyorlar, Çünkü Çerkez Ethem hem kahramanlığı hem de sosyalist bir kesimin sempatisini toplaması nedeni ile müthiş pirim yapmıştı. Mehmet Şükrü Bey (İzmir suikastı nedeni ile asıldı) Ethem Bey’e “Meclis’i Sivas’a almayı düşünüyorlar.” diyor. Bu durumda Ethem Bey Mustafa Kemal’in kuvve-i seyyareyi dağıtmak için (Ethem’in birliklerini dağıtmak için) Ankara’ya kadar bile geri çekilmeyi göze aldıklarını fark ediyor. .. 26 Ekim 1920 günü Gediz Savaşında Ethem, Yunan’ı geri püskürtüyor, önemli bir galibiyet elde ediliyor, tarih bunu yazmıyor tabii ki. İzmit Mebusu Fuat Bey, Eskişehir’de Ethem Bey’e çok önemli bir haber veriyor: “- Ali Fuat Paşa Batı Cephesi Kumandanlığından ayrılıyor.” “-Peki Paşa bu değişikliğe razı oldu mu?” “-Paşa’nın henüz bilgisi yok. Nedeni de şu imiş, İzzet ve Salih Paşaların (İstanbul Hükümetinin bakanları olan bu zatlar, Ankara’ya görüşme, nasihat için gelip tutuklu kalmışlar) Çerkez Ethem anılarında bu Paşaların Ankara’ya Yunanistan’ın ateşkes teklifini getirdiklerini söylüyor bu çok önemli bir belgedir.

BAKKAL’IN NOTU ⁽²⁾ (1992): Mustafa Kemal Paşa hiçbir cevap vermiyor. Diyarbakır Mebusu Hacı Şükrü Bey, Ethem Bey’e: “Mustafa Kemal tek rakip olarak seni görüyor. Seni ortadan kaldıracak ve böylece son günlerde tırmanan Bolşevik eğilimine de son verecektir.” diyor. Aynen böyle oluyor. .. Ethem Bey Mustafa Kemal ile konuşmak için Direksiyon Konağına gittiğinde Mustafa Kemal hasta yatağında ve eli yastığının altındaki tabancasında, yanında Tevfik Rüştü. Ethem Bey’e “Artık eşkıyalık bitti ” diyor. Tam bu sırada Ethem’in adamı içeriye girip Çerkez Ethem’e: “Sarıldık” diyor. Mustafa Kemal’in adamları hemen bu adamı enterne ediyorlar ve silahlar patlamadan Ethem Bey odayı terk ediyor. Ethem Bey İsmet Paşa ile görüşme talep ediyor, zamanım yok deyince çok kızıyor ve adeta zorla İsmet’in karargâhına giriyor. İsmet çok korkuyor, alttan alıyor: “İstediğin rütbeyi sana alırım, sen seç ben sana aldırırım.” diyor. Ethem Bey ret ediyor. … Refet (Bele) Bey Gediz savaşında Ethem’in adamlarına aşağılayıcı ve tehditkâr konuşuyor ve bir gurup asker toplu olarak (150 kişilik Alaca’lı Alevilerden oluşan bir müfreze) firar ediyorlar. Konu İstiklâl Mahkemesine intikal ediyor ve Refet Bey suçlu bulunuyor. Buna rağmen Refet Bey Dâhiliye Vekili yapılıyor ve de Güney Cephesi Komutanlığı’na getiriliyor. Ethem Bey bu işe çok kızıyor… Ethem Bey 1.1.1921’de Batı Cephesi Komutanı İsmet Bey’e bir telgraf çekiyor: “tarih beni az ve sizi çok lanetleyecektir.” diyor.