13 Nisan 1909 günü, 31 Mart Vakası (Eski takvime göre) meydana geliyor ve Adana olayları da başlıyor. Cemal Paşa Hatıralarında Adana valisi Asaf Bey’in basiretsizliğinden (ileriyi görememesinden) bahsediyor. Asaf Bey Mecliste ve iki kere de Divan-ı Harp’te yargılandığı halde suçsuz bulundu. Asaf Bey Hatıralarında “Cemal Bey Vali olduğu zaman Ermeniler bayram yapmışlardı. … Ermenilere dalkavukluk ediyordu.” Diyor. Adana’da Ermeniler iki Türk gencini öldürüp katillerini vermeyince, Müslüman, Ermeni çarpışmaları üç gün sokak sokak devam etti. Cemal Paşa Hatıralarında bu olaylarda 17.000 Ermeni ve 1850 Müslüman’ın öldüğünü yazar. Patrikhane ölülerinin 21.300 olduğunu söylüyor. Cemal Paşa olaylardan sonra Adana’ya Vali oluyor, o anlatıyor; “dört ay sonra sıkıyönetim mahkemelerinde 30 Müslüman idam ettirdim. İki ay sonra da Erzin’de 17 Müslüman idam ettirdim. Sadece bir Ermeni idam olmuştur. İdam edilen Müslümanlar arasında Bahçe Müftüsü de vardı.” Ermenileri tahrik edip silah satan ve çok para kazanan Adana Piskoposu Muşeg, olaylar çıkmadan iki gün önce İskenderiye’ye kaçmıştır.
Alıntı: Ermeni Dosyası – Kâmuran Gürün (4. Baskı 1992, Sf. 230, 231) kitabından birebir alınmıştır.
BAKKAL’IN YORUMU (1992): Çok büyük bir tahrik, büyük bir olay, katliama varan bir çarpışma. Cemal Paşanın tarafsız ve bir Osmanlı devlet adamına yakışan tavrı da ilginç. Almanya’nın bu olay ile ilgili tavrı olumlu.
BAKKAL’IN YORUMU (2007): Cemal Paşa İttihat ve Terakkinin önemli adamı, daha sonra 1915’te, Tehcir’de bu kadar düzgün davranmadı, 1921’de Şam’da Ermeniler tarafından vuruldu. Hasan Cemal’in dedesi, Mason.
Bilgi Bakkalı 
Yorum bırakın