Bilgi Bakkalı

“Yenilik hareketi,… yeni bilim adamı ve yeni aydını yaratmak demek… eskisini ortadan kaldırmak demek… Selim bunu biliyor. Sf.128 

“Avrupa’ya fen ve maarif talim eylemek için ilk talebe İshak Bey’i, Üçüncü Selim Avrupa’ya gönderdi.  Üçüncü Selim 1793 yılında İhtilal Fransa’sının Dışişleri Bakanlığı’na resmen başvurarak, Türkiye’de görev yapacak uzmanlar istiyor.  

Tahta geçişinin ertesinde… devlet büyüklerinden, ordu bürokrasisinin görevli ya da görevsiz ileri gelenlerinden, ulemadan kurulu bir “Meşveret Meclisi” (Danışma Meclis’i) toplamıştı. ⁽¹⁾

Üçüncü Selim’in Babıali’ye (Hükümet’e) gönderdiği bir Hattı Hümayun; “Devletin gelir ve giderinin durumunu biliyorsunuz. Eğer bana, şimdilik kuru ekmeğe kani ol derseniz ben razıyım. Eğer birine saldırırsam babası da böyleydi diye dil uzatacaksınız. Bana beyan edin Allah aşkına, devlet elden gidiyor, sonra yararı olmaz. Ben bildiğimi size ifade ettim. Siz de Devlete hissemendsiniz (hissedarsınız).”   Bürokratlara… Devletin hissedarları gözüyle bakıyor.      Sultan Mahmut danışma yerine merkezi otoriteyi güçlendirmeyi ön plana aldı. ⁽²⁾ 

Şurayı Devlet mutlak iktidarın sınırlandırılması demekti.” ⁽³⁾

Alıntı: Aydın Üzerine Tezler I – Yalçın Küçük (Tekin Yayınevi 2. Basım 1985- Sf.128 ile 131 arası) kitabından birebir alınmıştır.

BAKAL’IN NOTU ⁽¹⁾ (1995):(Üçüncü Selim Meşrutiyete hatta demokrasiye geçişin kapısını elleri ile aralıyor. Danışma Meclis’i kuruyor ve bu Meclis’i her önemli konuda topluyor sık sık topluyor.

BAKKAL’IN NOTU ⁽²⁾ (1995): Nitekim Tanzimat Paşaları Reşit, Ali ve Fuat Paşalar bir aydınlar iktidarı kurdular. Ama Kemal, Ziya, Şinasi Beyler için danışma en önemli şey oldu. 1860 sonlarında Şurayı Devlet (Danıştay) kuruldu.  

BAKKAL’IN YORUMU ⁽³⁾ (1995): Tarih, yenilikçilerden sonra bir reaksiyona sahne oluyor. Ama bu tam veya keskin bir antitez oluşturmuyor. Genç Osmanlıların Şurayı Devlet’i, Üçüncü Selim’e gönderme yapıyor. Abdülhamit’e gelince de İkinci Mahmut’un merkezi otoritesine dönüş var. II. Meşrutiyet ise Genç Osmanlılara gönderme yapıyor. Sanki tarih bir gaza bir frene basıyor. Üçüncü Selim tahta çıkışının 11. gününde ilk Meşveret Meclis’ini topluyor. Islahatlar (iyileştirmeler) hakkında görüş soruyor. İlk ıslahat ta İlmiye sınıfında oluyor. İlmiye sınıfı, toplumla iç içe ve çok güçlü. Ama bozulma, çok büyük. Rastgele müderris (üniversitede ders veren, öğretmen) ve kadı olunması söz konusu.