Osmanlı İmparatorluğu’nun tümünde entrika, düzenin doğal bir gereğiydi. Ermeni kıyımının tırmanışa geçtiği 1915 Aralık ayında müttefiklere kıyımı durdurmak ve savaşı sona erdirmek için şaşırtıcı bir öneri sunuldu. Önerinin sahibi o sırada Şam’da Türkiye’nin güney kanadını savunan Orduların başında olan ve savaşı yürüten üçlüden biri olan Cemal Paşa’ydı.
Cemal Paşa Müttefiklerin askeri yardımıyla İstanbul’a yürümeyi, Enver Paşa’yı devirip Alman danışmanlarını tutuklamayı, Ermeni kıyımını durdurup Türkiye’yi savaştan çekmeyi önermiştir. Buna karşılık yeni Türkiye’nin Sultanı olarak tahta çıkacak ve başkenti de Şam’a taşıyacaktı. İstanbul ile boğazları bırakıyordu.
Hem Ermenilere hem de Kürtlere kendi vatanlarında özerklik tanınacaktı. Cemal Paşa bu gizli önerisini, St Petersburg’da yüksek düzeyde ilişkileri olan bazı ileri gelen Ermenilere yapmış bulunuyordu. Müttefiklere yaptığı bu önerileri Ermenilerin huzurunda yapıyor. Öneriyi tek reddeden ülke, Suriye’yi isteyen Fransa oldu.
Cemal Paşanın Fransızları sevip Almanları sevmemesini bilmelerine karşın. 1915 Nisanında İstanbul ile Boğazların ve Türkiye’nin doğusunun St Petersburg’a (Rusya’ya) verilmesi gizlice kabul edilmiş bulunuyordu. Müttefikler haftalarca düşündükten sonra Cemal Paşanın teklifini reddettiler.
Alıntı: İstanbul’un Doğusunda Bitmeyen Oyun – Peter Hopkirk (Yeniyüzyıl Yayını – Sf. 171) kitabından birebir alınmıştır.
BAKKAL’IN NOTU (2012): Bu Cemal Paşa Hasan Cemal’in dedesidir.
Bilgi Bakkalı 
Yorum bırakın