Bilgi Bakkalı

7 Haziran 1920 tarihinde 25. İçtima 6. Celse,

Matbuat (basın) ve İstihbarat Müdüriyeti Umumiyesi Teşkili Hakkında Kanun Görüşülüyor:

(İftardan sonra Mustafa Kemal Paşa’nın riyasetinde (başkanlığında) tekrar toplanılıyor. Matbuat ve İstihbarat Müdüriyeti Umumiyesi Teşkili Hakkında Kanun görüşülüyor.)

(Ali Şükrü Bey, bu genel müdür İcra Vekilleri Reisine yani Başbakan’a direkt bağlı olsun, o seçip onaylasın diye verilen bir teklife karşılık, bu genel müdür yarın bakan olabilir, biz seçmesek te bunu Meclis onaylasın, diyor. İrşat (bilgilendirme) Encümeni (komisyonu) Reisi Yunus Nadi Bey buna karşı çıkıyor.)

Ali Şükrü Bey (Trabzon); “-… Düşünün bir defa, İcra Reisi hem Heyeti İcraiye hem de heyeti teşriiye (yasama heyetinin) reisidir. Bunun için Riyasete bu kadar şeyler yükletmek doğru değildir. Mesele bir defa yanlış bir çığıra girmiş bulunuyor.”          

Reis Paşa; (Mustafa Kemal Paşa kızıyor) “-Şükrü Beyefendi tahtı karara (karar altına) alınmış bir şeyin yanlışlığından bahsetmek doğru değildir.” 

Ali Şükrü Bey; “-Evvelce kabul edilmiş bir şeklin tadilini (değiştirilmesini) veya reddini teklif etmiyorum. .. kanaatim budur ve bunu izah için de bunu söylemek ihtiyacındayım zannediyorum.”

(Reis Paşa yani Mustafa Kemal müzakerenin kifayetini (görüşmelerin yeterli olduğunu) oylamaya sunar ve kabul edilir ve 3. Madde de kabul ediliyor.)

7. Celse: 16 Mart 1920 İngilizler Tarafından İstanbul’un İşgali Tarihinden Beri İstanbul’un Yaptığı Bütün Anlaşmaların Yok Farz edilmesine Dair Kanun görüşülüyor:

Madde 1; İstanbul’un işgali tarihi olan 16 Mart 1920’den itibaren BMM’nin tasvibi (kabulü) haricinde İstanbul’ca akdedilmiş (yapılmış) veya edilecek olan bilumum muahedat (anlaşmalar) ve mukavelat (mukaveleler, sözleşmeler) ve ukudat (akitler) ve mukarreratı resmiye (resmi kararlar) ve verilmiş imtiyazat (ayrıcalık) ve maadin (madenler) ferağ (bağış) ve intikalâtı (devirleri) ve ruhsatnameleri ile mütarekeden (ateşkesten) sonra akdedilmiş muahedatı hafiye (gizli anlaşmalar) ve doğrudan doğruya veya bilvasıta (aracı ile) ecanibe (yabancılara) verilmiş maadin imtiyazatı (maden ayrıcalıkları) ferağ (bağışları) ve intikalâtı (nakilleri) ile ruhsatnameleri keenlemyekûndür. (tamamı yok sayılmaktadır).

Kanun bu şekliyle kabul edilmiştir.

(Reis Paşa’nın beyanatına göre Trakya’yı işgale teşebbüs eden Yunan birlikleri henüz hududumuza girmemiştir. Ve Meclis bir aya yakın bir süre ramazan ve bayram nedeni ile tatil ediliyor.)

 Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt:02 (22.05.1920 / 28.07.1920) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre;1 Sene;1, İçtima;25, Celse; 1’den 7’ye kadar – Sf. 98 ile 144 arası) kitabından birebir alınmıştır.

BAKKAL’IN YORUMU (1995): Dr. Adnan Bey ve Hüseyin Avni Bey’in 16 Mart 1920 tarihinden beri İstanbul’un yaptığı bütün anlaşmaların yok farz edilmesine dair kanun teklifleri var. Bu kanunun bir adı yok. Mebuslar çok acemiler.