Bilgi Bakkalı

7 Haziran 1920 tarihinde 25. İçtima 1. Celse,

Seyyar Jandarma Müfrezesi Kurulması Hakkında Kanun görüşülüyor:

(Erkânı Harbiyei Umumiye Reisi İsmet Bey, bu yasayı savunuyor. Mevcut bir Jandarma teşkilatı var, kurulması istenen müfrezeler silahlı seyyar müfrezeler olacak. İsyanlarda kullanılacaklar diyor.)   

Mustafa Necati Bey (Saruhan): “-.. cephelerde üç yüz tevellütten (1300 yani 1884 doğumludan) üç yüz onaltı (1900) doğumluya kadar çok efrat tahtı silaha (silah altına) alınmıştır.”  Sf.103  

İsmet Bey; “-… efradımız (askerlerimiz) 1310’dan itibarendir. Üç yüz ondan on altıya kadar olanlardan başkası Kuvayı Milliye dediğimiz teşkilat altındadır.”  Sf.104 

(İhtilalci Paşalar bu kanun ile kendilerini korumaya yönelik bir paralı muhafız birliği kurmak istiyorlar. Bunu bazı mebuslar iyi görüyorlar. Meclis Başkanvekili Celalettin Arif Bey ise konuyu Meclis denetiminden uzaklaştırmaya çok gayret ediyor, iki kere görüşmelere son vererek oylamaya geçmek istiyor, reddediliyor, tekrar görüşülüyor;)              

Abidin Bey (Niğde); “-.. yüz elli kuruş maaş alan bir jandarma ile bin beş yüz kuruş maaş alan bir jandarma, cephede ikisi yan yana harp edecekler. Hiçbir fert tabiatın hilafına sevk edilemez (doğaya aykırı olarak yönlendirilemez).” 

(O sırada otuz bin jandarma var. Mevcut jandarma teşkilatı mahalli idarecilerin emrinde, kurulması istenilen teşkilat ise askerin emrinde olacak, ilginç.) Sf.101,106   

Ziya Hurşit Bey (Lazistan); “-İsmet Bey burada buyurdular ki; asayişi dâhili vazifeleri (iç güvenlik görevleri) ordunun vazifesi değildir. … Asayiş vazifesi Dâhiliye Vekâletinindir, öyle ise evvela niçin Müdafai Milliye, dâhilde asayişi temin edecek olan bu jandarma müfrezelerini kendi emri altına alıyor? … bir vakit jandarmaya seçme zabitan (subaylar) tayin olunuyordu. … bu sırada da gördük ki asker, vazifesinden kaçıyor, Kuvayı Milliyeye iltihak ediyor. Sebebi nedir? Orada daha fazla para var, biraz serbestlik var.” ⁽¹⁾

(Üçüncü yoklamada tamamı üzerindeki müzakere kâfi görülüyor, maddelere geçiliyor.)

4. Celse; Askeri yargı – sivil yargı tartışması var;

(Kanunun 9. maddesi görüşülüyor sorun çıkıyor. Dokuzuncu Madde; bu birliğin mensuplarının ahaliden parasız ve doğrudan mal almaları halinde zabitan (subaylar) ve efradın (eratın) şiddetle cezalandırılmasını istiyor. Mebuslar bu cezayı sivil savcılar versin diyorlar. İsmet Bey ise Askeri mahkemeler versin diyor. .. Mehmet Şükrü Bey Askeri Ceza Kanunları askerler arasındaki davalara bakar, onun için bu davalara sivil mahkemeler baksın diyor. Ortalık karışıyor. Askeri yargı – sivil yargı tartışması var.) Sf.120,122   

5. Celse; (Mustafa Kemal Paşa Riyasete oturuyor ve tartışmalar bitiyor maddeler hemen geçiyor. Tamamı onaylanıyor.)

Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 02 (22.05.1920 / 28.07.1920) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre;1 Sene;1, İçtima;25, Celse1, 2, 4, 5 – Sf. 1, 2) kitabından birebir alınmıştır.

BAKKAL’IN YORUMU ⁽¹⁾ (1995): Ziya Hurşit, akıllı ve hırçın bir insan. Yurt dışında mühendislik eğitimi almış olan ilk makine mühendisi. 1926’da İzmir’de Kemal Paşa’ya suikast düzenledi, astılar.