10 Ocak (Kanunusani) 1920 (1337) tarihinde 132. İçtima 2. Celse, Reisi Sani Celalettin Arif Bey.
Teşkilâtı Esasiye Kanunu’nun 1921 Anayasası’nın Görüşülmesi;
Madde 14 – Vilâyet şurası azası meyanından (Vilâyet idare kurulu üyelerinden) İcra Amiri olacak bir Reis ile muhtelif şuabatı (bölümleri, şubeleri) idareye memur azadan teşekkül etmek (üyeden oluşmak) üzere bir idare heyeti intihap eder (seçer). İcra salahiyeti (yürütme yetkisi) daimi olan bu heyete aittir.”
(Tunalı Hilmi, bu icra heyetinin başını, yani Valiyi TBMM atar diyelim ve başkentten ayrıca vali göndermeyelim diyor. Vehbi ve Mehmet Şükrü Beyler karşı çıkıyorlar.) Sf.252
“Madde 15- Vilâyette TBMM’nin vekili ve mümessili (temsilcisi) olmak üzere Vali bulunur…”
(Hüseyin Avni Bey mümessil lafı sefirler içindir TBMM’nin memuru diyelim diyor. Komisyon adına Mehmet Şükrü kabul bunu ediyor.) Sf.252 253
Madde 15- Vilâyette BMM’nin vekili ve mümessili olmak üzere Vali bulunur. Vali BMM tarafından tayin olunup vazifesi devletin umumi ve müşterek vezaifi (genel ve ortak görevleri) ile mahalli vezaifi (yerel görevleri) arasında taarruz vukuunda müdahale eder..” Sf. 254
Madde 16; (Kazaların da kaymakamlar tarafından idare edileceğine dair bir madde.)
Kabul ediliyor
Madde 18- Nahiyenin bir Şurası (danışma meclisi, çalıştayı), bir idare heyeti ve bir de müdürü vardır.
Kabul edildi. Sf.256
Madde 19 Nahiye Şurası (danışma meclisi, çalıştayı), nahiye halkınca, doğrudan doğruya müntehip azadan (seçilmiş üyelerden) terekküp eder (oluşur).
Kabul edildi. Sf.257
Madde 20- İdare Heyeti ve Nahiye Müdürü, nahiye şurası tarafından intihap olunur (seçilir).
(Tunalı Hilmi, nahiyelerde ağalıklar var, birini müdür seçerlerse hasımlarına kötülük yapar. Vilâyet üç kişiyi belirlesin Nahiye şurası bu üç kişiden birini seçsin, diyor.)
Dr. Abidin Bey (Lazistan); “Şimdi arkadaşlar, bendeniz, Tunalı Hilmi Bey’e kendimi panzehir olarak telakki ediyorum (değerlendiriyorum) ve öyle olmakla iftihar ederim.” Sf.257
Vehbi Bey (Karesi); “- ..İntihap (Seçim) münakaşasız (tartışmasız) olsun demek, intihap olmasın demektir. (Bravo Sadaları) Sonra, Vali, Kaymakam namzet (aday) göstersin demek, halk işini başkalarının vesayetiyle (korumacılığı altında), delaletiyle (kılavuzluğuyla) görsün demektir. E, şimdiye kadar memleketi delaletle (yol gösterilerek), vesayetle (korumacılıkla) güya idare ettiniz. Bundan sonra da halkı bırakınız kendi okuduğu felaket mektebinden aldığı dersleri tatbik etsin (uygulasın). (Çok doğru sadaları)
20. Madde Kabul edildi. Sf.258, 259
Madde 21- Nahiye Şurası ve idare heyeti kazai (hukuki), iktisadi ve mali salahiyeti haiz (yetkilere sahip) olup bunların derecatı (yasal derecesi) kavanini mahsusa ile (özel kanunlarla) tayin olunur. Kabul edildi. Sf.260
Madde 22- Nahiye bir veya birkaç köyden mürekkep (birleşik) olduğu gibi, bir kasaba da bir nahiyedir. Sf. 265
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 07 (25.12.1920 / 30.01.1921) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre;1 Sene;1, İçtima; 132, Celse: 2, – Sf. 237 ile 265 arası) kitabından birebir alınmıştır.
Bilgi Bakkalı 
Yorum bırakın