Bilgi Bakkalı

26 Kasım 1921 (1337) tarihinde İçtima: 117. Celse:1, İkinci Reis Vekili Hasan Fehmi Beyefendi

Heyeti Vekile’nin Salahiyeti Vazifesine (yetki ve görevine) Dair Kanun;

Müfit Efendi (Kırşehir); “-Selahattin Bey, bu hükümet şekli hangi ülkenin hükümet şekline benziyor ve diğer kurallar hangi ülkenin kurallarına benziyor?”

Encümen Namına Selahattin Bey; “-… Efendi Hazretleri! Müslüman Hükümeti esasatına benziyor. Zatı âlileri sarıklıdırlar. Sormuş olduğu hükümet mevcut Müslüman hükümet. .. ne soruyorsunuz?”

Müfit Efendi (Kırşehir); “-.. önce Meclis’in kendisine bir vazife kanunu yapması lâzım.”

Hasan Hayri Bey (Dersim); “-.. Enver Paşa’yı Balkan Harbinden Harbi Umumiye kadar nasıl biliyordunuz? (İyi biliyorduk sesleri) Evet, iyi idi. . bütün umuru (devlet işlerini) onun eline verdik. Haddinden ziyade iş verdik. O da nihayet bu vatanı tepe takla döndürdü. De buyur! Bunu biz mi yaptık, Enver mi yaptı? Bunu biz yaptık onu ortaya biz attık, çünkü ona o salahiyeti biz verdik. Şimdi bu zatı muhteremi de Enver Paşa’nın akıbetine uğratmak istiyorsak bunu verelim.

Gazi Mustafa Kemal Paşa (Ankara); “-Reisi Enver’in akıbetine uğratmak senin elinde değil, reisin elindedir. O salahiyeti Enver Paşa’nın eline sen mi verdin?”

Hasan Hayri Bey (Dersim); “-Çünkü milleti idare edemedi.”

Gazi Mustafa Kemal Paşa; “-Beni onunla mukayese etmeyiniz.”

Hasan Hayri Bey (Dersim); “-Yanlış Paşa Hazretleri!”

Gazi Mustafa Kemal Paşa; “-Yanlış değil, yanlış değil. Ben çok iyi anlarım.”

Hasan Hayri Bey; “-Yok yok Paşam!”

Gazi Mustafa Kemal Paşa; “-Devam ediniz!”

Şeref Bey (Edirne); “- .. ta 1255 tarihinden beri Tanzimat namıyla Garptan akan çirkin, mülevves (pislik) bir ruhun memleketimizde, dinimize, ruhumuza, itikadımıza uymayarak kurduğu esaslar çürüktür, berbattır. TBMM bir daha o çukura düşmeyecektir. Binaenaleyh (buna dayanarak) halkın hakkını halka verecektir. .. halk Hükümeti demek tamamıyla ademi merkeziyet (yerinden yönetim) demek değildir. .. Kominizim bile âdemi merkeziyet değildir. .. Meclisin Reisine hakkı hükümdâriyi (Padişahın haklarını) vermiş oluyorsunuz. Verdiğiniz takdirde sizin kararlarınızı kim tasdik edecek (onaylayacak)?”

(Adana Mebusu Zekai Bey güçlerin ayrılığı ilkesi halkın iradesinin ortaya çıkmasına manidir. diyor.)

2. Celse;

Zekai Bey (Adana); “- .. parlamenterizm çürük bir nazariyedir.” Sf. 359        

(Görüşmeler sonraya kaldı.)

 Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 14 (29.10.1921 / 1.12.1921) (TBMM Matbaası 1958 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 117, Celse: 1, – Sf. 355 ile 359 arası) kitabından birebir alınmıştır.