Bilgi Bakkalı

    16 Mart 1340 (1924) tarihinde İçtima: 13, Celse:1, Reis Ali Fethi Bey

Seçim Bölümü, Kadınların Oy Hakkı Konuşuluyor;

“Madde 11; Otuz yaşını ikmal eden her erkek Türk intihâb edilme (seçilme) hakkına haizdir (sahiptir).” 

(Kabul ediliyor. Urfa Mebusu Yahya Kemal Beyatlı kadınların da seçilebilmeleri için önerge veriyor, alkışlarla reddediliyor. Kütahya Mebusu Recep Peker ve Gümüşhane Mebusu Zeki Bey de kadınlar lehine konuşuyorlar, reddediliyor.)

2. Celse: Reis Ali Fethi Bey

Teşkilâtı Esasiye Kanunu (1924 Anayasası) Görüşülüyor.

(13. Madde Mebusların dört yılda bir seçilmeleri ile ilgili, demokratlar biz iki yıllığına seçildik, dört yıl görev yapamayız diyorlar ve bir geçici madde öneriyorlar, reddediliyor ve Gümüşhane Vekili Zeki Bey bağırıyor; ” Ne oldu hâkimiyeti milliye yahu!”)  Sf. 549

Dokunulmazlık Meclis Kürsüsündeki Konuşmalar İçin Geçerli Olacak.

(17 Madde de masuniyet yani dokunulmazlık görüşülüyor, milleti tahrik eden bir konuşma olmasın diye “Meclis Haricinde” ifadesini kaldıralım diyorlar, birisi istiklâl mahkemelerinin zorbası Kılıç Ali başarılı oluyor. Ahmet Süreyya Bey karşı çıkanlardan biri dokunulmazlık Meclis dışında da geçerli olsun diyor;) 

Ahmet Süreyya Bey (Karesi); “…Eğer bir Mebus, Meclis dâhilinde ve hâricinde arz ettiğim gibi rey (oy) ve mütalaasından (açıklamasından, görüşlerinden) dolayı mesul (sorumlu) addedilecek olursa bir ekalliyet fırkasının (azınlık partisinin) teessüsüne (kurulmasına) imkân yoktur. Ekalliyet Fırkası (azınlıkların partisi) her vakit ekalliyette (azınlıkta) kalacak bir zümreyi (kesimi) istediği girdaba, istediği cürme sevk ve isal edebilir (ulaştırabilir). (pek doğru sesleri) … Türkiye’de Mebusların da hürriyeti efkârı (fikir hürriyeti), emniyeti istikbâli (gelecek güvencesi), emniyeti efkârı (düşünce güvenliği) kalmayacaktır ve Meclisten de hiç bir fayda hâsıl olmayacaktır.”  Sf. 562

(17 Maddedeki “hariç” kelimesi çıktı. Dokunulmazlık sadece Meclis kürsüsüne münhasır kaldı.)  

Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 37 (16.03.1924 / 23.03.1924) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 13, Celse: 1, – Sf. 549 ile 562 arası) kitabından birebir alınmıştır.