2 Şubat 1341 (1925) tarihinde İçtima: 45, Celse:1, Reis Kâzım Paşa
1341 (1924) Bütçesi Görüşülüyor: (Muhalefet adına Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasından Ali Fuat Paşa bütçeyi eleştiriyor:)
Ali Fuat Paşa (Ankara); “… 1340 (1923) bütçesi 140 milyon, bunun 78 milyon küsuru masraf, 62 milyon küsur memurin maaşatı (memurların maaşları). Sf.63 İlk bütçe uygulaması 1326- 1327 (1910 – 1911) yılları arası. 1341 (1924) senesi için 80 milyon masraf, 78,890 milyon maaşa (memur maaş bedeli). 1340 (1923’te) merkezde 2.056 memur, taşrada 71.821 memur. Tabii bu memur adedi içinde Müdafai Milliye, Bahriye Vekâletleri ve jandarma hariçtir. 1341 (1924) bütçesinde merkezde 3.136 memur, taşrada 75.917 memur vardır. 1326 (1910) senesinde Osmanlı İmparatorluğu’nun… merkezde;7.400, taşrada;75 bin memur vardı…. Osmanlı İmparatorluğu’nun 4.848 Emniyeti Umumiye memuruna (Emniyet Genel Müdürlüğü personeline) mukabil (karşılık) Türkiye Cumhuriyeti’nin 5.912’dir. Osmanlı İmparatorluğunun 9.886 adliye memuruna mukabil Türkiye Cumhuriyeti’nin 8.576 memuru vardır. .. 1326 senesinde maaşat kısmı o vakit ki tekmil (bütün) bütçenin üçte birini teşkil etmekte (oluşturmakta) iken… bu günün bütçesinin nısfını (yarısını) teşkil etmektedir. Yine itiraf etmeliyiz ki; bu kadar fazla maaş koyduğumuz halde memurlarımızın tamamıyla terfih edildiklerini (yüceltildiklerini, yükseltildiklerini, daha iyi bir seviyeye geldiklerini) iddia edemeyiz. Bunun neticesi olarak idarede her gün tesadüf edilen suiistimaller vukua (yolsuzluklar meydana) gelmektedir. .. yapılacak şey vezaif (görevler) ve umuru devlete (devlet işlerine) her gün yenisini ilave değil bilakis (tersine) haddi asgariye (en alt seviyeye) indirmektir. .. bugün şu Ankara’da ekmeğin okkası yirmi yedi ve sonra kaşar peyniri 200 kuruş olduğuna nazaran (göre) böyle 24 lira alan bir memur iki kişiye ekmek ve biraz peynir alabilir.” Sf.69
2. Celse: Refet Paşa
1341 (1925) Bütçe Görüşmelerine geçildi:
Zeki Bey (Gümüşhane); “1340 (1923) bütçesi 11 milyon açık ile kabul edildi. Sene sonunda açık 40 milyonu buldu. Böyle idare makinesi olmaz. .. Buna Sorma Ver Bütçesi Derler. .. İmparatorluk zamanında .. 19 – 20 vilayetle idare eden bir hükümet bugün 74 vilayetle idare ediliyor. Sf. 89 Bizimki yalnız halkı soymakla kalmıştır. … Sf. 86 .. Maatteessüf bize kanun hâkim olmamıştır, kanundan ziyade şahıs hâkim olmuştur.” Sf. 88
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 44 (31.01.1925 / 14.02.1925) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 45, Celse: 2, – Sf. 63 ile 88 arası) kitabından birebir alınmıştır.
Bilgi Bakkalı 
Yorum bırakın