Bilgi Bakkalı

Abdülhalik Renda: Tehcir döneminin Bitlis ve Halep Valisi olan Abdülhalik Bey, 1917’de kısa süreli Dâhiliye Nezareti Müsteşarı idi. Malta dönüşü Çankırı Milletvekilliği ve İzmir Valiliği yaptı. 1924-1930 arasında Maliye ve Millî Müdafaa Vekâletlerinde bulundu, Bahriye Vekilliğine vekâlet etti. 1935’te TBMM Başkanlığı’na seçildi, 1946’ya kadar bu görevi yürüttü. 1947-1949 arasında görev yapan Hasan Saka Hükümeti’nde Devlet Bakanlığı yaptı.

Şükrü Kaya: Tehcir sırasında Muhacirin ve Aşâirin (göçmen ve aşiretler) Müdürü olarak Halep ve Adana vilayetlerindeki tehcirden sorumlu olan Şükrü Bey, Malta’dan kaçtıktan sonra bir süre İtalya ve Almanya’da kaldı. Türkiye’ye dönüşünden sonra Lozan’a giden heyete katıldı. Sf.188

Mithad Şükrü Bleda: Kırım sırasında İTC’nin Genel Sekreteri ve Maarif Nazırı idi. Malta dönüşü Mustafa Kemal’in birlikte çalışma teklifini reddederek İzmir’e yerleşti ve ticaretle uğraştı. 1926 İzmir Suikastı Davası’nda yargılanıp beraat ettikten sonra yine Mustafa Kemal’in önerisi ve güçlü desteğiyle Sivas’tan bağımsız milletvekili seçildi. 1950’ye kadar dört dönem milletvekilliği yaptı. Sf. 189

Ali Cenani Bey: Tehcir sırasında Halep Milletvekili olan Cenani Bey Antep’teki binlerce Ermeni’nin tehcirinden sorumlu idi. Malta dönüşünde milletvekilliği ve 1924 – 1926 arasında Ticaret Vekilliği yaptı. Sf. 190

Sabit Sağıroğlu: Kırım sırasında Harput (Elâzığ) Valisi idi. Malta dönüşü TBMM’nin Erzincan Milletvekilliği ile ödüllendirildi.

Ahmet Muammer Cankardeş: Kırım sırasında Sivas ve Konya Valisi olan Ahmet Muammer Bey, Ankara tarafından önce Sivas Mutasarrıflığına atandı, ardından Sivas Milletvekili oldu,

Ali Münif Yeğenağa: İTC Merkez Komitesi üyesi olan Ali Münif Bey, 1913-1915’te Nafıa Nazırı, 1915-1916’da Lübnan Valisi idi. 1918’de Lübnan’da Ermenilere ve Marunîlere karşı katliamlardan dolayı Malta’ya götürüldü, Cumhuriyet Dönemi’nde Seyhan (Adana) Belediye Başkanı, daha sonra Mersin ve Seyhan Milletvekili oldu. Sf.190

Ali Ihsan Sabis: Birinci Dünya Savaşı sırasında Kolordu ve Ordu Kumandanı olan Ali Sabis Paşa, Van, Musul ve Urmiye’de Hıristiyan katliamlarını bilfiil yönetmek ve Kut’ul Ammare kuşatması sonrası ele geçirilen İngiliz savaş esirlerini öldürtmek suçundan gönderildiği Malta dönüşü. Batı Cephesi 1. Ordu Kumandanlığına atandı. Sf. 190

Süleyman Necmi Selman; Tehcir sırasında Samsun Mutasarrıfı olan Süleyman Necmi Bey Samsunda bazı Ermenilerin öldürülmelerinde birinci derecede sorumlu olduğu gerekçesiyle Malta’ya gönderilmişti, 1923’te Kastamonu Valisi oldu ardından Samsun Milletvekili olarak TBMM’de görev aldı.

Zülfü Tigrel: Osmanlı döneminde Diyarbakır Mebusu olan ve Diyarbakır Ermenilerine yönelik toplu katliamlarda rol alan Zülfü Bey, yeni dönemin Diyarbakır Milletvekiliydi. Lozan’a giden heyete ise “Kürt temsilcisi’ olarak katıldı. Sf.191

Alıntı; Öteki Tarih II (Mondros’tan İzmir Suikastı Davası’na) – Ayşe Hür, (Profil Yayıncılık, 2. Baskı Ekim 2012 – Sf. 188 ile 191 arası) kitabından birebir alınmıştır.