Çanakkale Savaşı’nın kayıpları yanında (57.263 şehit, 97.874 yaralı, 11.178 kayıp, 20.297 hastalık sonucu ölüm ve diğerleriyle birlikte 207.696 zayiat) gayet mütevazı sayılabilecek bu sayılara bakılınca, esas savaşın İtilaf Devletleri’ne karşı verilmediğini anlarız. Dahası 1921’den itibaren İtilaf Devletleri’nin bir bölümünden önemli miktarda silah, mühimmat ve araç-gereç satın alınmıştı. Gerçek’ten de, en kanlı çatışmalar Yunanlar ve Ermenilerden sonra ‘iç’ düşmana karşı verilmişti.
Bu bağlamda ilk akla gelenler İngilizlerin desteğiyle bağımsız bir Kürt devleti kurmayı hedefleyen Midyatlı aşiret reisi Ali Batı’nın isyanı (11 Mayıs-18 Ağustos 1919).
Saltanat ve Hilafetten yana tavır alan Konyalıların çıkardığı Birinci ve İkinci Bozkır İsyanı (27 Eylül-4 Ekim 1919, 20 Ekim-4 Kasım 1919).
Ankara Hükümeti’nin ‘kâfir’ olduğunu ileri süren Bayburtlu Şeyh Eşrefin isyanı (26 Ekim-24 Aralık 1919).
İstanbul Hükümeti’nin Hilafet Ordusu’na katılan Çerkezlerin çıkardığı Birinci ve İkinci Anzavur İsyanı (25 Ekim-30 Kasım 1919,16 Şubat-16 Nisan 1920).
Yine Çerkezlerin başrol oynadığı Birinci Düzce İsyanı (13 Nisan-31 Mayıs 1920).
Hürriyet ve İtilâf Fırkasını tuttukları için, İTC’li kadrolara destek vermek istemeyen Yozgatlı Çapanoğullarının isyanı (15 Mayıs-27 Temmuz 1920).
Irak-Garzan bölgesinde özerklik ilan etmek isteyen Bahtiyar Aşireti Reisi Cemil Çeto’nun isyanı (20 Mayıs-7 Haziran 1920) ve bağımsız Kürdistan’ı hedeflediği ileri sürülen Milli Aşireti Olayı (l Haziran-8 Eylül 1920).
Çerkezlerin katıldığı İnegöl Olayları (20 Temmuz-20 Ağustos 1920) ve İkinci Düzce İsyanı (8 Ağustos-23 Eylül 1920).
İkinci Yozgat İsyanı (5 Eylül-20 Aralık 1920).
İstanbul Hükümeti’ni destekleyen Türkmenlerin çıkardığı Konya İsyanı (2 Ekim-22 Kasım 1920).
Mustafa Kemal ile girdiği bilek güreşini kaybeden Çerkez Ethem Bey’in isyanı (17 Aralık 1920-23 Ocak 1921).
Sivas-İmranlı havalisinde yaşayan Kızılbaş Kürtlerin ve Zazaların çıkardığı Koçgiri İsyanı (6 Mart-17 Haziran 1921). Sf. 208, 209
Alıntı; Öteki Tarih II (Mondros’tan İzmir Suikastı Davası’na) – Ayşe Hür, (Profil Yayıncılık, 2. Baskı Ekim 2012 – Sf. 208, 209) kitabından birebir alınmıştır.
Bilgi Bakkalı 
Yorum bırakın