Bilgi Bakkalı

Türk Yahudilerinin “Las Vente Klasas”, Türk Ermenilerinin “Kısan Tasagark”, Rumların ise “İkosi İlikeis” sözleriyle andıkları ve bu deyimlerin Türkçe karşılığı olan “Yirmi Kur’a” deyimiyle tarihe mal olan vaka, 6 Nisan 1941 tarihinde Yunanistan’ı işgal eden Nazi Ordularının Türkiye’ye de saldırmalarının muhtemel olduğu bir ortamda münhasıran gayrimüslim erkeklerden oluşan yirmi kur’a ihtiyat askerlerinin İcra Vekilleri Heyeti’nin kararıyla silahaltına alınmaları ve Nafıa Vekâleti emrinde nafıa askerleri olarak hizmet etmeleridir. Silahaltına alman yirmi kur’a ihtiyatların 1942 yılının Temmuz ayında terhis edilmelerinden dört ay sonra Varlık Vergisi Kanunu’nun TBMM’de kabul edilmesi nedeniyle “yirmi kur’a ihtiyatlar” ve “Varlık Vergisi” azınlıkların ortak hafızasında birbirini takip eden “iki felâket” olarak yer etmiştir. Sf. 1

“Kur’a” veya onunla eşanlam olarak kullanılan “tertip” sözcüğü askerlik hizmetiyle ilgili bir deyimdir. Ferit Develioğlu’nun Osmanlıca -Türkçe Ansiklopedik Lügat’ına göre kur’a ‘Tanzimat sonrası askerlik işlerinde kullanılan bir usûl olup, bir yılın doğumluları arasında, ad çekilerek, adına K yazılı kâğıt çekilen “asker” dir. “Yirmi kur’a” deyimi askerlik çağı gelmiş veya ihtiyata ayrılmış erkeklerden 1894 ila 1913 yıllan arasında doğmuş olup silahaltına alınanları tarif etmek için kullanılır. Sf. 1

Alıntı; Yirmi Kur’a Nafıa Askerleri – Rıfat N. Bali, (Kitabevi Yayınları, 1. Baskı 2008 – Sf. 1) kitabından birebir alınmıştır.