Biz istiyorduk ki, bu iki Doğu Anadolu umumi müfettişliğini İngilizlere verelim ve bu sayede Rus entrikasından kurtulalım. Binaenaleyh bize böyle iki memur verip veremeyeceğini Sir Edward Grey’den öğrenmesini yazdığımız Londra sefiri Tevfik Paşa, İngilizler’in bu fikre pek mütemayil (meyilli, eğilimli) oldukları cevabını verdiğinden Sadrazam Paşa derhal resmen müracaat etti. Bu teklif İngiltere hükümeti tarafından kabul olunur olunmaz Rus teşebbüsü suya düşecekti. On beş gün sonra İngiltere hükümeti Rusya’nın muvafakati olmadan İngiliz memurlarının Doğu Anadolu vilayetlerine tayinine muvafakat edemeyeceğini bildirince bütün ümitlerimiz mahvoldu. Anladık ki, İngilizler bizi kâmilen Rus emellerine feda etmeğe karar vermişlerdi.
Çaresiz sadrazam paşa ile Rus ve Alman sefirleri arasında başlamış olan müzakerelere devam olundu. 8 Şubat 1914 tarihinde suretini aynen derç ettiğim itilâfnâme Rusya maslahatgüzarı Mr. Gulkaviç ve Sait Halim Paşa tarafından imza edildi. Sf. 390
Alıntı; Hatırat (Bahriye Nâzırı ve 4. Ordu Kumandanı) – Cemal Paşa, (Yayına Hazırlayan; Metin Martı, Arma Yayınları, 5. Baskı Eylül 1996 – Sf. 390) kitabından birebir alınmıştır.
Bilgi Bakkalı 
Yorum bırakın