Bilgi Bakkalı

(Nizam’ül-Mülk’ün Sultan Melikşah’a sunduğu Siyasetname kitabından;)

Sultan Mahmud Irak’ı fethettiği zamanlarda eşkıyalar, Deyr-i geçî kervansarayında kervan yolcularından bir kadının malını gasp ettiler. Bu eşkıyalar Kirmân eyaletinin hemen yanı başındaki Kuçu Beluçlardandır. Kadıncağız Sultan Mahmud’un dergâhına vararak şikâyetini şöylece arz etti: “Eşkıyalar malımı Deyr-i geçî’de gasp ettiler. Ya malımı onlardan geri al yahut malınım bedelini bana öde!” Sultan Mahmud:

“Deyr-i geçî nereye düşer?” dedi.

Kadın: “Hakkında malumat sahibi olup idare ve muhafaza edebileceğin kadar memleket fethet!” dedi.

Sultan:

“Haklısın, lâkin bu hırsızların cinsi cinsiyeti nedir, nereden geldikleri hakkında bir fikrin var mı?”

Kadın: “Kuç u beluç idiler, Kirmân ilinden gelmişlerdir.”

Sultan:

“Bahsettiğin yer pek uzak ve dahi benim hâkimiyet alanımın dışında olduğu için elimden bir şey gelmez.”

“Mademki tebaayı (sana bağlı olanları, tabi olanları) kollayamıyorsun cihanın jandarmalığına ne diye soyundun? Daha koyunları kurttan koruyamıyorken bu ne çobanlık davasıdır? Şimdi benim bu zayıflığıma ve senin şu aczine bak.” dedi.

Mahmud’un gözleri dolu dolu oldu ve: “Doğru dersin malının bedelini ben vereceğim, hırsızlara da elimden geldiğince gerekeni yapacağım.” Diyor. s. 86, 87

Alıntı; Siyasetname – Nizamü’l-Mülk, Farsçadan Çeviren; Mehmet Taha Ayar (Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, VI. Basım Haziran 2014 – s. 86, 87) kitabından birebir alınmıştır.