Çift bozanın zorla tarlasının başına getirilebilmesi ve çift bozan resmi alınması söz konusudur. Ama bu feodal düzende olduğu gibi kişisel ve özel bir tabiiyetin ve sahipliğin sonucu değil, devlet nizamıyla ilgili bir amme hukuku müessesesidir. Amaç üretimi korumaktır. Sipahilerin birbirinden raiyet (emirlerindekileri) çalması yasaktır. Kaçak köylüyü iade şarttır.
Elinde bir “çiftlik” yeri olan reaya, Bursa muduyla 4 mud ekmekle yükümlü, hiç ekmezse bedel-i öşür 50 akçe öder. 2 mud ekerse 25 öder, 4 mud ektikten sonra reaya serbest kalır, istediği işle meşgul olabilir.
Toprağı bırakıp başka sipahi yanında çalışan veya arabacılık, gemicilik, balıkçılık, ırgatlık, ticaret gibi işler yapanlar 10 yıl içinde göç ettirilebilir.
Çiftbozan resminin bir hususiyeti de, seyyit, sipahizade, berat sahibi, yağcı ve Yörük gibi askeri sınıf mensuplarıyla şehir sakinlerinin bu mükellefiyetten muaf olmasıdır. Bu zümreler tarım yaparken toprağın öşür ve resmini verirler, sonra istedikleri zaman tarımı bırakabilirler.
Hastalık, yoksulluk ve ihtiyarlıktan dolayı âciz kalandan da bu resim alınmaz. Zaten sipahi 3 yıl boş kalan toprağı başkasına verebilir. Sf. 28, 29
Alıntı; Osmanlı’nın Düzeni (Türklerin Tarihi, Altıncı Kitap) – Doğan Avcıoğlu, Yayına Hazırlayan; Doğan Yurdakul, (Kırmızı Kedi Yayınevi 1. Basım 2013 – Sf. 28, 29) kitabından birebir alınmıştır.
Bilgi Bakkalı 
Yorum bırakın