(Belge; 50 Van’daki Rusya imparatorluğu Konsolos Yardımcısı S. P. Olferyev’in Kafkasya Askerî Bölge Karargâhı’na Gönderdiği 10 Aralık 1912 Tarihli Rapor.)
Ermeniler
Eski milletvekili, Taşnakların Van’daki lideri Vramyan (pasaporttaki adı: Gabriel’in oğlu Onik Ter-Dzakyan) bu günlerde Rusya’ya gitti. Ayrılmadan önce beni ziyaret etti ve bana şunları söyledi: “Ermeniler, artık kesinlikle Türklere güvenmiyorlar. Bir zamanlar inandığımız Türk Meşrutiyet’i, maalesef boş vaatlerden ibaretti. Biz ne olursa olsun Rusya ve Avrupa’nın Ermenilerin sorunlarına müdahale etmelerini sağlamaya karar verdik. Ermenilerin yaşadıkları vilayetlerin Avrupa’nın kontrolüne geçmesini isteyeceğiz. Taleplerimizi gerekli bir şekilde formüle edip patriğe ilettik. O da İstanbul’daki büyükelçilikleri bundan haberdar etti. Biz köylüleri silahlandırmaya uğraştık. Ayrıca Ermeni’ler, bir Ermeni’nin öldürülmesine düşmandan onlarca kişiyi öldürerek cevap verecektir. Bizim programımız böyledir. Şimdi ben Rusya’ya gidiyorum ve her şeyi Katolikos’a arz edeceğim. Onun aracılığıyla da Rusya’nın bizim sorunlarımıza müdahil olmasını isteyeceğiz. Aynı zamanda Rusya’daki Ermenilerden bize maddî yardımda bulunacaklarına dair söz almalıyım. Bu paralara biz silah satın almak için ihtiyaç duyuyoruz. Ermeni halkı, Rusya’nın bir şekilde kendilerini Türk tahakkümünden kurtaracağına inanmaktadır…” Bu sözleri bana devrimci Vramyan söyledi ki bu adam, güçlü olduğu dönemlerde İstanbul’daki Rusya karşıtı mitingin organizatörlerinden ve fırkanın ateşli taraftarlarından biriydi. Vramyan ayrıca İran’daki Ermeni hareketinin de başkanıydı. Sf. 247
Alıntı; Türkiye’de Ermeni Meselesi (Rus Genelkurmay Başkanlığı Belgeleri) – Hazırlayan; Mihail Bashanov, Çeviren; İlyas Kemaloğlu (Kamalov), (Türk tarih Kurumu Yayınları 2013, Sf. 247) kitabından birebir alınmıştır.
Bilgi Bakkalı 
Yorum bırakın