Bilgi Bakkalı

“İsmet Paşa kuvvetleri sağ cenah (kenar) gerisinde toplamış, Fevzi Paşa bunu düzeltmiş, sol cenaha sevk etmiş… Sakarya Meydan Muharebesinin son günü, Mustafa Kemal Paşa savaşı kaybettiğine hükmederek, ricat (geri çekilme) emri vermiş ise de Fevzi Paşa, bunu, sabahki durumu gördükten sonra kumandanlara bildirmeyi uygun görmüş. Hâlbuki sabahleyin düşmanın ricatı görülünce, zaferin bizde kalması temin olmuş. Fevzi Paşa, bana, bu savaştan bahsederken, bunu kendisi kazandığını fakat herkesin Mustafa Kemal kazandırdı zannettiğini söyledi. “Gerçeği neden saklıyorsunuz? ” dedim. “Şimdilik böyle uygun.” dedi. Oysa Fevzi Paşa, İsmet ile birlikte, Mustafa Kemal’in müşirliğe (mareşalliğe, askerlikteki en yüksek rütbeye) terfi etmesi ve Gazilik unvanı verilmesini Meclis’e önermişlerdir. Mustafa Kemal askerlikten liva olarak istifa etmişti. Fevzi Paşa ise Ferik’ti (orgeneraldi). ⁽¹⁾

Durum pek garipti. Yedeklerin hatalı olarak sağ cenaha toplatıldığını görerek, sol cenaha alıyor, ricat emrini tehir ederek (erteleyerek) felaketi durduruyor. Sonra da Mustafa Kemal Paşa’ya birden bire Müşirlik ve gazilik verilmesini Meclis’e teklif ediyor. Oysa daha sorun bitmemiş, Yunan ordusu takip edilerek kesin zafer kazanılmamış, yani daha yapacak işler var iken, Mustafa Kemal’e askerlikteki son merhaleyi teklif etmiş. İkinci bir zaferde ne ile ve nasıl tatmin olunabilecektir. Bu vahim hata, Afyon saldırısından sonra Mustafa Kemal’e hilafet ve saltanat verme isteğine kadar yürüdü.”

Alıntı: İstiklâl Harbimiz – Kâzım Karabekir (Yüce Yayınları, 1990 – Sf. 952) kitabından birebir alınmıştır.

BAKKAL’IN NOTU (1993): Kâzım Paşa bu konuda, muhtemelen, Fevzi Paşa Mustafa Kemal’in mareşal olmasını sağlayınca, kendisinin de artık terfi edebileceğini düşündü, diyor.