Bilgi Bakkalı

“Resmi rakamlara göre Osmanlı, 1. Dünya Savaşı’nda 2 Milyon 850 bin kişiyi silâhaltına almış, 1918’de Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandığı zaman ancak 560 bin kişi kalmış. Ölü sayısı Larcher’e göre 500-600 bini aşmıştır. Ayrıca Doğu illerinden Ermeni ve Rumlar sayılmazsa 500 bin kadar halk da savaşa kurban gitmiştir. Nüfus 12 milyon iken 10 milyonun altına düşmüştür. Mareşal Fevzi Paşa (Çakmak), “10.Kolordu, gürbüz olan 40 bin mevcudundan ancak 3 bin askerle Allahuekber Dağlarının eteğine gelebilmiştir. ⁽¹⁾

  2 Ocak1915’de 10.Kolordu’dan 600, 9.Kolordu’dan da 344 asker kalmıştır. 3 Ocak’ta mevcut asker sayıları biraz arttırılan bu iki kolordu, 10.Ocakta tamamen yok olur. Yüz bin kişilik üç Kolordu’dan 10-15 bin kişi kalır. Tifüsten de çok askerimiz ölür. Savaşta ülkemizde görev yapan Liman Von Sanders Paşa, 13 Aralık 1917 tarihli raporunda: “ ..Harp tarihi bu saldırı için, hiç bir zaman akla uygun bir neden bulamayacaktır.” der. 24 Aralık 1916’da Harput’ta bir Doktor raporuna şunları yazıyor: “Buraya cepheden getirilen hastalar cidden acınacak durumdadırlar. Kirli ve bitli olmaları bir yana daha kötüsü açlıktan ölmek üzeredirler. .. Aylık ortalama ölü sayısı 900 kadardır.” der. Bir Alman Doktoru da “Zayıflamış ve takatten düşmüş insanların ne kadar dayanıksız oldukları en basit olaylarda bile görülüyor. İnsanları ameliyat etsek ölüyorlar, ameliyat etmesek yine ölüyorlar.”

Alıntı: Milli Kurtuluş Tarihi III – Doğan Avcıoğlu, (Tekin Yayınevi 5. Basım 1984 – Sf. 933 ile 950 arası) kitabından birebir alınmıştır.

BAKKAL’IN YORUMU ⁽¹⁾ (2007): Dedem, Harputlu Mennanoğlu İbrahim de bu 10. Kolordu’da asker iken, Erzurum – Hasankale, Köprü köyü, Şeytan dağında büyük ardıç ağacının altında şehit düşmüştür. Dede’m, sekiz yıl Yemen ve Ortadoğu’nun birçok cephesinde askerlik yapıp, Harput’a geldikten sonra Seferberlik yani I. Dünya Savaşı için asker toplama emri çıkınca tekrar silâhaltına alınıyor. Osmanlının Kafkasya cephesi veya meşhur olan adı ile Sarıkamış cephesi, zamanın Başkomutanı Enver Paşa’nın hatalı ve vicdansızca bir planıdır. On binlerce insanımız düşmanla karşılaşmadan, Aralık ve Ocak aylarında, Sarıkamış dağlarında donarak Şehit oldular.