Bilgi Bakkalı

(11.8.1921 Komisyon kararı görüşülüyor. Kemal Paşa;)

“Efendiler, 107 imzalı olan bu önerge içeriğinin bilhassa ikinci maddesi Başkumandanlığa aittir. Böyle bir önerge verilebilmesi için önce Başkumandanlık Kanununun lağvedilmesi (ortadan kaldırılması) gerekir. Bu kanun mevcut (vücut bulmuş, var) iken böyle bir madde okunamaz, böyle bir madde görüşülemez.” “… ben ifayı vazife ederken (görevimi yaparken) şöyle böyle heyetlerle görevime müdahale (dâhil olmak, içine girmek) ettirmem efendiler. Bunda, memleket için, ordu için kötülükten başka bir şey yoktur.”   Ayrıca Anadolu’nun her tarafında başlayan ayaklanmalarla ilgili olarak da; “Bunu millet yapıyor ve bu yapılan kötülüklerle maatteessüf (esefle üzüntüyle belirteyim) düşman parmağı vardır. Ne yapalım? Bu, milletin kusurudur. Saf millet, hakikati güç görür bir millettir, iğfal ve ızlâl olunuyor (kandırılabiliyor ve felakete düşürülebiliyor).”

Paşa devam ediyor; “Harbi Umumi’de (Genel Savaşta, 1.Dünya Savaşı’nda) dâhil olduğumuz (içinde olduğumuz, birlikte olduğumuz) zümrenin (gurubun, devletlerin) mağlup olması (yenilmesi) yüzünden duçar olması gereken (uğratılması gereken) cezayı, Suriye ve Irak gibi memalik-i vâsiamızın (ülkemizin büyük bir kısmının) idaresi ve geleceğinin tayini (geleceğinin belirlenmesi) hakkını o memleketler halkına terk etmek suretiyle hukuk-u hâkimiyetimizden (egemenlik hakkımızdan) feragat ederek (vazgeçerek) çekmiş bulunuyoruz. Hiçbir mağlup (yenilmiş) devletten bu kadar vasi (geniş, büyük) ve bu kadar zengin memleketler alınmamıştır.”

Alıntı: Atatürk’ün TBMM Konuşmaları I – Kâzım Öztürk (Kültür Bak. Yay. 1. Baskı 1981- Sf. 575) kitabından birebir alıntıdır.

BAKKAL’IN YORUMU (1994): İsyanların bir iki tanesi, Mustafa Kemal’in ihtilalini benimsemeyip, Padişaha bağlı olan güçler tarafından çıkartılmaktadır, büyük bir kısmı ise Çerkez isyanlarıydı.