Bilgi Bakkalı

“Eskişehir – Afyon cephesinde müthiş yenildik. Bu öyle bir hezimetti ki (ağır yenilgiydi ki), öyle bir kaçış kaçtılar ki, şimendifer (tren) köprülerini, raylarını bile atmaya (bozmaya) zaman bulamadılar veya akıl edemediler. ..İsmet resmi kumandan ama Mustafa Kemal’in rey (oyu) ve emri olmadan, ondan emir almadıkça hiçbir şey yapmaz. Afyondaki saldırının şiddetine rağmen bizim kumanda, harp yine İnönü’de olacak, bu bir gösteridir diye bütün kuvvetleri İnönü’ne toplamış. .. Ankara mahşer yeri, bir ana-baba günü oldu. Kayseri’ye ilk kaçanlar, Maarif Vekili Hamdullah Suphi ve Yunus Nadi…120 bin kişilik bir ordu dağılmış, Sakarya arkasına sadece 20 bin kişi gelebilmiştir. Malzemenin çoğu düşman eline geçmiştir. Bizim asker bozgunlukta fena kaçıyor, zaten savaştan önce bir düziye kaçıyorlardı. .. Mustafa Kemal eşyasını denk-denk toplatmış Kayseri’ye yolluyor. .. Mebus soruşturma heyetine beni de seçtiler. On dört kişi idik. İçimizde Çolak Selahattin, Konyalı Vehbi Hoca, Abdullah Azmi, Erzurumlu Durak da vardı. ..İsmet “Asker işine mebus, sivil karışamaz, bu anarşidir, disipline aykırıdır.” diyordu. Ordunun durumu şöyle idi; 120 bin kişilik ordu dağılmış, 20-25 bin kişi kalmış. Öyle kaçmışlar ki 24 saatte 80 kilometre yapan er vardır. Bu eri gösterdiler, subaylar söylüyor bunu; Harp tarihinde bu hız nadirdir diyorlar. Halid’in (Deli Halit Paşa’nın) karargâhında subaylar gizli gizli, bana Deli Halid’in zulüm ve cinayetlerini anlattılar. Pek zâlim ve merhametsiz kâtil imiş. .. Biz cephede dolaşırken, Ankara’da mebuslar bu hezimetin faili (yapıcısı) olan İsmet’in Divan-ı Harbe (savaş suçlarını yargılayan yüksek askeri mahkeme) verilmesini istemişlermiş.”

Alıntı: Hayatım ve Hatıratım III – Rıza Nur (Altındağ Yayınevi 1. Baskı:1967 – Sf. 823, 845 arası) kitabından birebir alınmıştır.

BAKKAL’IN YORUMU (2007): Bu komisyonun Raporunu Rıza Nur hazırlayıp Meclis’in gizli celsesinde okuyor. Alınacak tedbirler kısmında “Mustafa Kemal bilfiil Başkumandan olsun.” deniliyor. Bu yenilgi tarih kitaplarında yok. Zaten Yunan’ın İnönü’nde iki defa yenilmesinden sonra ta Polatlı’ya kadar nasıl geldiğini izah etmek mümkün değil. Bu arada ciddi bir savaşın olması gerekir. Ayrıca bu yenilginin Çerkez Ethem’in ortadan kaldırılması ile mümkün olacağı da bir gerçektir.