Bilgi Bakkalı

(5 Ekim 1921 tarihinde Koçgiri ve Ümraniye ile Karadeniz’deki Rum tehciri görüşülüyor:)

Vehbi Efendi (Konya); “Hükümetçe tedibi (terbiye edilmesi) gereken on dört köy yerine yetmiş-seksen köy mahıv ve perişan olmuş.”

Ziya Hurşit Bey (Lazistan); ⁽¹⁾ “.. Nurettin Paşa Rum tehciri (zorunlu göçürmesi) sırasında Samsun’un içinde bunlar için gayrimesul (sorumsuz) çeteler yapılıyordu. Bunun üzerine Rumlar dağlara çıktılar. .. bu Rumlar Müslüman köylerini bastılar. .. Onun yapabileceği iş tehcir yapmak, namus sahiplerini lekelemek ve Büyük Millet Meclisi’nin tarihi şanını ortadan kaldırmak…. Demek ki bu adam Büyük Millet Meclisinin üstündedir ve kendisi orada bir aile Hükümeti oluşturmuştur. Damadı Erkân-ı Harp Reisi (Kurmay Başkanı), bir kardeşi Tokat Mutasarrıfı. Meclis-i Ali (yüce Meclis) bu adamı derhal görevinden atmalıdır.”

Alıntı: TBMM Gizli Celse Zabıtları II – (İş Bankası Yayın No:267 – Sf. 272 ile 287 arası) kitabından birebir alınmıştır.

BAKKAL’IN YORUMU ⁽¹⁾ (1994): Aynı günkü celsede Sakallı Nurettin Paşa’nın Samsun ve civarında yaptıkları eşkıyalık konusunda Lazistan Mebusu Ziya Hurşit ve Osman Bey’in Dâhiliye Vekâletine yönelik soru önergesi görüşülüyor. Osman Bey ve Ziya Hurşit’in anlattıklarına göre Samsun’da Rumların kadın ve çocukları tehcire tabi tutulmuş, bunun üzerine erkeklerin eşkıyalıkları artmış. Merkez Ordusu Komutanı Nurettin Paşa’nın çok kötü idaresinden keyfi ve despot idaresinden bu Lazistan mebusları da şikâyetçiler.

BAKKAL’IN YORUMU (1994): Bütün bu şikâyetlerden sonra Dâhiliye Vekili Fethi (Okyar) Bey Nurettin Paşa’nın görevden alınması gerektiğini kabul ediyor. Mustafa Kemal Başkumandan olarak Nurettin Paşa’nın görevden alınmasına gerek olmadığını söylüyor. Sadece Karahisarısahip Mebusu Şükrü Bey Başkumandan’a karşı çıkıyor. Bu Şükrü Bey ve Lazistan Mebusu Ziya Hurşit Bey İzmir suikastı davasında asılıyorlar.