Osmanlı Genelkurmay Başkanlığı’nın 7 Mayıs 1919 tarihli «Dokuzuncu Ordu Kıtaatı Müfettişliğine Verilecek Talimat Sureti», Kemal Paşa misyonu için üç önemli görev veriliyor. Bunların ilk ikisi;
“a) Mıntıkada (Bölgede) asayiş-i dâhili iade (iç güvenliği iade etme) ve istikrarı ve bu asayişsizliğin esbab-ı hudusunûn (bu asayişsizliğe sebep olan olayların) tespiti” ve
“b) Mıntıkada ötede beride müteferrik (bireysel) bir halde mevcudiyetinden bahsedilen esliha (silahlar) ve cephanenin bir an evvel toplattırılarak münasip (uygun) depolara iddiharı (konulması) ve muhafaza altına alınması” ifade ediliyor. Görev bölgesinde düzensizlik olduğu ve düzenin kurulmasıyla birlikte düzensizliğin nedenlerinin araştırılması ve ötede beride bulunduğu sanılan silah ve cephanenin toplatılması, Kemal Paşa’ya görev olarak veriliyor. Güzel; üçüncüsü, biraz daha ileri gidiyor.
“c) Muhtelif mahallerde bir takım şuralar (Halk Meclisleri, Sovyet) mevcut olduğu ve bunların asker toplamakta bulunduğu ve gayri resmi bir surette ordunun bunları himaye eylediği iddia olunuyor. Böyle şuralar mevcut olup da asker topluyor, silah tevzii ediyor (dağıtıyor) ve ordu ile de münasebette bulunuyorlarsa katiyyen men’i (kesinlikle engellenmesi) ile bu kabil müteşekkil (bunun gibi oluşmuş) şuraların da lağvı (Sovyet’lerin yani Halk Meclislerinin de ortadan kaldırılması).”
Bu kadar da değil; G. Jaeschke’in Büyük Britanya gizli belgelerinin incelemesinden çıkardığına göre, Büyük Britanya emperyalizminin Karadeniz Bölgesi işgal kuvvetleri komutanı General Milne, 17 Şubat 1919 tarihinde Londra’ya gönderdiği raporunda, verdiği emirle Maverayı Kafkas’ın tahliyesini sağladığını belirttikten sonra «General Şevki Paşa’yı, Dokuzuncu Ordu kumandanlığından uzaklaştırdım.» diye ekliyor. Dokuzuncu Ordu’nun komutanı Yakup Şevki’nin işgal kuvvetleri komutanı General Milne’in husumetini çekmesine neden ne olabilir; Erzurum mücadele tarihinin tanığı, daha sonraki yılların «Kemalist» politikacısı Cevat Dursunoğlu, ilerde değinmek durumundayım, başlarına bir komutan ararken ilk önce Yakıp Şevki’yi düşündüklerini yazıyor. Yakup Şevki’nin doğruluğu, yurtseverliği ve komuta yeteneği ile tanındığını belirttikten sonra bir de şunları ekliyor: «Ayrıca Mondros Mütarekesi üzerine Elviyei Selaseyi (Üç liva; Batum, Kars, Ardahan) boşaltırken Kars’ta bir hükümet kurulmasını teşvik etmiş ve kurulan hükümete silah ve cephane vererek yardım etmişti». Dursunoğlu’nun bunları yazdığı sırada, Kemal Paşa’nın görevlendirme belgeleri yayınlanmamıştı; arada bir tutarlılık görülüyor.
General Milne, Kemalist tarihçilikte yazılanların aksine, daha Kemal Paşa Samsun’a çıkmadan, rahatsızlık gösteriyor.
İlginç; bu cevap üzerine, Büyük Britanya’nın «Karadeniz Ordusu Başkumandanı General Milne», 6 Haziran 1919 tarihinde, Babı Ali’ye bir yazıyla «Kemal Paşa ile maiyeti Erkânının derhal İstanbul’a avdeti için emir buyurmalarını talep eylerim» diyerek, Kemal Paşa’nın İstanbul’a dönmesini emrediyor. Sf. 373, 374
Alıntı; Türkiye Üzerine Tezler V – Yalçın Küçük, (Tekin Yayınları, 1. Basım 1990 – Sf. 373, 374) kitabından birebir alınmıştır.
Bilgi Bakkalı 
Yorum bırakın