Bilgi Bakkalı

Mebuslar Lozan’a …, her türlü vasıflara sahip olduklarına kanaat getirdikleri üç isim üzerinde durdular. Rauf (Orbay), Yusuf Kemal (Tengirşek) ve Dr. Rıza Nur Beyler. Mustafa Kemal Paşa ise kimseye beli etmemekle beraber, farklı düşüncede idi; Her halde, harbi başarı ile yaptığı gibi, sulhu da en iyi yapabilecek askerdir, düşüncesi ile olmalı, İsmet veya Fevzi Paşaları bu işe uygun görüyor. Mustafa Kemal Paşa Dışişleri bakanı Yusuf Kemal (Tengirşek) Bey’e soruyor;

“-İsmet Paşa gidemez mi?” Belliydi ki, Mustafa Kemal Paşa, İsmet Paşa’yı kulaklarının ağır işitmesini ve İngilizce, Fransızca gibi dilleri layıkıyla bilmemesini büyük bir mahzur sayarak, böyle önemli bir göreve gönderilmemesi için en yakınlarının ikazlarına rağmen, Lozan’a göndermek kararından vazgeçmemiştir. Yusuf Kemal Bey;

“-Gider, Paşa’m!” diyor.

“Yapabilir mi dersin bu işi?”  “-Yapar!” 

Mustafa Kemal Bursa’ya gidip İsmet ile konuşuyor ve Yusuf Kemal Bey’e telgraf yazıyor; “Sen Dışişleri Bakanlığında ısrar edersen, ben Heyeti Murahhasa (Özel Heyete) reisliğine İsmet Paşayı uygun görüyorum, onu aynı zamanda Dışişleri Bakanlığına getirmek istiyorum. Sen de Dışişleri Bakanlığına seçilmesi için çalış.”   

Mustafa Kemal Paşa, İsmet’e Bursa’da ilk defa bir emrivaki halinde, kendisinin Dışişleri Bakanı olacağını ve Heyeti Murahhasa Başkanı sıfatıyla da Lozan’a gideceğini haber verdiği zaman, İsmet Paşa şaşırmış;

“-Aman Paşa’m! Nasıl olur? Ben askerim, bu işi nasıl yaparım?” Diye tereddüt ve itiraz eder görünmüş ve ancak Mustafa Kemal Paşa’nın ısrarı üzerine çar-naçar kabul etmek zorunda kalmıştı.  İsmet Paşa’nın bu şekilde, Başbakan Rauf Bey’in haberi olmadan yapılmış kombinasyonlarla Lozan’a gönderilişini, Rauf Bey’le İsmet Paşa arasındaki soğukluğun başlangıcı sayanlar vardı. 

Alıntı: Siyasi Dargınlıklar II – Feridun Kandemir (Ekicigil Tarih Serisi 1955 – Sf. 44 ile 49 arası) kitabından birebir alınmıştır.

BAKKAL’IN NOTU (1995): İsmet Paşa, Lozan’dan dönüyor, Mustafa Kemal’de bu sıkıntılı dönemde Ordu’yu teftiş ediyor, dönüşte 18.02.1923’te İsmet Paşa ile Eskişehir’den Ankara’ya birlikte dönüyorlar. İsmet Paşa, Lozan ile ilgili olarak, önce Bakanlar Kurulu veya Meclis’e değil de Mustafa Kemal’e bilgi veriyor.