Bilgi Bakkalı

(1 Kasım 1924 tarihinde, Kâzım Karabekir Paşa Genelkurmay’a bir mektup yazarak, gönderdiği raporların hiç dikkate alınmamasını sebep göstererek, ordudaki görevinden istifa ediyor.  5 Kasımda Ali Fuat Cebesoy ve Refet Paşa da askerlikten istifa ediyorlar:)

Bu durumdan şüphelenen Mustafa Kemal Paşa, ilk tedbir olarak, üzerlerinde mebuslukta bulunan bütün kumandanların bu sıfatlarından tecrit ederek sadece asker kalmasını sağlıyor. Önce Genelkurmay Başkanı Fevzi Çakmak Paşa’nın mebusluktan istifasını sağladıktan sonra, aynı durumdaki 3.Ordu Kumandanı Cevat Paşa, Kolordu Kumandanı bulunan İzzettin, Ali Hikmet, Şükrü Naili, Fahrettin ve Cafer Tayyar Paşalara, makine başında, şu telgrafı yazdırdı;

“1- Bana olan güven ve sevgisine dayanarak, gördüğüm lüzum üzerine, derhal mebusluktan istifalarınızı telgrafla Meclis Başkanlığına bildirmenizi teklif ediyorum.   

2- Genelkurmay Başkanı Müşir Fevzi Paşa Hazretleri, aynı gerekçe ile teklifim üzerine istifasını vermiştir.” 

Bu telgrafa, hemen o gece cevap veren İzzettin, Ali Hikmet, Şükrü Naili ve Fahrettin Paşalar teklifi kabul ederek, istifalarını bildirmişlerdir. Cevat ve Cafer Tayyar Paşalar, böyle yapmamışlardır. Cafer Tayyar ve ona bağlı Kolordu Kumandanı Cevat (Cevat Rifat Atilhan) Paşalar  cevaplarında; “-Bu dakikada, seçim bölgemle hiçbir görüş alışverişinde (istişarede) bulunmadan, teklifi kabul etmekliğim, millet nazarında sorumlu tutulmama sebep olabilir …. durumdan aydınlanmamı arz ve istirham eylerim efendim.”

Alıntı: Siyasi Dargınlıklar II – Feridun Kandemir (Ekicigil Tarih Serisi 1955 – Sf. 104 ile 109 arası) kitabından birebir alınmıştır.

BAKKAL’IN YORUMU (1995): Mustafa Kemal Paşa cevabında, Kumandanların, aynı zamanda Mebus olmalarının, ordunun disiplininde istenilen düzeyin tutturulamamasını söylüyor. Kâzım Karabekir ve Ali Fuat Paşaların görevlerinden istifa ederek Meclis’e dönmeleri, Orduyu uygun olmayan bir zamanda başsız bırakmıştır vs. diyor ve cevap bekliyor.  Cafer Tayyar Paşa verdiği ikinci cevapta, Mebusluğu askerliğe tercih ettiğini belirtmiş ve Ordudan istifa etmiştir. Cevat Paşa da böyle yapmış ama Ankara’da Mustafa Kemal Paşa ile görüştükten sonra Mebusluktan da istifa etmiştir. o zamanlar milletvekiline istifa et denilebiliyor. Kâzım Karabekir Paşa 1 Kasım 1924’te askerlikten istifa edip mebusluğa başlamak istiyor. Milli Savunma Bakan’ı ise yeni ordu kumandanı gelinceye kadar seni Meclis’e almam diyor. Ve İsmet Paşa da, görevi devretmeden geldiği için Kâzım Karabekir Paşa’yı haksız buluyor.