Bilgi Bakkalı

14 Ağustos 1920 tarihinde 48. İçtima 2. Celse, Reisi Sani: Celalettin Arif Bey

Mehmet Şükrü Bey’in Garp Cephesi Kumandanları Hakkında Takriri Görüşülüyor;

Dr. Mazhar Bey (Aydın); “-.. Yunan Aydın’a geliyor. Aydında kumandan Miralay Şefik Bey var. …en münasip (uygun) yer olan Aziziye sırtlarına çekilelim, yirmi dört saat zarfında nefsi Aydın’dan (Aydın’ın içinden) beş yüz kişi size iltihak edeceğiz (katılacağız), siz önümüze düşünüz ve kumandayı deruhte ediniz (üstleniniz), filan mahalde müdafaa edelim dedikleri zaman, ben resmi bir kumandanım, bu gibi harekâta iştirak edemem ve sizinle hiçbir surette teşriki mesai edemem (ortak iş yapamam) demiştir. … Şehri terk etmeye karar veren bu heyeti zabitan (subaylar) ve kumanda heyeti memleketi, mühimmat deposunu (cephaneliği)  ateşlemek emrini depo memuruna verdikten sonra, asıl müdafaa mıntıkası olacak Aydın şimendifer (demiryolu) hattına çekilmekten ise İtalyanların mıntıkaî işgali (İtalyanların işgalinde) olan Çine’ye çekilmeyi tecviz etmiş (uygun bulmuş), gitmiştir. Kendisine mutasarrıf vasıtasıyla mühimmatın (cephanenin) ifnasından (imha edilmesinden) sarfınazar edilmesini (vazgeçilmesini), Yunanlıların şehre duhul etmesine (dâhil olmasına, girmesine) daha iki üç gün müddet olduğuna nazaran (göre), Menderes Köprüsüne kadar ahalice (halk tarafından) mühimmatın (cephanenin) naklinin mümkün olduğu ..rica ettiği halde, askerler verdikleri karardan dönmezler demekle iktifa edilmiş (yetinilmiş).” Sf.220, 221 

  Hamdullah Suphi Bey (Antalya); “-..Bu vatanın istiklâli (bağımsızlığı) mevzubahis (söz konusu) oldu mu kumandanı bir tarafa çekeriz, onun haysiyetine doğru hareket ederiz. (alkışlar) .. Alman orduları Fransa’yı işgal ediyordu. O zamanki Fransız Millet Meclisinin müzâkeratını (görüşmelerini, oturumlarını) hatırlayanlar pek güzel bilirler ki, kumandanları ayrı ayrı mevzubahis (söz konusu) etmekten asla çekinmediler. .. bu harekâtı takip ettiler, tecziye ettiler (cezalandırdılar) ve zaferi elde ettiler.” Sf.225 

Mustafa Kemal Paşa Hazretleri; (Bu hassasiyetinize teşekkür ederim diyerek başlıyor:) “- ..Bekir Sami Bey’i ne için itham etmeli (suçlamalı)?.. Müddei (davacı) olan lütfen benden sorsun, ben cevap vereyim.” 

Hamdullah Suphi Bey; “- Bursa’dan alınan bütün malumat (bilgi).. düşman civara gelmeden şehirden çıkmıştır.” 

Mustafa Kemal Paşa; “-Çok aldanıyorsunuz Beyefendi Hazretleri.” 

Hamdullah Suphi Bey; “- Soran sizsiniz, cevap veriyorum. Rica ederim eğer mebusluk sıfatını taşıyorsanız, dürüst söylememeye hakkınız yoktur. Demin de İsmail Suphi Bey’e öyle muamele yaptınız.”

Mustafa Kemal Paşa Hazretleri; “-Müsaade buyurunuz cevap veriyorum. Bu zatın söylediği umumiyetle yalandır ve yanlıştır.” 

Hamdullah Suphi Bey; “- Müsaade buyurun, yalan değildir, yanlış değildir. Asla Efendim.”

Mustafa Kemal Paşa; ..”-  .. Bekir Sami Bey Bursa’yı terk etmemiştir ve ben kendi imzam tahtında (altında) Bursa işgal edilmeden evvel emir verdim.” 

Nafiz Bey (Canik); “- O halde siz de mesulsünüz!” 

Mustafa Kemal Paşa Hazretleri; ⁽¹⁾ “- Biz bu harekât ile iştigal ederken (uğraşırken) Hamdullah Suphi Beyefendi İstanbul’da oturuyordu. Ne için buraya gelip de bu günkü gibi davranmak istemiyordu.” 

Hamdullah Suphi Bey; “-İstanbul’da vazifem vardı.” 

Mustafa Kemal Paşa Hazretleri; “Binaenaleyh (bundan dolayı) iki buçuk aydan beri bu milletin içine gelmiş insanlar, hakikatin amakına (derinliklerine) henüz nüfuz (etkilemek) için zaman dahi kazanamamış olan insanlar, mazi (geçmiş) ve halin (mevcut durumun) harekât ve namus ve vicdanına malik olamazlar. ..suhuletle (kolaylıkla) tenkit (eleştiri) salahiyetine (yetkisine) malik olamazlar.”

Hulusi Bey (Karahisarısahip) “-Vesaiki (belgesini) görerek malik olabilirler Paşa Hazretleri.” 

Mustafa Kemal Paşa Hazretleri; “-Zatıâlilerinin göreceği vesaik vardır.” 

Hulusi Bey; “Görürüz Paşa Hazretleri biz de askeriz. (gürültüler.) Sf.228

 Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 03 (31.07.1920 / 06.09.1920) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre;1 Sene;1, İçtima; 48, Celse: 2 – Sf. 220 ile 231 arası) kitabından birebir alınmıştır.

BAKKAL’IN YORUMU ⁽¹⁾ (1995): Bekir Sami Bey’in Bursa’yı geç terk etmesi sonucu bir fırkamızın yok olduğunu söylüyor. Ve Hamdullah Suphi’ye fena saldırıyor.

BAKKAL’IN YORUMU (1995): Kemal Paşa, emrindeki komutanları, sonuna kadar savunuyor.