Bilgi Bakkalı

9 Kasım 1920 tarihinde 96. İçtima 3. Celse, İkinci Reis vekili Hasan Fehmi Bey.

(Ermeni Cephesi İle İlgili Görüşmeler:)

Hariciye Vekili Muhtar Bey; ⁽¹⁾ “-…Ankara Hükümeti Milliyesi, öteden beri âleme ilan ettiği maksadı sulh perverânesindeki (barış yanlılığının) derecei samimiyeti (samimiyet derecesini) izhar etmiş (göstermiş) olmak için, Ermeniler tarafından henüz bir teklif vaki olmamış (ortaya çıkmamış) iken, kendiliğinden Ermenilere sulh teklif edildi:       

            “Erivan Ermeni Cumhuriyeti Hâriciye Nazırlığına;           

                                                                                       1 Teşrinisani (Kasım) 1920 

  Ermenilerin tamamını ortadan kaldırmak gibi bir amacımız yoktur. Buna mukabil (karşılık) Ermeni Hükümetinden aynı veçhile (şekilde) hareket etmesini ve şarkta emperyalizmin muti (inanmış) bir aleti olmaktan artık fariğ olmasını (vazgeçmesini) talep etmek mecburiyeti hissediyoruz. … Galip gelen İngiliz emperyalizmi, Irak’ı yed’i zaptında (kendi elinin altında) tutmak, İran ile Bakü’nün petrol havzasını da ele geçirmek emellerine düşünce, Ermenistan bu defa da İngiltere hizmetine girerek ..   şark (doğu) alemini, garp (batı) sermayedarlarının (kapitalistlerinin) pençeî tamah (doyumsuz pençesine) ve ihtirasına (hırslarına) karşı, hemen yalnız başına müdafaa eden (savunan) Türkiye…. … şarkta İngiliz kapitalistlerinin pişdarı (öncüsü) olmaktan artık feragat edeceğine (vazgeçeceğine) dair Ermeni Hükümetinin teminatı fiiliye (elle tutulur fiili güvence) vermesini teklif ediyoruz.”  Sf.337,338 

  (Ermenilerden gelen cevap Hâriciye Vekili Ahan Canyan imzalı. Bize durup dururken saldırdınız vs. diyorlar.) 

            Ermenistan’a 3 Temmuz 1920 tarihli ikinci yazımız;

  …. 2-… Ermenistan’ın iaşesine (yeme içmesine) ve orada tabii (doğal) bir vaziyeti iktisadiyenin (ekonomik durumun) husulüne (elde edilmesine) elimizdeki bilcümle (bütün) vesait (vasıtalar) ile muavenet (yardım) edeceğiz. … 4- Türkiye, Harbi Umumi’de hicret eden Ermenilerin eski yerlerine kabulünü ve en mütemeddin (medeni) memalikte (memlekette) milli ekalliyetlerin (etnik azınlıkların) müstefit oldukları (yararlandıkları) bilcümle (bütün) hukuktan (haklardan) istifadelerini (yararlanacaklarını) taahhüt eyler (üstlenir).

Baş murahhas (delege) Kâzım Karabekir Paşa, diğerleri Erzurum mebusu Necati Bey ve Trabzon Valisi Hamit Bey

  Salih Efendi (Erzurum); … İşi sağlam kazığa bağlamak isterseniz, içimizde bulunan Ermenileri derleyelim, toplayalım Erivan’a gönderelim. Onlar da istirahat etsinler biz de istirahat edelim, belki onlar da bunu temenni ediyorlar.” 

 Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 05 (9.10.1920 / 18.11.1920) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre;1 Sene;1, İçtima; 96, Celse: 1, – Sf.  ile  arası) kitabından birebir alınmıştır.

BAKKAL’IN YORUMU ⁽¹⁾ (1995): Adeta idarenin korkaklığına örnek olan şeyler söylüyor.