Bilgi Bakkalı

4 Nisan 1921 (1337) tarihinde 16. İçtima 1. Celse, Reisi Sâni Dr. Adnan Bey

Maarif Vekili Hakkında İstizah (Soru Önergesi) Görüşülüyor:

Yusuf Ziya Bey (Bitlis): ⁽¹⁾ “- .. Biz istiyor ve intizar ediyorduk ki (merakla bekliyorduk ki); bize mektepler açılsın, muallimler gönderilsin. Maarif Vekili muhteremi bize memur gönderiyor. … Vekâlet, maarif müdürü, maarif ketebesi (kâtibi) tayin ve izam edeceğine (göndereceğine), idadi (ortaokul) müdürü, idadi muallimleri gönderse, idadi muallimlerine maarif müdürü vazifesini fahriyen tevdi etse (ücretsiz olarak verse) daha iyi olmaz mı idi? Efendiler! Bitlis, Muş, Genç Livaları dâhilinde, İsviçre kadar vasi (geniş) bir arazi teşkil eden bu üç liva dâhilinde bir tek mektebi iptidai (ilkokul) yok. .. Neden maarif memurları gönderiliyor?” (Sadece Muş Milli Eğitim Müdürünün harcırah ve maaşını hesaplıyor 4 bin lira.) “…dört bin lira ile bir idadi (ortaokul) mektebi açıldıktan sonra, ikişer tane de iptidai (ilkokul) mektep açılıyor. (İstanbul’dan gelenlerden bahsediyor.) … Bunların hepsi Vekili Muhtereme intisabından (işe başlatılmasından) bahsetti ve bunlar bu suretle kayırılıyorlar. (siparişle geliyorlar sesleri) .. Emin olunuz ki gelenlerin yüzde otuzunu Maarif Vekâleti terfi ettirmiş, işe kayırmış. Geldiklerinde bizi Sultani’de (Lise ve Üniversite gibi) iskân (yerleştirme) ettireceksiniz diye de tutturdular. Bunlar iskân edilmedi, iaşe edilmedi (yiyecek verilmedi), .. sizi azlederiz dediler ve Maarif Müdürünü azlettirdiler.” 

Maarif Vekili Hamdullah Suphi Bey; “-Katiyen yalan.” 

Yusuf Ziya Bey Devamla; “-Yedimde (yanımda) vesaik (belgeler) var ispat ederim… Efendiler! İnsanları sözleriyle değil işleriyle ölçünüz.  Hamdullah Suphi Beyefendi ihtimal ki bir hatiptir. Fakat iş adamı değildir. Onda yaşayan zihniyetle .. bu maarif yürümez.” Sf. 339 

Hacı Ahmet Hamdi Bey (Muş) (Takrir sahiplerinden) “-.. Orada mektep yok, bina yok, bu memurlar baykuşluk vazifesini yapmak için mi gidiyorlar? .. Anadolu mahvolmuş, bitmiştir. Anadolulunun altındaki çulu satıyoruz, vergisini alıyoruz.. küstürmeyelim.  Evet, deniyor; cahil, Kürt, Ekrat (Kürtler) ne olacak! (Kim diyor sedaları)

(Hamdullah Suphi Bey şaibeli bir biçimde gensorudan güvenoyu aldı.) Sf. 346

 Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 09 (1.03.1921 / 23.04.1921) (TBMM Matbaası 1954 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 16, Celse: 1, – Sf. 339 ile 369 arası) kitabından birebir alınmıştır.

BAKKAL’IN NOTU ⁽¹⁾ (1996): Bitlis Mebusu Yusuf Ziya Bey, istizah sahiplerinden. Cesur, akıllı ve demokrat insan. 14 Nisan 1925’de Şeyh Sait İsyanı sebebi ile ve Şeyh Sait’in idamından bir gün önce Bitlis’te kurşuna dizildi.