Bilgi Bakkalı

27 Haziran 1921 (1337) tarihinde 43. İçtima 2. Celse Hafidir (Gizlidir): Reisi Sâni Dr. Adnan Bey

Hâriciye Vekili Yusuf Kemal Bey ve Rıza Nur Beylerin dış olaylar ile ilgili beyanatları var.

3. Celse Hafidir (Gizlidir): İkinci Reis vekili Dr. Adnan Beyefendi 

Bu celsede bir içtima zaptı (tutanağı) okundu.

4.Celse Hafidir (Gizlidir). İkinci Reis vekili Faik Beyefendi

Hariciye Vekili Yusuf Kemal Bey İzahatta Bulunuyor:

Yusuf Kemal Bey; “-..Sonra İnebolu’ya bermutat (alışılmış şekilde) gelen .. esliha (silahlar), cephane ile iki adam gelmiş. O adamlar, biz Ankara’ya gitmek istiyoruz, Mustafa Kemal Paşa Hazretleri ile görüşmek istiyoruz demişler. Eskiden İngiltere ordusunda, harp zamanında binbaşılık etmiş olduklarını söylediler. Ellerinde belge yoktu. …  Bu zevat, .. bizim namımıza kendisiyle temas eden zata, İngiltere’nin bizimle sulha amade (taraftar) olduğunu, Anadolu’yu ve Trakya’yı tahliye edeceklerini (boşaltacaklarını) ve buna mümasil (benzer) bazı sözler söylemişler. Bunlardan biri avdet etti (geri döndü), diğeri kaldı. Avdet eden bir telgraf çekiyor.

(Telgraflar ve cevapları okunmuş ama maalesef zabıtlara girmemiş, sansüre uğramış. Bu gelenlerden biri Amiral Harrington. Telgrafların içeriği muhakkak ki çok önemliydi:)

Mustafa Kemal Paşa Hazretleri (Ankara); “-…General Harrington ve diğer amiral ile görüştüm, İngiltere’ye bildirdim. Henüz bir haber yok.” 

Yusuf Kemal Bey; “-Bulgaristan Çiftliği Fırkalarından bir zat iki arkadaşıyla birlikte hükümetimizle, Reisimiz Paşa Hazretleriyle temasta bulunmak üzere gelmişler. Kendileri ile ilk temasımızda sebebi ziyaretlerini (ziyaret sebeplerini) izah edemediler. Paşa Hazretlerinin aldığı malumata (veriye) göre henüz kati bir şey öğrenememişlerdir. Kendileriyle temaslarımız bu derecede kalmıştır. İkinci temas Paşa Hazretleri ile vaki oldu. Henüz ne yapmak istedikleri anlaşılamamıştır. Yalnız Hâriciye Nezaretini Vekâleten ifa etmekte imiş. Ticaret Nâzırı tarafından bir şey vardı. Mevsuk (belgeli) malumata (bilgiye) göre İstanbulski’nin (Bulgaristan Başbakanı olmalı) emin adamlarından biri olduğu, maiyeti (yanındakiler) bunun sıfatını biraz belli ediyordu.” ⁽¹⁾

 Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 11 (23.06.1921 / 3.08.1921) (TBMM Matbaası 1958 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 43, Celse: 1, – Sf. 94 ile 97 arası) kitabından birebir alınmıştır.

BAKKAL’IN NOTU (1) (1996): Bu casusluk faaliyetleri de böyle karanlıkta kaldı. Yusuf Kemal, Amerikan tüccarları hususi (özel) münasebet (ilişki) izhar etmiş, hükümet buna sıcak yaklaşıyor, sonra bu görüşme resmi bir şekle dönüştürüldü ve dün Amerikalı üç tüccar daha geldi diyor. Sf. 94-95 Ankara casus kaynıyor, olayı aydınlatacak mektup ve telgraflar zabıtlara yazılmamış.