(Belge; 26 Rusya İmparatorluğu’nun Van’daki Konsolos Yardımcısı R. Termen’in İstanbul’daki Rusya imparatorluğu Büyükelçiliğine Gönderdiği 9 Nisan 1907 Tarihli Rapor.)
Dün gece Van valisinin bana aşağıdaki bilgileri aktardığını bildirme şerefine nailim. Vali gizlice Rusya’ya giden ve daha sonra Türkiye’ye geri dönen Ermenilerin Rusya’ya göç ettirilmesine dair İstanbul’dan emir almıştır. Ayrıca vali, sınırdaki Rus yetkililerinin zorla göç ettirilen Türk vatandaşı Ermenilerin Rusya’ya girmelerine izin vermediğini ve kendisinin de ne yapacağını şaşırdığını bildirdi. O, bu durumu İstanbul’a da bildirmekle birlikte sizin bu meseleyi çözebileceğiniz ümidiyle konuyu Zat-ı Hazretlerinize arz etmem için benden ricada bulundu. Anladığım kadarıyla o, Rusya’nın Ermenilere acıyacağından onları kabul edeceğini düşünüyor. Gizlice bana şunu söyledi: “Onları el altından gizli bir şekilde göndermek yakışıksızlıktır. Ne yapmalıyım? Onları öldüremem ki!”
Zat-ı Hazretlerinize bir kez daha tekrar etme şerefine nailim ki, Size de gönderdiğim haberleri bir bütün olarak değerlendirdiğimde kesin bir sonuca varıyorum: Türkiye, Ermenileri kendi sınırının dışına çıkarmak ve yok etmek istiyor. Ancak bunu 1895-1896 yıllarında yaptığı gibi kıyımla değil, ekonomik yollarla yapmaya gayret ediyor. Bunun için Türkiye, her türlü yola başvurarak Ermenileri umutsuzluğa düşürmeye ve Ermenilerin zaten fazla olan gizli göçünü arttırmaya çalışıyor. Sf. 185
Alıntı; Türkiye’de Ermeni Meselesi (Rus Genelkurmay Başkanlığı Belgeleri) – Hazırlayan; Mihail Bashanov, Çeviren; İlyas Kemaloğlu (Kamalov), (Türk tarih Kurumu Yayınları 2013, Sf. 185) kitabından birebir alınmıştır.
Bilgi Bakkalı 
Yorum bırakın