Bilgi Bakkalı

Hayrik Manuki Muradyan’ın Tanıklığı (D; 1905 Şatakh (Çatak) Cınuk Köyü)

“Göç yolunda bize Kostantin Hambardzumyan liderlik ediyordu. Bizim 5.000 kişilik bir ordumuz vardı. Ordu birkaç bölüme ayrıldı; bir tabur vadinin sol tarafından, diğeri önümüzden, sonuncusu da arkamızdan ilerledi. Böylece kırk bin Ermeni Van’ı terk ettik. Biz, İttihatçıların Simko’nun çetesine rüşvet verdiğinden haberdar değildik. Onlar yolumuzu tutmuş ve kapatmışlardı. Khoy yoluyla gidip Kafkasya Ermenileriyle birleşecektik; ama mecburen Salmast’a gittik.” Sf. 185

“Mezopotamya’ya vardık. Orda, İngilizler Nakhrumar Çölü’nde çadırlarda kalıyorlardı. Hindistan Ermenileri bize maddi yardımda bulundular, doktor ve İngilizce öğretmenleri gönderdiler. 1918’de İngilizler ordumuzu sömürge ordusuna çevirdiler. Irak’ta kurtuluş savaşı başladı. Iraklı Araplar İngilizlere karşı ayaklandı. İngilizler Ermenilerin Araplarla çatışmasını istedi.” Sf. 186

Kostya’dan sonra kervanımızın komutanı Levon Şağoyan’dı. O sadece altıncı sınıftan mezundu; ama çok zeki bir adamdı. Şağoyan şöyle dedi: “Biz yabancı bir ülkedeyiz; Araplara karşı savaşmayız.” İngilizler öfkeden kudurdular; Ermeni Manda’sından vazgeçmeye hazırlandılar. Bu haber Şeyh’e de ulaştı. Bedevi çadırlarımıza doldu. Bize: “Merhaba! Siz çok yaşayın!” diyorlardı.

Süryaniler ise Araplara karşı savaşıyorlardı. Ama Araplar onların kökünü kazıdılar.” Sf. 186

Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge Yayınları, Kasım 2013, Sf. 185, 186) kitabından birebir alınmıştır.