Herkes her durumda kendini haklı sanıyor dünyamızda. Ve insanların birçoğu, çıkarlarını da hak sayıyorlar. Buna pek şaşmamak gerekir. Çünkü bazı Hukuk Fakültelerimizde ‘hak’, “hukukla korunan menfaat şeklinde tanımlanıyor. Oysa günlük yaşamda olduğu gibi, hukuk türetirken ve hukuku uygularken birbirinden dikkatle ayırdedilmesi gereken iki kavramdır hak ve çıkar.
Bu farkın farkında olması gerekenlerin başında da yasaları yapanlar ve uygulayanlar gelir. Kafasında açık kavramlar olmadan ve etik değer bilgisi olmadan, istese de, etik davranamaz bir yargıç; çünkü yargıladığı durumdaki etik soruna parmak basamaz. En fazla, kabul ettiği ilgili değer yargıları açısından yargılar durumları. Bu ve bu gibi nedenlerle, etik değer bilgisine sahip olmayan ve bazı etik özellikleri kazanmamış hukukçuları yargıç yapmamak uygun olur.
İnsanları yargılarken etik sorunları görebilmek için, yargıç olan kişilerin buna göre eğitilmesi gerekir.
Etik sorunlar derken kastettiğim, kişilerarası ilişkilerde ve kişinin kendisiyle ilişkisinde, eylemde bulunurken, karşılaştığı değer sorunlarıdır. Yargıçlık, kendine özgü bir etik ilişkidir. Bir yargıcın verdiği karar ise, o yargıcın eylemini oluşturur. Sf.105-106
Yargıcın yaptığı, normal olarak, üç aşamadan oluşur:
a)İlk aşama, bilgilenme aşamasıdır. Yargıcın hakkında bilgilendiği şey, iki “taraf” arasındaki bir ilişkide ortaya çıkan, kendisinin görmediği bir olay ya da durumdur. Ama yargıçtan beklenen, kişiler hakkında -suçlu olup olmadıkları hakkında- karar vermesidir. Sf.106
b)Bu bilgilenmeyi yargılama aşaması izler. Etik sorunlar en çok bu aşamada karşımıza çıkıyor. Bu aşama yargıcın, karşısında bulunduğu kişinin -sanığın-, eylemi ile “yapılmaması gereken” -suç sayılan- arasında ilgi kurma aşamasıdır, yani yargıladığı eylem ile bir norm arasında ilgi kurduğu aşamadır. Sf. 105, 106
Alıntı; Ahlak, Etik ve Etikler – İoanna Kuçuradi, (TFK Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları, 1. Baskı 2019 – Sf. 105, 106) kitabından birebir alınmıştır.
Bilgi Bakkalı 
Yorum bırakın