3 Ocak (Kanunusani) 1921 tarihinde 128. İçtima 1. Celse, Reisi Sani Vekili Hasan Fehmi Bey
İstiklali Osmani senei devriyesinin kutlama telgrafları okundu, 3 Ocak Osmanlı Devletinin kuruluş günü
1921 Bütçesi Görüşülüyor.
(1920 yılında 9.324.279 TL ithalat 11.582.000 TL İhracat 1995) (Sf.126)
2.Celse: Reisi Sani Celalettin Arif Bey.
Hariciye Vekili Beyanatta Bulunuyor
Hariciye Vekili Muhtar Bey; “-….Batı’da bir istinatgahımız (dayanağımız) yok…. Hükümetimiz mutlaka ve mutlaka bu mücadelei uzmada (çok büyük mücadelede) kendisine yardımcı olacak harici bir kuvvei azîmeye (büyük bir yabancı güce) istinat etmek (dayanmak) mecburiyetinde bulunuyor. (Sf.147) Ruslarla ittifak etme girişimi ta Damat Ferit Hükümeti ile başlıyor.”
(Muhtar Bey Rusya Hâriciye Komiseri Çiçerin’e yazdığı mektubu okuyor; 1995)
“Komiser Yoldaş;
… Garp emperyalistlerinin tazyikâtına (baskılarına) karşı, milletlerin hürriyeti prensibi birlikte müdafaa olunduğu cihetle TBMM Hükümeti kendisini, malum olduğu üzere Sosyalist Federatif Rusya Cumhuriyetinin bir müttefiki tabiisi (doğal müttefiki) addediyor.
(Mektupta ilginç şeyler var; İstanbul’da bize bazı tekliflerde bulunmak için gelenlere nasıl davrandığımızı Kâzım Karabekir Yoldaş Medvani’ye iletmişti. Bu da Rusya’ya ne kadar yakın olduğumuzun bir göstergesidir diyor. Ve İngilizler bize İstanbul Hükümeti aracılığı ile çeşitli tekliflerde bulunuyorlar ama biz sizinle anlaşma yapacağımız için bunu reddediyoruz. Oysa sizin İngilizlerle bir anlaşma yapacağınız söyleniyor. Endişeliyiz, bu anlaşmanın özetini bize bildiriniz. Amerika bizimle bir ticari anlaşma yapmak istiyor, biz de sizin İngilizlerle yapmak istediğiniz gibi onlarla anlaşma yapmaya arzuluyuz. Diyor. Bu mektup 21 Teşrinisani (Kasım)1320 (1920) tarihli. (1)Sf.148,149
Hariciye Vekili Muhtar Bey (Devamla); “-Bolşevik Sefareti Müsteşarına (Büyükelçiye) dedim ki; Bizim galibiyetimiz sayesinde siz silah kullanmadan Ermenistan’ı komünize ettiniz. Peki, şimdi neden Ermenistan ile yaptığımız anlaşmayı beğenmiyorsunuz? (Sf.;149) Rusya, komünizminin memleketimize kabul ve tatbiki yolunda bir şart, bir teklif dermeyan etmemişlerdir (ortaya koymamışlardır). Zaten komünizmde sağa doğru hâsıl olmakta bulunan cereyan (yöneliş), Rusya Hükümetini bize karşı böyle bir teklif dermeyanından muhteriz bulunduracağı (bir teklif ortaya koymaktan kaçınacağı) tabii idi. Bizim Rusya ile ittifakımız, sırf emperyalizme karşı müştereken (birlikte, ortaklaşa) mücadele etmektir. ..Hatta biz kapitalizm mücadelesinde dahi Rusların kabul ettikleri prensipleri kabul ve memleketimizde tatbik etmeyiz. Eğer emperyalizmle mücadele bir siyasi yapı icap ettirirse onu da bu memleketin kendi evladı yapar.” (sürekli alkışlar) Sf.150
Hariciye Vekili Muhtar Bey (Devamla); (Çiçerin’in yazdığı cevabi mektuptan bahsediyor; Çiçerin diyor ki, biz İngilizlerle hem ticari hem de barış antlaşması yapmak için başvurduk. Ancak İngilizler sadece ticaret anlaşması yapmak istiyorlar. Bu ticari antlaşmayı da Rusların yabancı topraklarda propaganda yapmama şartına bağlamak istiyorlar.) “Bilhassa (özellikle)… İngiliz İmparatorluk aksamı sairesinde (kesimlerinde) ve Kafkasya ile Anadolu, İran, Efganistan ve Hindistan’da bu misillü (misali) propagandalara müzaheretten (destekten) sarfınazar (göz ardı) edecektir.”
(Çiçerin, bu istekler ancak mağluptan istenir, reddettik diyor, şu anda murahhaslar (delegeler) Londra’da diyor. Sf.154, 155 Çiçerin yine devamla, geçen temmuz ayında karşılıklı propaganda ve ilgili çalışmalar yapmak konusunda İngiltere ile anlaştık diyor. İtalya ile de bir ticaret teatisi (alış verişi) anlaşmasını görüştük fakat henüz imzaya açamadılar diyor. Ve Çiçerin önemli bir şey söylüyor; İngiltere, bizimle yakınlaşmanızı istemediği için size yaklaşıyor. Diyor.) Sf.155
İhsan Bey (Cebelibereket); “-Ermenilerin silahlarını neden ellerinden almıyorsunuz?”
Mustafa Kemal Paşa (Ankara); “-Ermenilerin ellerindeki fazla silahları alacağız.
(Kemal Paşa, Komünist partisinden haberim var, hepsi değerli insanlardır diyor. Halk İştirakiyyun Fırkası (Halkın Katılımı Partisi yani Türkiye Komünist Partisi) için de iyi konuşuyor. Sf.160 Rusya bizimle görüşmek için bizim komünist olmamızı falan talep etmedi. Komünizmin sirayeti (yayılması) konusunda da gerekli tedabiri (tedbirleri, önlemleri) aldık diyor.) Sf.160-161
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 07 (25.12.1920 / 30.01.1921) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre;1 Sene;1, İçtima; 128, Celse: 1, – Sf. 151 ile 161 arası) kitabından birebir alınmıştır.
BAKKAL’IN NOTU (1) (2016): 1921 Martında birkaç gün ara ile hem Ankara Hükümeti hem de Rusya İngiltere ile ticaret antlaşması imzaladılar. Bizimkiler, Rusya’nın İngiltere ile antlaşma yapması hâlinde Rus yardımının kesebileceğinden korkmuşlar. ABD ile antlaşma yapacağız diye blöf yapıyorlar. Bu konu Yalçın Küçük Hoca’nın kitaplarında ayrıntısı ile işlenmiş.
BAKKAL’IN NOTU: (1996): Rusya ile Ankara’nın yakınlaşması, Yeşil Ordu yöneticisi Çerkez Ethem’in, Türkiye Komünist Partisi’nin ve Mustafa Suphi’nin sonunu hazırlıyor. Hâriciye Vekilinin anlattıkları Meclis’in politikasıdır ama onun üzerinde olan Mustafa Kemal’in dış politikası değildir.
Bilgi Bakkalı 
Yorum bırakın