9 Nisan 1921 (1337) tarihinde 18. İçtima 1. Celse, Reisi Sâni Dr. Adnan Bey
Tokat Mebusu Rıfat Bey’in Memurların Azil ve Tayinleri Hakkında Kanun Teklifi:
(Memurların tayinleri Vilâyetlerde kurulacak olan komisyon tarafından yapılsın diyor.) Sf. 410
İstiklâl Mahkemeleri Hakkında Görüşme:
Hüseyin Avni Bey (Erzurum); (Kastamonu İstiklâl Mahkemesinin uygulamaları hakkında konuşuyor.) “- ..mücrime (suçluya) bir daha firar edersen seni idam ederiz deniliyor. Sonra tekrar firar ettiğinden dolayı böyle tereddüt hâsıl oluyor. İşte böyle hatalarımız vardır. Bütün İstiklâl Mahkemelerince sadır olan (oluşturulan) kararların burada tetkik edilmesini teklif ediyorum. Efendiler! Veresiye idam hükmünü veriyorlar! ..” Sf. 417
Mehmet Şükrü Bey (Karahisarısahip); “- ..Belki İstiklâl Mahkemeleri bunu hakikaten tehdit için yapmıştır. Fakat efendiler tehdit için hayat ile oynanmaz. Ya Kangırı (Çankırı) Mutasarrıfı bize ihbar etmeden veyahut istizan etmeden (izin vermeden) veyahut bizim sem’i ıttılaımıza (duyumumuza) vasıl olmadan (ulaşmadan) bu adamı ipe çekse idi? Bunun beraat kararını nereye yazacaktınız? Kabir taşına mı yoksa mahşerde mi? .. İstiklâl Mahkemeleri bize birer cetvel göndereceklerdi, bendeniz bunu teklif etmiş idim… Cetveller, işittiğime göre muntazaman meclise gönderildiği halde Heyeti Aliyenize verilmemiştir ve bizim tetkikimizden geçmemiştir. …”
Celalettin Arif Bey (Erzurum); (Adliye Encümeni Reisi) “- …İstiklâl Mahkemesi karar veriyor. Diyor ki; filan filan adamlar firar etmişler şimdilik bunlara dayak atalım diyorlar ve bu suretle yüz, yüz elli değnek attıkları olmuştur ve bunu yapan da Kastamonu İstiklâl Mahkemesidir. Sonra şarta taliken (şartlı geciktirerek) demişlerdir ki; bir daha firar ederseniz sizi idam edeceğiz. Mahkeme bu hükmü verebildi. … o efradı (fertleri, askerleri) tekrar yakalattıktan sonra onları mahkeme huzuruna getirip niçin firar ettin diye esbabını (sebeplerini) sormadan idam etmektir. Filan filan efendi firar etmiştir, asın diye telgraflarla emir verilmesi yapılacak bir şey değildir. Ve bu yapılırsa kanunu, adaleti ayaklar altında çiğnemek demektir. … ve böyle muamele beş altı kişi hakkında icra edilmiştir dediler, bu Refik Şevket Bey’in Encümene vermiş olduğu izahattır. … Bu adamlar dinlenmeden asılmasın diye Adliye Encümeni bu kararı vermiştir.”
(Besim Atalay Bey bu bir ihtilal dönemidir, kanunlar aşılır diyor.) Sf. 422
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 09 (1.03.1921 / 23.04.1921) (TBMM Matbaası 1954 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 18, Celse: 1, – Sf. 420 ile 422 arası) kitabından birebir alınmıştır.
Bilgi Bakkalı 
Yorum bırakın