Bilgi Bakkalı

3 Kasım 1921 (1337) tarihinde İçtima: 104. Celse:1, İkinci Reis Vekili Hasan Fehmi Beyefendi

Nihat Paşa Olayı; Siverek Mebusu Lütfü Bey Dahiliye Vekâletine Bir Soru Yöneltiyor:

“BMM Riyaseti Celile’sine;

.. Takririmin Dâhiliye Vekâleti Celile’sine havale buyurulmasını istirham ederim. 7.10.1337. Siverek Mebusu Lütfü.

Madde 1- Diyarbekir’de Elcezire Cephesi Kumandanı Nihat Paşa Hazretleri İslamlardan bedeli nakdi (askerlik bedeli) alıyor. Dâhiliye Vekâletinin haberi var mı? 

Madde 2- Nihat Paşa Hazretleri önüne gelene tüfenk hediye ediyor. .. Bir kumandanın silah deposundan silah alarak istediğine hediye etmesi o kumandanın salahiyeti (yetkisi) dâhilinde midir?

Madde 3- Ergani Livasından Siverek’e kadar yollar üzerinde mevcut çayırlıklarda onar, beşer çadır dolusu asker, Nihat Paşa’nın kısraklarını ruy ederek (otlatarak) bekliyorlar; askerin vazifesi cepheye mi gitmek, yoksa kumandanın yüzlerce kısrağını beklemek midir? Bu kadar kısrağı Paşa Hazretleri nereden almış ve hangi para ile almıştır? 

Madde 4- .. Haziran’da ve Temmuz’da .. her sandık üzerine bir nöbetçi zabit ikame ederek (subay koyarak) zavallı memurine (memurlara) maaş verdirmedi, Vekâletin bundan haberi var mı? 

Madde 5- Hallı ve Karakeçili aşiretleri hakkındaki muamelesini geride (sonra) izah edeceğim. Bu kadarla iktifa ediyorum (yetiniyorum).” 

(Dâhiliye Vekili Ali Fethi Bey tatmin etmeyen bir yazılı cevap vermiş. Mehmet Şükrü ve Hüseyin Avni’nin sıkıştırması sonucunda bu takrir istizaha yani gensoruya dönüştürüldü.) Sf. 38, 39

Mustafa Lütfi Bey (Siverek); “- ..Öyle adamlardan bedeli nakdi alıyor ki; katiyen adamın ciheti askeriye (askerlik işi) ile alakası yok. Çağırıyor; senin bir ay hizmeti askeriyen var ya gelir hizmet edersin yahut 100 lira verirsin. .. hem de ciheti askeriye (askeri kesim) bu parayı sandığa (sandı, devletin gelirlerinin yattığı bir tür hesap) yatırmıyor. .. “Bu adam bir aylık bedelini vermiştir.” mealinde (anlamına gelen) .. vesikaları (belgeleri) Diyarbekir’den getirtebilirim.   … Nihat Paşa’nın yadigârı (hatırası) diye üzeri gümüş bilezikli silahları ne salahiyetle (hangi yetkiyle) veriyor? Onlar da mukabilinde (karşılığında) silah hediye ediyorlar. … Çayırların her birisinde 200-300 kısrak vardır. Hem de öyle kısraklar ki her birisinin bedeli 300 kırmızı altındır. Acaba Nihat Paşa bir senenin içerisinde bu kadar kısrağın parasını nerden tedarik etti (budu)? …  Mal sandığına gelen vergi paralarını; Nihat Paşa, “memurine maaş vermeyeceksiniz, ciheti askeriyeye vereceksiniz” diyerek, her sandık başına bir zabit ikame ederek (subay yerleştirerek) …. sandık memurlarına sizi mıntıkam dışına çıkarırım diyerek sindiriyor. .. Nihat Paşa, oraya kral mı gönderildi, prens mi gönderildi, yoksa bir kumandan mı gönderildi?…”

Fevzi Efendi (Malatya); “Nihat Paşa Malatya’yı da soymuştur. Bir kaç bin lira para almıştır.”  Sf. 41

Dâhiliye Vekili Fethi Bey bu konu tamamen benim bakanlığımı ilgilendirmiyor diyor. Mehmet Şükrü Bey Erkânı Harbiyei Umumiye’yi de (Genelkurmay’ı da) istizaha (gensoruya) dâhil ediyor. Ve kabul ediliyor.

 Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 14 (29.10.1921 / 1.12.1921) (TBMM Matbaası 1958 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 104, Celse: 1, – Sf. 37 ile 41 arası) kitabından birebir alınmıştır.