15 Kasım 1921 (1337) tarihinde İçtima: 111. Celse:1, İkinci Reis Vekili Hasan Fehmi Beyefendi
İdarei Kura ve Nevâhi Kanunun Kadına Seçilme Hakkı İle İlgili 25. Maddesi Hakkında Görüşmeler;
Hüseyin Avni Bey; “- .. Köylerimize gidildiği zaman yirmi evli bir köyde üç erkek zor buluyoruz, mütebakisi (geriye kalanı) kadındır. Hayatı umumiyeye iştirak eder (bütün sosyal hayata katılır), vergi verir o zavallılar bir takım adamların elinde esirdirler. Meclisi Ali bunlara bir hak vermelidir. Şura’ya (Nahiye ve Vilâyet Şuralarına, danışma Meclislerine) kadınlarımız da aza (üye) olarak girmelidirler.”
Tunalı Hilmi Bey (Bolu); “-Yaşa, yaşa.”
Hüseyin Avni; “-Çünkü köy kadınlarının erkekten farkı yoktur. .. Kadınlardan aşar (vergi) alındığı gibi hukukunu da vermek lâzımdır, köyde erkek kalmamıştır. Erkekten daha faziletli kadınlar vardır. Onların faziletine hürmet etmeye mecbursunuz. BMM aile reisi olan kadının intihap (seçilme) hakkını teslim etsin.”
Müfit Efendi (Kırşehir); “-Kaç karın var?”
Hüseyin Avni; “-Pek çok anam var!”
Hasan Basri Bey (Karesi); “-Hüseyin Avni Bey’in feministliğini tebrik ederim.”
Hüseyin Avni; “İnsanlığımı tebrik ediniz !”
Tunalı Hilmi Bey (Bolu); “-…Şu dakikada Meclis kürsüsünden bütün Türklük ve Müslümanlık âlemine, doğru bir ses aksetmiş bulunuyor ki, bu sesi bu Meclis’te ilk çıkartan Hüseyin Avni Bey’dir. .. Henüz yeni doğmuş koca Azerbaycan’ın kadınları intihabata iştirak ettirmesi (seçime katılmasını sağlaması) bize en büyük bir ders olmalıdır.
Vehbi Efendi (Konya); “-Bizim memleketimize Bolşeviklik girmedi Hilmi Bey!”
Tunalı Hilmi Bey; “-Katiyen Bolşeviklik değildir. .. kadınlar aza intihap edilmesin (üye seçilmesin), anladım. Fakat ne için rey (oy) vermesinler? .. Bu teklif zaten kabul edilmeyecektir. Fakat Hüseyin Avni Bey’i tekrar tekrar tebrik ederim!”
Musa Kâzım Efendi (Konya); “-…Erkeklerin hakkı intihabını (seçilme hakkını) temin (elde) edemediğimiz bir zamanda, kadınların intihabından bahsetmek kadar cinnet mutasavver (delilik hayal edilebilir) değildir.”
Tunalı Hilmi Bey; “-Reis Bey burası tımarhane değildir!”
Musa Kâzım Efendi; “-Tımarhaneye seni gönderiyorum!”
Tunalı Hilmi Bey; “-Hissiyatı (duyguları) galip geldi Hoca’nın!”
Musa Kâzım Bey; “- ..Kadınlar …hakkı intihabı (seçilme hakkını) zaten kendisi istemez!”
Lütfü Bey (Malatya); “- ..bugün burada şeraiti garranın (parlayan şeriatın) ahkâmına (hükümlerine) muhalif söz söylemek şayanı teessüftür (üzüntü vericidir).”
Tunalı Hilmi Bey; “-Reis Bey sözünü geri alsın!”
Hüseyin Avni; “-Sözünü geri al!.. Benim kanaatime hürmet etmeye borçlusun! Şeriatta kadınların intihabını (seçilmelerini) men eden (yasaklayan) bir şey yoktur!”
Mehmet Şükrü; “-Kadınların hakkı intihabı yoktur diye bir hüküm biliyor musunuz? … şeriat başka intihap (seçim) başka!”
Tunalı Hilmi; “- .. İslam kadınları kadı olabilirler, camilerde vaaz edebilirler. (gürültüler)
25 Madde Encümenden Geldiği Gibi Kabul Ediliyor Kadına Seçme ve Seçilme Hakkı Verilmiyor. Sf. 225
Madde 25- Nahiye Şuraları (Nahiye Danışma Meclisleri) her yüz nüfus için ve nahiye dâhilindeki rençper (köy işçisi), amele (beden işçisi) ve büyük ziraat ve emlak ashabıyla (sahipleri ile) sanayii muhtelife mensubini (çeşitli sanayi sahipleri) arasındaki nispet (oran) gözetilerek intihap edilecek (seçilecek) birer azadan (üyeden) teşekkül eyler (oluşur). Yüz nüfustan dun (az) olan köyler dahi (bile) birer aza (üye) bulundurur. Bir nahiyede azanın adedi otuzu tecavüz edemez (geçemez) ….. ” Sf. 225, 230
2. Celse. İkinci Reis vekili Hasan Fehmi Beyefendi
27 madde kabul edildi, 28 madde encümene gitti. 30 Madde de kabul edildi. Sf. 238
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 14 (29.10.1921 / 1.12.1921) (TBMM Matbaası 1958 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 111, Celse: 1, – Sf. 225 ile 238 arası) kitabından birebir alınmıştır.
Bilgi Bakkalı 
Yorum bırakın