22 Kasım 1921 (1337) tarihinde İçtima: 115. Celse:1, İkinci Reis Vekili Hasan Fehmi Beyefendi
İdarei Kura Ve Nevâhi Kanunu: 40 veya 41 maddeler kabul edildi.
2. Celse Hafidir (Gizlidir).
Aşağıdaki notlar (TBMM Gizli Celse Zabıtları C:II (GCZ II – Sf. 441- 439) kitabından birebir alınmıştır.
(Nihat Paşa Başkumandanlık makamına istifasını, 8.11.1921 tarihli yazı ile de Meclis’e savunmasını gönderiyor. Hüseyin Avni Bey, bu konunun tahkiki için bir heyet görevlendirilmişti, o heyetin hazırladığı rapor burada okunmadan bu konuyu görüşmek doğru olmaz diyor. Adliye Vekili ve Trabzon Mebusu olan Hafız Mehmet Bey tahkik heyetinin Koçgiri olayları için gittiğini Samsun olayları ilgili değiller diyor, Hüseyin Avni hayır onlar seçilirken Samsun meselesi de mevzuu bahis olmuştu diyor ve Meclis’te gürültü kopuyor:)
Osman Bey (Lazistan); “-..Yalnız kumandanların mı bu memlekette haysiyeti vardır?” Sf. 439
Mustafa Bey (Dersim): “-İstiklâl Mahkemesinde bulunuyordum, izahat vereceğim. Ateşkesten sonra İngilizler Samsun’a çıkarken, Aleksandr ve oğlu o gün hükümet konağına gidiyor ve oradakilere diyor ki “Sizin burada yeriniz yoktur, Hükûmet kurdum, bu Belediye dairesi de Pontus Hükümetinindir.” diyor. İstiklâl Mahkemesine de şehadet etmiştir (mahkemeye de bunları itiraf etmiştir). Yüz on iki kişi aynı amaçla Merzifon’da 1317 (1901) senesinden beri örgütlenmişler. Bu evrakların tamamını Nurettin Paşa’ya verdik. Sonra Aleksandır’ı beraat ettiriyor, bırakıyor. Eline de belge (beraat ettiğine dair) veriyor. .. Sonra Mahkeme gidiyor Aleksandır’ı yakalıyor. Açık celsede mahkeme ederken Aleksandır diyor ki: “Bu belge bana 30.000 liraya mal olmuştur. İkinci günü 23 kişiyi idam ediyorlar. Nedir bu?” (GCZ II – Sf. 441, 439)
(Meclis Tahkik Heyeti’nin Koçgiri ve Samsun hadiselerini birlikte incelemesi için karar alıyor.)
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 14 (29.10.1921 / 1.12.1921) (TBMM Matbaası 1958 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 115, Celse: 2 Hafidir: (TBMM Gizli Celse Zabıtları Cilt II – Sf. 441- 439) kitaplarından birebir alınmıştır.
Yorum bırakın