Bilgi Bakkalı

14 Kanunusani (Ocak) 1337 (1922) tarihinde İçtima: 144. Celse:2, Birinci Reis Vekili Musa Kâzım Efendi.

Fevzi Bey; Nafıa Vekilliğine, Kâzım Paşa; Müdafa-i Milliye Vekâletine seçildiler.  İktisat Vekîli Mahmut Celâl Bey İstifa etti.

İstifanın sebebi anlaşılamadı.

2. Celsenin Mabadı (Sonrası) Hafidir (Gizlidir):

İstiklâl Mahkemelerinin Lağvi Hakkında Hüseyin Avni Bey’in Takriri:

Aşağıdaki notlar: TBMM GCZ II – Sf. 615, 619 arası) kitabından birebir alınmıştır.

Hüseyin Avni Bey; “-.. bir zaman oldu ki Hükûmet bütün icraatı İstiklâl Mahkemelerine tevdi eder (yönlendirir) bir şekilde bize bir kanun kabul ettirdi….   daima Fevzi Paşa Hazretleri bize; maazallah (Allah korusun) ordu inhilâl eder (çöker), maazallah ilerisinde – gerisinde casus teşkilâtı ..  Artık İstiklâl Mahkemelerinin el uzatmadığı, vâz-ı yed etmediği  (el koymadığı) deavi (davalar) kalmadı ve bütün hükümetin icraatını eline aldı ve Meclis namına hükümler verdi .. Kanunun sükût ettiği (sustuğu) yerde mutlak veyahut arzu edildiği gibi hüküm verecek mahkemeler dünyada mevcut değildir. Bu mahkemelerin azalığına gerçekten meslekten olanlar girsin. … Efendiler! Siz memleketi kurtarmak istiyorsanız, siz mahkemeleri yaşatmak istiyorsanız, işte burada 350 mahkemeniz var, onun kudretini arttırın. .. Dört mahkeme, beş mahkeme devletin bütün teşkilâtını yürütemez. .. bunun lüzumu kalmamıştır. İhtilâlin de hukuku vardır. Fevkalâdenin de hukuku vardır. .. Dünyanın adaletine sığacak şeylerden değildir. ..” (Hüseyin Avni Bey Divan-ı Harpleri bile kaldıralım diyor.) (GCZ II – Sf. 615)

Hakkı Hami Bey (Sinop); (İstiklâl mahkemelerinin kötü uygulamalarından bahsediyor.) “-… Bunlardan biri Konya’nın ilçelerinden 60 yaşında bir adam. Sorduklarında bu adamın rehin olduğunu söylüyorlar. .. Adamın oğlu asker kaçağı imiş, adamı yakalıyorlar, Hapsediyorlar… Mahkemenin beyannamesinde diyor ki; birisi askerden firar ederse akrabaları sıraya konulacak ve bunlara eziyet edilecek. Ve ayrıca köy ihtiyar heyetinden 300 lira para alıyorlar. .. Efendiler bu dünyanın hiçbir yerinde yoktur. Dokuz aydır yatıyor o zavallı vergi veriyor. .. sizi katiyetle temin ederim ki bizim zamanımızda yapılan fenalık 14 senelik meşrutiyet zamanında (1908 ile 1920 arası) (… boşluk var, itiraz sesleri var…) belgeleri dahi vardır. .. Köyleri baykuş yuvası yapmak için mi yoksa müreffeh bir devre açmak için mi çalışıyoruz? İstiklâl Mahkemelerine de ve hiçbir kimseye de adam asmak yetkisini vermeyiniz. İdam cezası tavuk öldürmek değildir, hayat çok yücedir… .. İnsan asmakta devam edilirse sonuç ne olacaktır? Sonuç yıkılmak olacaktır. Bu gibi şeyler memlekete felaketten başka bir şey getirmez. ⁽¹⁾  

 Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 16 (7.01.1922 / 12.02.1922) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 144, Celse: 2’nin Mabadı Hafidir, (TBMM GCZ II – Sf. 615, 619 arası), kitabından birebir alınmıştır.

BAKKAL’IN NOTU ⁽¹⁾ (1996): Hakkı Hami Bey muhalif 2. Gurubun önemli bir mebusu.