Bilgi Bakkalı

3 Kasım 1338 (1922) tarihinde İçtima: 132, Celse:1, Reisisâni Dr. Adnan Beyefendi

Sulh Heyeti Tahsisat (Lozan Barış Konferansı Heyetinin Ödenek) Konusu Halledildi. Sf. 334 

2. Celse: Birinci Reis Vekili Dr. Adnan Beyefendi

Sulh Heyeti Hakkında Hükmet Tezkeresi:

            “TBMM Riyaset-i Celile’sine;

..Sulh Komisyonuna izam kılınacak (gönderilecek) Heyet-i Murahhasa (delege heyeti) Riyasetine (başkanlığına) ..Hâriciye Vekili Ferik İsmet Paşa Hazretleri, murahhaslıklarına da (delegeliklerine de) Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye Vekili (sağlık ve Sosyal yardım bakanı) Dr. Rıza Nur ve İktisat Vekili Sabıkı Trabzon Mebusu Hasan Hüsnü Beyefendi intihap (seçildi) ve Adana Mebusu Zeki Bey, Saruhan Mebusu Celal, Diyarbakır Mebusu Zülfi, Burdur Mebusu Veli Bey, … Hüseyin Rauf”  Sf.334-335 

(Murahhaslar oylanırken bazı mebuslar Cuma namazından sonraya bırakalım diyor, Hüseyin Avni Bey vazife her şeyden mukaddestir diyor. Sf. 327 Rıza Nur’a 189 oydan 122 kabul 54 red 13 çekimser, Hasan Bey’e 188 oydan 152 kabul. Rıza Nur’a itirazlar var.)   

Ziya Hurşit; “-…Meclisin 70 mebusunun reddettiği bir adam bu meclisin murahhası (delegesi) olarak gidemez. Katiyen gidemez.”

İsmet Paşa’nın Lozan Delegesinin Seçimi İle İlgili Beyanatı;

Hariciye Vekili İsmet Bey (Edirne); “-. Misak-ı Milli (16 Mart 1920 günü İstanbul’daki Meclisi Mebusan tarafından kabul edilmiş ve Musul ve Kerkük’ü ayrıca Batum’u Batı Trakya ve oniki adayı da içine alan memleketin kurtarılması için yapılmış bir yemin metni) ile münâkit (akdedilmiş, kabul edilmiş) muahedat (anlaşma) dairesinde hukukumuzu müdafaa edeceğiz. 

(Malatya Mebusu Diyab Ağa Kürt, Türk hepimiz biriz ve kardeşiz diyor ve alkışlanıyor. Sf. 349 Erzurum Mebusu Süleyman Necati Bey de Kürt meselesi hakkında konuşuyor. Benim annem Kürt’tür beni annemden nasıl ayırırsınız, bu yabancı oyunlara kanmayalım diyor.) Sf. 349-350

Yusuf Ziya Bey (Bitlis) (Çok alkış alan bir konuşma yapıyor. 1925’te Şeyh Sait İsyancıları ile birlikte idam edildi) ; “-.. Şark Vilâyetlerimizi Musul, Kerkük ve Süleymaniye’den ayırmak onları felç etmektir. Hem felç etmektir hem de Şark Vilâyetlerinin huzurunu ve sükûnetini selp etmektir (ortadan kaldırmaktır). Bendeniz Kürt oğlu Kürt’üm. Binaenaleyh bir Kürt mebusu olmam sıfatıyla sizi temin ederim ki Kürtler hiç birşey istemiyorlar. Yalnız büyük ağabeyleri olan Türklerin saadet ve selâmetini istiyorlar. (alkışlar) Biz Kürtler vaktiyle Avrupa’nın Sevr paçavrası ile verdiği bütün hakları, hukukları ayaklarımızın altında çiğnedik ve bütün manasıyla bize hak vermek isteyenlere iade ettik. Nasıl ki Elcezire (Osmaniye) cephesinde çarpıştık. (alkışlar) … nasıl ki Türklerle beraber kanımızı döktük, onlardan ayrılmadık ve ayrılmak istemedik ve istemiyoruz. (alkışlar)  Sf. 353  

  (Rıza Nur’a red oyu verenlerin bazıları; Hüseyin Avni, Mehmet Şükrü, Ziya Hurşit, Hafız Mehmet, Lazistan’dan Osman, Hakkı Hâmi, Lazistan Necati, Yusuf Ziya, Diyab Ağa, Ömer Lütfü Amasya, vs… Sf.379

 Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 24 (18.10.1922 / 18.11.1922) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre;1 Sene; 3, İçtima; 132, Celse: 1, – Sf. 334 ile 379 arası) kitabından birebir alınmıştır.